Crowdmijn

In Nederland is het nog niet mogelijk, maar een paar landgenoten probeerden het al wel in de Verenigde Staten. Met de hulp van crowdfundingsites de financiering van je uitvinding of product rondkrijgen.

Het is makkelijker dan ooit om zelf een film te produceren, eigenhandig je uitvinding op de markt te brengen of geldschieters te vinden voor je wereldplan. Met een goed idee, een stevig verhaal en een in het oog springend filmpje zijn miljoenen aan startkapitaal binnen te halen met crowdfunding: de investering van de massa. Ook Nederlanders wagen zich, al is het behoedzaam, op de crowdfundmarkt.

Dave Hakkens, student aan de Design Academy in Eindhoven, plaatste in mei zijn project Plugbook op het toonaangevende crowdfundplatform Kickstarter. Hakkens bedacht Plugbook omdat hij gek werd van de lelijke verlengkabels die steeds in de knoop raakten.

Hij ontwikkelde een oprolbaar verlengsnoer, verpakt als boek en verkocht in de voorverkoop op Kickstarter ruim 1.600 exemplaren. Hij was 12 procent verwijderd van zijn beoogde budget. Toch bleef hij met lege handen achter. Zijn doel was om 45 duizend dollar op te halen. En dus ontving hij niets. 'Dat is natuurlijk balen, maar ik heb er veel van geleerd', zegt Hakkens. 'Ik ga het in september nog een keer proberen.'

Bij crowdfunding heeft een initiatiefnemer zoals Hakkens te weinig kapitaal om een project te beginnen of af te ronden. In de beginjaren werd het vaak gebruik als onlinecollectebus voor goede doelen en voor het zoeken naar sponsoren van culturele non-profitprojecten.

Maar sinds dit jaar winnen de sites aan populariteit als platform voor startende ondernemers. De top-9 van lucratiefste Kickstarter-projecten vonden in 2012 plaats. In acht gevallen ging het om de lancering van een product of game.

Kleine donaties

Bij crowdfunding plaatst de geldzoeker zijn project en zijn financiële doel op een van de honderden, speciale sites, die allemaal min of meer volgens hetzelfde principe werken. De initiatiefnemer maakt een promotievideo en met blogs en sociale netwerken vergroot hij de bekendheid van zijn project. Zo gaat hij op zoek naar kleine donateurs. Door die vele, kleine partijen blijft zijn onafhankelijkheid groot.

De donateurs zijn meestal particulieren die zelf bepalen hoeveel geld ze investeren. Aan een donatie is een cadeautje gekoppeld; hoe hoger het bedrag, hoe waardevoller het cadeautje. Iedereen kan doneren.

Haalt de initiatiefnemer zijn financiële doel niet in de afgesproken tijd, dan krijgen alle donateurs hun geld terug. Slaagt het project wel, dan gaat er een klein percentage van het totaalbedrag naar de crowdfundwebsite en de rest naar de initiatiefnemer.

De donateurs, in afwachting van hun cadeautje, vallen nu onder de verantwoording van de initiatiefnemer. Er wordt geen winst uitgekeerd aan de donateurs.

Hakkens vindt zijn donateurs 'erg aardig', omdat ze hem blijven steunen ondanks het mislukken van zijn project. Voor zijn nieuwe poging geven ze hem tips: zijn promotievideo kan bijvoorbeeld strakker. 'Het moet direct duidelijk zijn wat het product precies is. Meer Tell Sell en minder over mijzelf gaan.'

Ook was het slimmer geweest mensen de mogelijkheid te geven een duurdere Plugbook te kopen, met bijvoorbeeld een leren kaft. Een Amerikaan adviseerde om de stekkeringang voor de VS-editie van de Plugbook een kwartslag te draaien. 'Daar was ik zelf nooit op gekomen. Dat is wel uniek aan crowdfunding: je komt nergens zo vroeg in het proces in contact met zo veel potentiële gebruikers.'

Triggertrap

Het project was veel intensiever dan hij had gedacht. 'Om aandacht te krijgen, heb ik elk mij bekend blog gemaild en zelfs flyers opgehangen, hier in Eindhoven. Maar de meeste tijd ging zitten in het beantwoorden van mailtjes van personen die het project wilden steunen.'

Meer succes had Haje Jan Kamps, een in Noorwegen en Engeland opgegroeide Nederlander. De fotograaf en journalist haalde met de Triggertrap drie keer meer op dan hij zich tot doel had gesteld. Zijn streefbedrag was 77 duizend dollar.

Zakelijke projecten

Triggertrap is een doosje met meerdere sensoren, dat kan worden aangesloten op een spiegelreflexcamera. Er zit een lichtsensor, een audiosensor en een lasersensor in die reageren op beweging en veranderingen in licht en audio. De Triggertrap neemt bijvoorbeeld elke keer een foto als er een auto voorbij rijdt.

Naast het doosje is er de Triggertrap iPhone-app, dat je zo kunt instellen dat er elke 10 seconden een foto wordt genomen. De telefoon wordt met een kabeltje naar de audio-ingang met de camera verbonden.

Kamps: 'De dag dat ik het project wilde plaatsten, was ik erg nerveus. Ik wist niet of ik de verantwoordelijkheid durfde te nemen. Ik ben maar een fotograaf en geen technisch ontwerper of productontwikkelaar.' Toen de campagne startte, haalde hij in een week zijn streefbedrag. 'Het werd meteen opgepikt op grote blogs en vooral de eerste dag kwamen er elke minuut vijf mailtjes binnen. Sinds die dag ben ik fulltime met Triggertrap bezig. Ik heb werknemers in dienst en maak winst. En dan allemaal dankzij Kickstarter.'

Nog steeds is een groot gedeelte van de crowdfundprojecten non-profit. Maar sinds het afgelopen jaar stijgt het aantal zakelijke projecten met een product, zoals de projecten van Kamps en Hakkens.

Met grote commerciële successen als gevolg. De iPhone-oplader Elevation Dock haalde 1,4 miljoen dollar op en de draadloze geluidsinstallatie Hidden Speaker 938 duizend dollar. In mei werd het record gevestigd door Pebble, een slim horloge waarop je kunt zien wie er belt, sms't en hoeveel kilometer per uur je gaat.

Op Kickstarter haalde het slimme horloge in 38 dagen meer dan 10 miljoen dollar op. Niet alleen omdat de investeerders het een sympathiek idee vonden, maar ook omdat iedereen het horloge wilde hebben.

Elke 'backer' kreeg bij een donatie van 115 dollar een exemplaar thuisgestuurd, terwijl een Pebble buiten Kickstarter om 150 dollar kost. Het cadeautje was het product zelf en daarmee werd deze campagne een van de beste lanceringen van een nieuw product tot nu toe. De vondst van vijf techneuten van rond de 25 jaar heeft ineens een miljoenenpubliek.

Of de mensen daadwerkelijk het horloge ontvangen, houdt Kickstarter niet bij. Nadat een project is afgelopen, stopt de verantwoordelijkheid van de crowdfundingsite. Het blijft, kortom, een risico: 'Als donateur investeer je toch in een niet bestaand bedrijf', zegt Kamps. De levering van zijn Triggertrap liep door problemen bij de fabriek acht maanden vertraging op.

Op het forum van Kickstarter klaagden veel kopers over de trage levering. 'We zijn altijd open geweest over de vertraging', zegt Kamps. 'Mensen weten waar ze aan beginnen als ze investeren. Het blijft gokken, je hebt geen garanties.'

Het zijn niet alleen nieuwkomers die zich wagen aan crowdfunding. De grote gameontwikkelaars Al Lowe en Tim Schafer kozen beide voor Kickstarter om hun financiering rond te krijgen. 'Als ik naar uitgevers zou gaan om een avonturengame te pitchen, lachen ze me uit,' zegt Tim Schafer in zijn promovideo.

Nu heeft zijn studio meer dan 3,3 miljoen dollar om de game te maken. Een filmploeg volgt het proces voor een documentaire die tegen een hogere donatie naast een exemplaar van de game wordt geleverd.

Ook grote filmmakers hebben het platform ontdekt als een manier om onafhankelijk te blijven. Een stop-motionfilm van Charlie Kaufman, de schrijver van Being John Malkovich en Eternal Sunshine of the Spotless Mind heeft al tonnen dollars 'opgehaald' en de actie loopt nog. Voor een donatie van 20 dollar is de film na voltooiing te downloaden.

Dat de crowdkoorts om producten te financieren nog maar mondjesmaat naar Nederland is overgeslagen, komt ook omdat het juiste platform nog niet is gevonden. Kickstarter is alleen beschikbaar voor projecten uit Amerika. Tegenhanger IndieGoGo is wereldwijd bereikbaar, maar houdt zich vooral bezig met feelgoodprojecten, die niet zouden misstaan in een aflevering van Hart in Actie. Nederlands populairste crowdfundplatform Voordekunst.nl (dat in juli de grens van 1 miljoen euro aan totale investeringen passeerde) richt zich op culturele projecten.

Kamps en Hakkens wisten de Kickstart-beperking te omzeilen door iemand uit de VS hun project te laten plaatsen. Zij zijn allebei enthousiast. Voor Kamps was het alle stress waard. 'Het project stond nog geen acht uur op internet en toen hadden we onze investering van het afgelopen half jaar al terugverdiend. Welk startend bedrijf kan zeggen dat het binnen acht uur winstgevend is?'

Lees verder op pagina V14

Drie voorbeelden van producten die met de hulp van crowdfunding (net niet) zijn gefinancierd: Pebble - het slimme horloge, het Plug Book en de Triggertrap

Vervolg van pagina V13

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden