Critici van Peking komen in parlement van Hongkong

Emily Lau had het niet durven hopen. Een jaar geleden nog voorspelde deze strijdbare Hongkongse parlementariër dat ze om haar anti-Chinese standpunten achter de tralies zou belanden....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

Het eerste dat China deed toen op 1 juli vorig jaar de Britse heerschappij afliep, was Legco, het parlement, vervangen door een gezelschap van gezeglijke, Peking-gezinde vertrouwelingen. De populairste politici, Emily Lau en andere kritische democraten, stonden op straat. Het leek erop dat Hongkongs prille democratie het eerste slachtoffer was van het Chinese bewind.

'Het was schandelijk ', zegt Lau die een jaar lang onversaagd kritiek leverde op de door China benoemde regering van 'timide, krenterige ambtenaren en arrogante, zelfzuchtige zakenlieden'. Dit tijdperk wordt nu afgesloten met terugkeer van democraten in hetzelfde gebouw waaruit ze een jaar geleden ruw zijn verwijderd.

Want China heeft woord gehouden. Weliswaar worden slechts twintig van de zestig parlementariërs direct gekozen en tracht China met een Byzantijns kiessysteem de democratische winst zo klein mogelijk te houden, maar het resultaat zal zijn dat er voor het eerst uitgesproken critici van Peking in een vertegenwoordigend orgaan komen. Wel vijftien tot twintig, verwachten opiniepeilers .

'In deze verkiezingen gaat het er in feite om een oppositie aan te wijzen', zegt Sonny Lo van het Hongkongs Overdrachtsproject, een interuniversitaire groep die continu opvattingen peilt over de terugkeer naar China. 'Omdat het benoemde bewind niet geliefd is, gaan de critici winnen, want de kiezers weten dat die voor Hongkong opkomen', verwacht Lo.

De kiezers weten ook dat hun stem niet erg effectief is en dat het systeem de democraten benadeelt. Zo voert Martin Lee, de leider van de democratische partij, campagne in een district van 570 duizend kiezers. Lee zal er wel komen. Maar hij moet zich heel wat meer in het zweet werken dan Ambrose Lau Hon-chuen, een Pekinggezinde advocaat, die voor een zetel slechts 800 kiezers hoeft te bewerken.

Veertig van de zestig parlementariërs zullen door een select gezelschap worden aangewezen. Dertig daarvan via zogenoemde beroepsgroepen-districten: aannemers, artsen, bedrijfsdirecteuren, docenten . Hier zijn de kandidaten merendeels vrienden van China.

Een kiescommissie van 800 geselecteerde kiezers wijst de resterende tien aan uit een clubje van Pekinggezinde politici, zoals Ambrose Lau en de voorzitter van het huidige parlement, Rita Fan. Zij durven het niet aan om zich in de felle strijd om de direct gekozen zetels te werpen. Ambrose Lau veroorzaakte een rel toen hij eerlijk toegaf dat het geen zin had voor zijn pro-Pekingpartij: 'We weten dat we zouden verliezen van de Democraten.'

Nu wordt Hongkong geconfronteerd met de unieke situatie dat Martin Lee's Democraten en Emily Lau's Frontier-partij tweederde van de stemmen zullen halen, maar slechts eenderde van de zetels. 'Het is een oneerlijk systeem, waarvoor we de regering verantwoordelijk houden', vindt Joseph Cheng, politicoloog aan de Stedelijke Universiteit.

'Het is fnuikend voor de opkomst dat we de regering niet kunnen wegsturen', zegt hij. Gevreesd wordt dat het machthebberskamp de verwachte lage opkomst zal aangrijpen om te betogen dat de Hongkongse burgers niet geïnteresseerd zijn in politiek .

Maar Michael DeGolyer, chef van het Overdrachtsproject, bestrijdt dat. De bevolking is wel degelijk geïnteresseerd, blijkt uit zijn onderzoek, maar laat zich niet bedotten. 'Het is als bij de paardenrennen. Als je vantevoren weet wie er wint, ga je niet kijken.'

Er komt nog bij dat de Legco maar weinig macht heeft. Het parlement houdt de uitgaven in de gaten en heeft nauwelijks wetgevende bevoegdheid. Maar het kan hoorzittingen houden en de regering onder vuur nemen. Tung Chee-hwa, de door China uitgezochte leider van Hongkong, is gewend aan een parlement van jaknikkers. 'Hij zal nog lelijk op zijn neus kijken', voorspelt DeGolyer.

Zie ook Vervolg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden