Cultureel divers danspubliek bestaat wél, maar meer kleur is hard nodig

Het is oktober en de tweede keer dat Ninsee, het instituut voor het Nederlandse slavernijverleden, de Black Achievement Month organiseert. Geïnspireerd op de Black History Month, richt de Nederlandse variant zich op zwarte rolmodellen in het hier en nu, bekend en minder bekend. Inspirerend voor zwarte Nederlanders en Nederland als geheel.

Nederland is al decennialang veelkleurig, maar er zijn genoeg plaatsen in Nederland waar je als gekleurd mens absoluut de enige bent. Tussen het publiek bij Het Nationale Ballet bijvoorbeeld. Mijn zus danste er, vanaf haar 18de. Destijds heb ik haar talloze keren zien optreden. Een wondere wereld opende zich.

Ze was als klein, druk, elastiekachtig meisje door mijn moeder op ballet gedaan. Daar bleek ze over een buitensporig talent te beschikken en bovendien werd ze meteen verliefd op dans. Vanaf haar 10de deed ze al de professionele dansopleiding, de Scapino Dansacademie. Tijdens de opleiding werd ze vooral in de richting van moderne dans gestimuleerd, want was klassiek ballet, een bij uitstek Europese kunstvorm, wel iets voor een donkere danseres? Overigens was er ook een zwarte vriendin van mijn moeder die liet weten dat het toch logischer zou zijn als Monique zich in de jazzrichting zou ontwikkelen.

Maar wij zijn thuis opgevoed met het idee dat kunst universeel is. Voor onze vader was de Matthäus-Passion jaarlijks verplichte kost, maar hij liet ons ook Indiase klassieke muziek horen, en kaseko. Schoonheid zit in kunst uit zoveel verschillende culturele tradities. Moniques passie en talent was ballet. Toen ze afzwaaide als ballerina vestigde ze haar naam als choreograaf. Ze verwerkt zowel academische dans als moderne en urban invloeden. Het werk dat ze maakt is heel anders dan het ballet dat ze ooit danste.

Haar werk is kritisch en geëngageerd, ze verwerkt er thema's als slavernij in. Ze organiseerde voor het Ninsee en Het Nationale Ballet een conferentie over zwarte esthetiek in dans en ballet en sloot de voorstelling Dancing Diversity van Het Nationale Ballet af met de presentatie van haar laatste choreografie.

Net als zwarte choreografen zijn zwarte balletdansers, zeker op het internationale topniveau van Het Nationale Ballet, schaars. Het aantal Nederlanders overigens ook. Het Nationale Ballet heeft dansers van 27 nationaliteiten. Er zijn een aantal Aziatische en twee zwarte mannelijke dansers, die tijdens Dancing Diversity optraden.

Artistiek directeur Ted Brandsen onderstreept dat uiteraard geen enkel onderscheid op afkomst gemaakt wordt. Het enige criterium is toptalent. Maar de Nederlandse zwarte dansers in de zaal stellen dat ze nog onverminderd in de richting van de moderne en vooral urban dans worden geduwd. Dansvormen die lager in de hiërarchie staan en waarvoor veel minder subsidie is.

Wel beschikt Amsterdam inmiddels over een wereldberoemde zwarte sterballerina: Michaela DePrince. Ze siert een van de posters van de Black Achievement Month. Haar onwaarschijnlijke verhaal is bijna een sprookjesballet waardig. Als 3-jarig meisje in het door oorlog verscheurde Sierra Leone verliest ze haar ouders en komt in een weeshuis. Op een dag vindt ze een tijdschrift met op de cover een balletdanseres. Ze is gebiologeerd door de foto. Als ze op haar 4de bij Amerikaanse adoptieouders gaat wonen, mag ze op ballet. Ze heeft buitensporig talent. Na bij het Harlem Theatre of Dance te hebben gedanst, wordt ze door Brandsen naar Het Nationale Ballet gehaald, dat haar tot solist bevordert.

Ze danste in een clip van Beyoncé en schreef een bestseller over haar leven. Ze had op deze avond willen optreden, maar is geblesseerd. Op krukken vertelt ze hoe dat komt: op een feestje van Lenny Kravitz in Rome is ze door haar enkels gezakt dankzij haar stilettohakken.

Tekst gaat verder onder de video.

Ze is net terug uit Lissabon, waar Madonna haar had uitgenodigd omdat zij de verfilming van haar boek wil regisseren. Het publiek hangt aan haar lippen. Maar omdat zij uitvalt, wordt des te duidelijker dat een andere zwarte ballerina in Het Nationale Ballet niet voorhanden is.

Het was de allereerste keer dat ik een voorstelling van Het Nationale Ballet meemaakte waarbij meer dan de helft van het publiek zwart was. De veelgehoorde overtuiging binnen de podiumkunsten dat cultureel divers publiek niet bestaat, werd gelogenstraft. Dans, maar ook theater, moet eindelijk werk maken van niet alleen meer kleur op het podium, maar ook meer kleur onder makers. Kunst wordt zoveel interessanter als ze inclusiever is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden