Crisis

GEEN crisis', verzekerde Balkenende...

'Maar dat waag ik te betwijfelen.

Vorig jaar om deze tijd mocht Mabel met de naaste familieleden al mee in de Delftse grafkelder.

Duidelijker had majesteit niet op de staatsrechtelijke gebeurtenissen vooruit kunnen lopen. Dit was haar schoondochter. En vandaar haar eerste gebaar.

Nog een jaar later bekrachtigde ze haar koninklijke besluit door in de vestibule van haar paleis het verloofde paar aan de pers te presenteren. Om over haar gevoelens geen enkel misverstand te laten bestaan noemde ze de aanstaande vrouw van haar zoon lief en begaafd, dus zeg maar gerust een geschenk uit de hemel.

Dat was het tweede grote gebaar in de crisis die naderde.

En nog maar een week geleden – volgens Chileense Charlie is 'dat wijf de vriendin van de Lange', geweest, half Nederland loopt te hoop tegen de lieve, begaafde bruid, de andere helft koestert haar des te warmer, het lijkt waarachtig wel of het burgeroorlog zal worden – gaat Beatrix demonstratief met Mabel naar de kerk.

Het derde gebaar, symbolischer dan de vorige twee.

Een kerk!

Welke Oranje zagen we eerder op een cruciaal moment demonstratief naar de kerk gaan?

Precies: prins Maurits, die op 23 juli 1617, te paard, omringd door z'n voltallige hofhouding, en in en gezelschap van z'n zeer gereformeerde Friese neef Willem Lodewijk, in Den Haag naar de Kloosterkerk reed om daar op z'n contra-remonstrants te bidden.

Voor wie de historische context even kwijt was: de kerkgang van de stadhouder was niet zozeer een opwelling van godsdienstigheid als wel een regelrechte daad van verzet tegen het staatsbestel van de oude regentenrepubliek, en meer speciaal tegen haar hoogste ambtenaar, of in moderne termen haar premier: Johan van Oldebarnevelt, de landsadvocaat.

We weten hoe dat is afgelopen. In een klimaat dat in de buurt kwam van een formele burgeroorlog, brachten de stadhouder en de raadspensionaris elk hun volgelingen onder de wapenen. Maar een jaar na de beslissende kerkdienst bleek Maurits de machtigste, en hij sloeg als eerste toe: hij liet zijn tegenstander arresteren en bracht hem voor een zorgvuldig geselecteerd college van rechters.

Toen hoefde het niet langer dan nog een jaartje te duren. Op 13 mei 1619 werd de 71-jarige Oldenbarnevelt, schuldig bevonden aan landverraad, op een voor de Ridderzaal aan het Binnenhof opgetrokken schavot geholpen, en onthoofd.

Is Balkenende de nieuwe Oldenbarnevelt?

Dat zou me iets te veel eer lijken.

Kan hij op gezag van Beatrix gearresteerd worden?

Daar zou een koninklijke coup d' état voor nodig zijn. Niet helemaal onmogelijk natuurlijk, maar ook niet meteen waarschijnlijk. Waarmee de spannende derde vraag – zouden we nog een openbare terechtstelling van Balkenende mogen meemaken? – ontkennend zal moeten worden beantwoord.

Maar als het staatshoofd tot drie keer toe een demonstratief gebaar heeft gemaakt, dan is er weinig twijfel denkbaar, of er is sprake van een conflict tussen de vorstin van Oranje en de regent Balkenende.

Interessant is de vraag of Beatrix op het moment dat ze de aanstaande schoondochter in de Delftse kelder liet afdalen al wist dat Mabel iets met Klaas Bruinsma had gehad, en de relatie, ook nadat ze kennis had genomen van ' s mans misdadigheid, heeft voortgezet (zij het 'niet op dezelfde wijze').

Ik denk dat Friso en zijn verloofde van meet af aan alles aan moeder hebben opgebiecht, en dat moeder zich vervolgens vierkant achter hun voorgenomen huwelijk heeft opgesteld.

Dus denk ik dat tussen de koningin en haar ministeriële dienstknecht wel degelijk een ernstige crisis heerst, en dat Balkenende voortaan op het Binnenhof op z'n minst moet huiveren van een overdrachtelijk schavot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden