Update

Culinair journalist Johannes van Dam overleden

Johannes van Dam, de bekendste culinaire journalist van Nederland, is woensdag overleden. Hij was al enige tijd ernstig ziek. Van Dam kampte al langere tijd met gezondheidsproblemen aan zijn hart en nieren. Ook leed hij aan suikerziekte. Van Dam is 66 jaar geworden.

Van Dam bladerend in zijn magnum opus in oktober vorig jaar. Beeld anp

Dat heeft zijn redactrice bij Het Parool gisteravond laat bevestigd. Voor die krant schreef Van Dam bijna 25 jaar veelgelezen restaurantrecensies, die hem tot een autoriteit maakten op culinair gebied.

Van Dam was een schoolmeester. 'De nationale schoolmeester als het gaat om culinaire zaken', aldus Joep Habets, culinair schrijver van NRC Handelsblad bij de publicatie van de Dikke van Dam, zijn magnum opus in 2005. Maar dan wel een van het knorrige soort. 'Hij is eerder de corrigerende bullebak dan de stimulerende opvoeder.' Van Dam zelf vond dat wel meevallen. 'Er zijn gewoon mensen die er niet tegen kunnen dat ik de waarheid zeg. Tant pis.'

Beeld ANP

Zoon van luierfabrikant
Johannes van Dam werd in 1946 geboren in Amsterdam als zoon van een Joodse fabrikant in luierbroekjes. Hij studeerde medicijnen en psychologie, maar maakte beide studies niet af. In 1983 nam hij de Kookboekhandel in Amsterdam over, de eerste in kookboeken gespecialiseerde boekwinkel van Nederland.

Na zeven jaar deed hij de winkel over aan de huidige eigenaresse Jonah Freud en besloot zich voortaan te wijden aan het schrijven over eten. Zijn eerste culinaire recensie verscheen in 1988 in Elsevier. Twee jaar later begon hij zijn geruchtmakende wekelijkse rubriek in Het Parool.

Vooral in die laatste positie had hij macht. Een recensie van Van Dam kon een Amsterdams restaurant maken en breken. Na een positieve recensie zat het wekenlang vol. Daar was hij zich ook terdege van bewust. Toen hij ooit wegging bij een restaurant dat hij een hoog punt ging geven, zei hij bij zijn afscheid dat ze zich er maar op moesten voorbereiden dat het 'heel druk' ging worden.

De laatste jaren gaf hij vaker hoge cijfers. Het regende negens. Van Dam is milder geworden, concludeerden we. Dat irriteerde hem. Feit is, zei hij, dat restaurants in Amsterdam er de laatste jaren op vooruit zijn gegaan. 'Dan krijg je vanzelf hogere cijfers.'

Vast ritueel
Eten met Van Dam voltrok zich volgens een vast ritueel. Hij sneed het vlees aan met het mes dat naast het bord lag om het al snel geërgerd terzijde te schuiven. 'Veel te bot.' Vervolgens klapte hij zijn eigen Laguiole Rossignol open, die altijd vlijmscherp was.

Vaak had hij ook nog een schuifdoosje bij zich met zijn eigen fleur de sel, een zakpepermolen, en soms een thermometer en een miniweegschaal om te controleren of de hoeveelheid kaviaar die was beloofd wel werd geleverd.

Van Dam had aan een hoop dingen een hekel. Hij zette zich af tegen de smaakvervlakkende voedselindustrie, maar had een even grote aversie tegen Jamie Oliver ('Ik word al wagenziek als ik er naar kijk') en frutselende topkoks. 'Ze zijn niet geïnteresseerd in eten. Als het er maar goed uitziet.'

Johannes van Dam (1946-2013

Geboren 9 oktober 1946 in Amsterdam
1965-1967 studie medicijnen en psychologie
1967 leerling redacteur Het Vrije Volk
1979-1981 redactiesecretaris Haagse Post
1983-1989 eigenaar De Kookboekhandel in Amsterdam
1986-heden eetrubriek in Elsevier
1989-heden culinair recensent van Het Parool
2005 publicatie verzamelwerk De Dikke Van Dam

Johannes van Dam Beeld ANP
Johannes van Dam Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.