Vier vragen

Cyprus is gered, maar waarom? En hoe nu verder?

Na een week van crisis op Cyprus is samen met de Eurogroep een nieuw noodpakket opgesteld. Grote spaarders worden hard getroffen. Hoe ziet dat pakket er precies uit, waarom heeft Cyprus het geld nodig, hoe reageren de Russen en hoe nu verder? Vier vragen over de situatie op het mediterrane eiland.

Een Cypriotisch protest gisteravond in Nicosia Beeld ANP

Waaruit bestaat het nieuwe noodpakket voor Cyprus?
De Eurozone verstrekt een noodlening van 10 miljard aan het noodlijdende eiland. Cyprus krijgt dat geld alleen als het zelf ook circa 7 miljard ophoest. In het eerste, gesneuvelde plan zouden alle spaarders op Cyprus moeten meebetalen. In het nieuwe plan zijn spaartegoeden tot 100.000 euro gegarandeerd, maar worden grote spaarders bij de twee grootste banken van Cyprus hard getroffen.

De Laiki Bank wordt opgeheven. De spaartegoeden kleiner dan een ton worden overgeheveld naar de Bank of Cyprus. Grotere deposito's worden ondergebracht in een 'bad bank' die op termijn wordt ontbonden. Spaarders zijn al hun geld boven de 100.000 euro kwijt. Ook aandeel- en obligatiehouders van de bank zijn alles kwijt.

Grote spaarders bij de Bank of Cyprus moeten ook vrezen voor verlies. De bank moet van de EU een onderpand hebben van ten minste 9 procent van het totaal aan tegoeden dat er staat gestald. Naast de spaarrekeningen tot een ton neemt de Bank of Cyprus ook de ECB-lening van circa 9 miljard over van de Laiki Bank. (De ECB had al een noodlening van zo'n 10 miljard uitstaan aan Cypriotische banken, 90 procent daarvan ging naar de Laiki Bank). Om die schuld op te kunnen vangen, zullen grote spaarders bij de Bank of Cyprus ook moeten bloeden. Vermogens van meer dan een ton zullen over die meerwaarde voor zo'n 30 procent worden gekort.

De sanering van Laiki Bank levert zo'n 4,2 miljard euro op. Waarschijnlijk zullen de spaarders van Bank of Cyprus nog eens circa 1,6 miljard euro bijdragen. Ten slotte verhoogt het eiland verschillende belastingen en privatiseert het een aantal staatsbedrijven om op het totaal van 7 miljard uit te komen.

Waar had Cyprus al die miljarden ook alweer voor nodig?
Het mediterrane eiland werd zwaar geraakt door de crisis in Griekenland. Toen in Griekenland moest worden gesaneerd in ruil voor Europese noodsteun, daalde Grieks staatspapier gestald op Cypriotische banken 70 procent in waarde. Ook werd de economie getroffen doordat in 2011 de belangrijkste energiecentrale op het eiland ontplofte. De Cypriotische staat heeft geld nodig om de banken overeind te houden en rekeningen af te betalen, aan buitenlandse schuldeisers, maar ook de salarissen van Cypriotische ambtenaren.

Naast herkapitaliseren van de banken, gaat de bankensector nu op de schop. De Eurogroep stelt expliciet dat de 10 miljard uit het Europees noodfonds niet mag worden gebruikt voor het herkapitaliseren van Bank of Cyprus en Laiki Bank. Die bankensector, die vele malen groter is dan de Cypriotische economie, moet juist teruggebracht worden tot veilige proporties. In 2018 moet de bankensector gekrompen zijn tot het Europese gemiddelde.

Grote spaarders, dat waren toch vooral Russen. Hoe reageren die?
Woedend en verontwaardigd, weet Volkskrant-correspondent Arnout Brouwers in Moskou. Belangrijk echter is het onderscheid tussen de reactie van de regerende elite en de gewone Russische burger. De Russische overheid schetst het beeld op de staatstelevisie dat het oude continent Europa rijp is voor het museum en dat de toekomst in de opkomende Aziatische landen ligt. Op die toon werd de nieuwe Chinese president geprezen tijdens een staatsbezoek dit weekend aan Moskou. Brouwers: 'De relatie met Europa is in de afgelopen twintig jaar niet zo slecht geweest.'

De Russen 'voelen zich genomen' omdat ze het gevoel hebben dat Europa achter hun rug om Cyprus saneert. Voorheen werd nog gezamenlijk naar een oplossing voor Cyprus gezocht, nu heeft de Eurogroep een besluit genomen zonder Rusland daarin vooraf te kennen. In het statement van de Eurogroep staat alleen: 'De Eurogroep ziet uit naar een akkoord tussen Cyprus en Rusland over een financiële bijdrage.' De elite is dus verontwaardigd over de Europese Unie en schildert Europa af als achterhaald en failliet.

De gewone Rus ligt niet wakker van de saneringen op Cyprus. Veel gewone Russen zien hun eigen overheid en rijke elite als boeven. 'Zij denken: de mensen die ons geld hebben gestolen, worden nu beroofd door Europa. Moeten we daarom treuren?' De Russische president Poetin bevindt zich in de spagaat tussen het grote geld en de opinie van de gewone man. Recentelijk hield hij nog een speech tegen de off-shore-economie: al dat Russische geld en die Russische bedrijven die zich naar het buitenland hebben verplaatst. Mede daarom dat hij de rijke Russen met hun geld op Cyprus niet zomaar te hulp kon schieten.

De Russische premier Medvedev reageerde vandaag cryptisch: 'Het stelen van wat reeds gestolen is, gaat door.' Impliciet haalde hij het sentiment van de gewone Rus aan: dat grote geld op Cypriotische banken is gestolen geld. Tegelijkertijd keurde hij het 'stelen' van Europa af. De afkeurende woorden vanuit Rusland komen niet geheel overeen met de daden van het land. Een woordvoerder van Poetin liet vandaag weten dat de president inmiddels bereid is te onderhandelen over de herstructurering van een lening van 2,5 miljard euro die Rusland eerder aan Cyprus heeft verstrekt. Vorige week moest de Cypriotische minister van Financiën nog met lege handen terugkeren uit Rusland.

Correspondent Brouwers verwacht dat het Kremlin Cyprus ook niet geheel zal laten vallen. 'Uiteindelijk gaat het om pragmatische economische afwegingen. Verdienen we eraan? Hoe groot zijn de Cypriotische gasreserves? Kunnen we via Cyprus een haven bemachtigen aan de Middellandse Zee? Het spel is nog niet gespeeld.'

Wat gebeurt er nu?
Morgen kunnen de Cypriotische banken weer open. De Europese Centrale Bank zal de geldkraan niet dichtdraaien. Grote spaarders bij Laiki Bank en Bank of Cyprus zullen een groot deel van hun tegoeden in rook zien opgaan. Veel rekeninghouders zullen naar verwachting hun geld zo snel mogelijk naar veiliger oorden willen brengen. Tijdelijke restricties moeten dat echter onmogelijk maken.

De komende weken worden de details van het plan ingekleurd. Ergens in de eerste weken van april zal de Trojka van Europese Commissie, Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds een overeenkomst (MoU of memory of understanding) tekenen met Cyprus.

Of het eiland genoeg heeft aan het steunpakket en of de Cypriotische bankensector de onrust overleeft, zal in de komende maanden moeten blijken. De beurzen reageren positief op het nieuwe pakket. Ook de kleine Cypriotische spaarder zal opgelucht zijn. Maar het is afwachten of vermogende rekeninghouders massaal vertrekken met hun geld, of wat daarvan over is.

Met bijdrages vanuit Brussel en Moskou van Volkskrant-correspondenten Marc Peeperkorn en Arnout Brouwers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden