Culinair moordwapen

Historicus Paul van de Laar houdt vandaag een lunchlezing over de Kapsalon, de Rotterdamse multi-culturele snackhit.

Wanneer heb je het nou echt ver geschopt, als snack? Als je het onderwerp bent van een universitaire lezing, ben je in elk geval een goed eind op weg. Vandaag houdt historicus Paul van de Laar, directeur Collecties Museum Rotterdam aan de Erasmus Universiteit een lunchlezing over de Kapsalon, een Rotterdamse snackhit die internationaal furore maakt.


Mensen die geregeld 'een vette bek halen', weten dat de kapsalon weinig met haarverzorging te maken heeft. Sterker nog, dat het zo ongeveer het laatste is wat iemand in z'n haar zou willen hebben: een schep patat 1, een laag shoarma2, twee plakjes gesmolten Goudse kaas 3, een paar blaadjes ijsbergsla4, knoflooksaus en sambal, geserveerd in een aluminium bak 5.


De kapsalon is een snack met een goed verhaal. Nathaniël Gomes, Kaapverdische eigenaar van kapsalon Tati op de Schiedamse weg in de Rotterdamse wijk Delfshaven, liep in 2003 de aanpalende snackbar El Aviva binnen om lunch te bestellen. Hij liet een gerecht samenstellen dat bestond uit al zijn favoriete ingrediënten. De combinatie beviel. In het vervolg vroeg Gomes om 'het vaste recept voor de kapsalon'. Al snel volstond kapsalon.


Rare naam, vonden de vaste klanten van El Aviva, maar wel een die de nieuwsgierig maakte. De dappersten onder hen besloten op een dag zelf een kapsalon te bestellen. En daarna nog een keer, en nog een keer. Vervolgens kregen snackbars en shoarmatenten in de buurt de vraag of ze kapsalons verkochten. Een snackhit was geboren.


Van de Laar stuitte op de kapsalon toen hij in 2008 onderzoek deed naar 'het culturele erfgoed van de stad van vandaag.' Hij had Delfshaven uitgekozen als onderzoeksterrein en hield kantoor in Liber, een Turks eethuis. 'Daar kwamen 's middags scholieren die in rap Turks hun bestelling doorgaven. Op een gegeven moment hoorde ik, tussen het Turks door, steeds het woord kapsalon. Dus ik vroeg aan het personeel wat dat betekende, toen hebben ze me het uitgelegd.'


De kapsalon vindt hij een typisch voorbeeld van hedendaags cultureel erfgoed. 'Snacken is een belangrijk deel van de straatcultuur. Let maar eens op hoeveel mensen op straat eten. Telefoon in hun ene hand, snack in de andere. In sommige wijken zijn snackbars en shoarmazaken ook straatbeeldbepalend.'


Rotterdammers zijn trots op hun snack. 'De kapsalon is ook representatief voor het transnationale karakter van de stad. Shoarma, friet en Goudse kaas, geen kok die deze ingrediënten zou durven combineren.' Dergelijke samensmeltingen zijn typisch voor steden met veel migranten, zegt hij. In Quebec, ook een migrantenstad, bestaat iets soortgelijks: de Poutine, een mengsel van friet en onrijpe kaas, gedrenkt in jus. Die snack ontstond in de jaren vijftig en is inmiddels een nationaal gerecht.


De opmars van de kapsalon gaat gelijk op met die van de sociale media. 'Mensen twitteren en facebooken erover en op internet zijn de ingrediënten gemakkelijk te vinden. Er is nu zelfs een snackbar in New York die kapsalons verkoopt. Op het Amerikaanse junkfoodblog alwayshungry.com wordt 'The Kapsalon' aangeprezen als snack met an epic name.


In de begin dit jaar geëxposeerde fototentoonstelling over snackend Rotterdam van fotograaf Joris den Blaauwen, staat de kapsalon prominent in beeld. Gelukkig, vindt van de Laar. 'Anders zeggen we over twintig jaar: weet je nog, die kapsalons, dat was echt een rage. Maar dan kunnen we het niet meer vastleggen. '


Hij heeft de eigenaar van El Aviva gevraagd of hij het originele bord waarop de kapsalon der kapsalons wordt aangeprezen op den duur in de museumcollectie mag opnemen. Dat is toch heel wat, voor een snack die, met de woorden van Van de Laar 'bij de eerste aanblik alle eetlust ontneemt.'


--------------


Cultureel erfgoed

De kapsalon is volgens historicus Paul van de Laar een typisch voorbeeld van hedendaags cultureel erfgoed. 'Snacken is een belangrijk deel van de straatcultuur. Let maar eens op hoeveel mensen op straat eten. Telefoon in hun ene hand, snack in de andere. In sommige wijken zijn snackbars en shoarmazaken ook straatbeeldbepalend.'


De naam

De bizarre naam is een van de verklaringen voor het succes van de kapsalon. Ook het bizarre uiterlijk, een kapsalon heeft het meest weg van een omgewoelde volkstuin, en de schijnbaar willekeurige combinatie van ingrediënten, dragen bij aan de mythevorming rond de snack.


De calorieën

Uitgedrukt in calorieën is de kapsalon een moordwapen: een gewone portie bevat 1200 calorieën, ongeveer de helft van de dagelijkse menselijke behoefte. In een grote portie, populair bij middelbare scholieren en uitgaanspubliek, zitten er 1800. Een volwassen man moet twee uur intensief sporten om dat te verbranden.


De varianten

De originele kapsalon bestaat uit patat, shoarma, Goudse kaas, ijsbergsla, knoflooksaus en sambal. Maar inmiddels zijn er tientallen varianten: in Kralingen is de wat sjiekere vissalon erg in trek. Ook zijn er kipsalons gesignaleerd en permitteren snackbarbazen zich de vrijheid de shoarma te vervangen door gyros of kebab.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.