Cruz wint van Trump in Iowa, minieme zege voor Clinton

Republikein Ted Cruz heeft de voorverkiezingen in de staat Iowa gewonnen. CNN riep de conservatieve Texaanse senator rond half vijf Nederlandse tijd uit tot winnaar van de caucus. In de nek-aan-nekrace bij de Democraten heeft Hillary Clinton een minieme zege van minder dan een procent geboekt op Bernie Sanders.

Ted Cruz tijdens zijn overwinningstoespraak. Beeld getty

Cruz kreeg de steun van 28 procent van de kiezers. Donald Trump volgde op plek twee met 24 procent en de conservatieve senator Marco Rubio eindigde met 23 procent daar maar kort achter.

Ted Cruz' belangrijkste uitdager, de zakenman Donald Trump, heeft hem reeds vanuit zijn campagnekantoor in Des Moines gefeliciteerd. Trump stond in een toespraak niet te lang stil bij zijn nederlaag in Iowa en richtte zijn vizier op New Hampshire, waar volgende week de eerste primaries zijn. 'We zijn gelukkig met hoe alles is gelopen. We gaan door om de Republikeinse nominatie te winnen en om Hillary Clinton of Bernie Sanders te verslaan.'

Marco Rubio kwam vannacht als lachende derde uit de strijd om de Republikeinse kandidatuur, met slechts een procent verschil met Donald Trump. 'Dus dit is het moment waarvan men zei dat het nooit zou gebeuren', sprak Rubio vlak na de bekendmaking van de uitslag tegenover zijn gevolg. 'We hebben de eerste, maar belangrijke, stap naar het winnen van de kandidatuur gewonnen.'

De opkomst bedroeg zo'n 185 duizend Republikeinse kiezers, een record voor de voorverkiezingen in Iowa. 46 procent van hen zei voor het eerst deel te nemen aan een Republikeinse caucus, meldt The New York Times. Dat Trump niet de meeste stemmen won, is daarom des te opvallender. Vooraf was verwacht dat nieuwe kiezers vooral naar de caucus zouden worden gelokt door de onconventionele campagne van Trump. Een aanzienlijk hogere opkomst dan voorgaande edities leverde de zakenman uit New York desondanks niet de winst op.

Tekst gaat door onder video.

Democraten

Aan Democratische zijde ontvouwde zich een ware nek-aan-nekrace tussen Clinton en Sanders, nadat underdog Martin O'Malley eerder liet weten zijn campagne te staken. Clinton heeft daarbij aan het langste eind getrokken. Het verschil is op dit moment minimaal met 49,9 procent voor Clinton en 49,5 procent voor Sanders, aldus de Des Moines Register. Van een kiesdistrict moet de uitslag nog bekend worden, maar ook als Sanders daar wint zal Clinton hem voorblijven.

De strijd tussen Clinton en Sanders ging zo gelijk op dat in sommige kiesdistricten muntjes zijn opgeworpen om een winnaar te bepalen. Het Democratische partijreglement schrijft een toss voor wanneer er sprake is van een gelijkspel maar het district een oneven aantal stemmers telt. Zeker drie keer is het tot een toss gekomen, allen gewonnen door Clinton.

Om half zeven dinsdagmorgen hield Clinton een toespraak. Daarin liet ze in het midden wie zichzelf de winnaar mag noemen aan Democratische zijde, wel stelde ze een 'grote zucht van opluchting' te hebben geslaakt om 'de uitslag zoals hij er nu ligt'.

Voorverkiezingen in de VS

De Volkskrant volgde de hele nacht de voorverkiezingen in Iowa. Lees hier het liveblog terug.

Cruz en Rubio, maar ook vooral het Republikeinse establishment komen als winnaars uit de bus in Iowa, schrijft correspondent Michael Persson in een analyse (+) over de race bij de Republikeinen. En bij de Democraten had het niet spannender kunnen worden, aldus Persson (+).

Hoe werken de Amerikaanse verkiezingen? Bekijk het in deze infographic (+).

Haar grote uitdager Bernie Sanders sprak vast van 'een virtueel gelijkspel', maar liet wel weten dat Amerikaanse elites een knauw hebben gekregen: 'Het is te laat voor de elitaire politiek en Amerikaanse economie. De Amerikanen hebben gezegd dat we niet langer door kunnen met dit corrupte systeem van campagnefinanciering.' In tegenstelling tot de andere kandidaten bij zowel de Republikeinen als Democraten ontvangt hij geen steun van grote bedrijven.

In de aanloop naar de primaries in New Hampshire komen Clinton en Sanders nog tijdens een debat tegenover elkaar te staan. Clinton liet weten hier naar uit te kijken: 'De kans die we nu krijgen is zeldzaam, we hebben een echte strijd om ideëen. Het gaat erom om na te denken over de standpunten van de Democratische partij en de toekomst van ons land.'

Sanders staat voor op Clinton in de peilingen in New Hampshire. Mede dankzij het momentum dat de uitslag van Iowa aan zijn campagne heeft gegeven - Sanders spreekt zelf van een 'kickstart' - is het goed mogelijk dat de socialistische veteraan daar de overwinning pakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.