Cyprus dreigt met veto over EU-deal met Turkije

Cyprus dreigt met een veto over het Europees-Turkse principeakkoord dat de vluchtelingenstroom moet indammen. De Cypriotische president Anastasiades eist politiek gevoelige concessies van Ankara voor hij zijn ja-woord geeft. Met deze opdracht vertrok EU-president Tusk dinsdagmiddag naar Turkije voor een op het laatste moment ingelast gesprek met de Turkse premier Davutoglu.

De EU-president Donald Tusk en de Cypriotische president Nicos Anastasiades. Beeld afp

In een race tegen de klok probeert Tusk het vluchtelingenakkoord veilig te stellen. Dat moet vrijdag gebeuren als de Europese regeringsleiders en Davutoglu elkaar opnieuw - de tweede keer in tien dagen - in Brussel ontmoeten. Mislukt de missie van Tusk dan kampt de EU met een politieke blamage van de eerste orde (ontwerpdeal was te hoog gegrepen) en een humanitaire ramp: Griekenland wordt één groot en soms mensonwaardig vluchtelingenkamp.

Zijn bezoek aan Anastasiades verliep in goede sfeer maar bracht Tusk niet de gehoopte doorbraak. In harde bewoordingen maakte de Cypriotische president duidelijk dat hij zichzelf, zijn volk en eiland zou verraden als hij zou instemmen met het ontwerpakkoord. Daarin belooft Turkije vrijwel alle vluchtelingen die op de Griekse eilanden aankomen terug te nemen. In ruil daarvoor worden onder meer de onderhandelingen met Ankara versneld over het Turkse EU-lidmaatschap.

Davutoglu eist dat op vijf nieuwe beleidsterreinen de onderhandelingen van start gaan. Cyprus weigert echter over nieuwe 'hoofdstukken' te spreken zo lang Turkije weigert Cypriotische schepen en vliegtuigen toe te laten in Turkse havens en luchthavens. Anastasiades noemde het 'ongerechtvaardigd, contraproductief en onacceptabel om de last van de verantwoordelijkheid voor de migratiecrisis op mijn schouders of die van Cyprus te leggen'.

Volgens Anastasiades staat er meer op het spel dan zijn eigen politieke carrière. Hij vrees dat de recente, veelbelovende gesprekken over de hereniging van Cyprus - Turkije houdt het noordelijke deel sinds 1974 bezet - voor decennia worden opgeschort als Nicosia nu onder druk toezeggingen moet doen om de migratiedeal te redden. Cyprus zou dan ophouden te bestaan, aldus Anastasiades.

Zes uur dineren met 'ontregelende doorbraak' als dessert

'Een doorbraak', concludeert bondskanselier Merkel dinsdag in de vroege ochtenduren tevreden. 'De dagen van de illegale migratie zijn voorbij', zegt EU-president Tusk. 'Een trendbreuk', beaamt de Turkse premier Davutoglu. Nu zijn superlatieven in Brussel net zo waardevast als de Venezolaanse bolivar, maar dit keer hebben de leiders recht van spreken: het politieke akkoord om de vluchtelingenstroom in te dammen is daadwerkelijk een omslag. Als het tenminste wordt uitgevoerd.(+)

Niet evenwichtig

Tusk verzekerde Anastasiades dat van dwang of druk geen sprake zal zijn. Hij benadrukte dat Cyprus net zo belangrijk is als Duitsland of Nederland en dat lidstaten hem nader aan het hart liggen dan niet-EU-landen.

Tusk erkende in Nicosia dat het ontwerpakkoord niet evenwichtig is. Dat principeakkoord kwam vorige week zondag tot stand tijdens een nachtelijk diner van Davutoglu, bondskanselier Merkel en premier Rutte als tijdelijk EU-voorzitter. De andere leiders werden overvallen door de reikwijdte ervan maar stemden na langdurig overleg in met de hoofdlijnen.

Naast de Cypriotische bezwaren plaatsen veel lidstaten en vluchtelingenorganisaties vraagtekens bij het terugsturen van vluchtelingen naar Turkije. Dat zou in strijd zijn met de Europese asielwetgeving en internationale afspraken. Tusk zei dat komende dagen geregeld moet worden dat het akkoord juridisch gezien door de beugel kan. Ook wil hij dat Turkije alternatieve routes naar Europa voor vluchtelingen - via Bulgarije en de Zwarte Zee - afsluit.

Oproep

Europees Commissaris Avramopoulos (Migratie) riep de lidstaten dinsdag opnieuw op vluchtelingen over te nemen die nu in Griekenland vastzitten. Avramopoulos deed zijn oproep na een bezoek aan het Griekse Idomeni, waar duizenden vluchtelingen vastzitten omdat Macedonië zijn grens met Griekenland heeft gesloten. Migranten die via een grensrivier alsnog in Macedonië arriveerden, werden dinsdag direct weer teruggestuurd naar Griekenland.

Avramopoulos wil dat de EU-landen minimaal 6000 vluchtelingen per maand uit Griekenland opnemen. Een spreidingsplan daarvoor komt echter nauwelijks van de grond. Wel kan Griekenland de komende drie jaar rekenen op 700 miljoen euro EU-subsidie voor de opvang van de vele migranten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.