Crisisberaad in Groningen: de hoogspanningskabels dansen door vorst

Crisisberaad na één dag vorst - Groningen moest eraan geloven. Niet zozeer vanwege de vrieskou (maandagoverdag 3 tot 4 graden onder nul) of de sneeuwval (1 à 2 centimeter), maar door dansende hoogspanningskabels.

Hoogspanningsmasten in de buurt van de Eemscentrale zijn aan het 'lijndansen'. De kabels zwiepen op en neer door ijzel en wind. Bij de afnemers is dat te merken aan korte stroomonderbrekingen. Foto ANP

'Lijndansen' wordt het verschijnsel genoemd, dat sinds zondag in het Noorden wordt waargenomen. Door de combinatie van ijsafzetting en stevige wind kunnen elektriciteitskabels gaan zwiepen.

Normaal gebeurt dat pas bij hevige storm, maar door ijzel krijgen de kabels 'vleugels' en wordt het resoneren versterkt. Als de lijnen elkaar (bijna) raken, kan tijdelijk kortsluiting ontstaan: een spanningsdip. In huiskamers in Groningen en Drenthe werden die dips opgemerkt door flikkerende verlichting.


Netbeheerder Tennet en lokale hulpdiensten verenigd in de Groningse veiligheidsregio hielden in de nacht van zondag op maandag crisisberaad. Daarin werden 'scenario's besproken' en 'taken verdeeld' in geval van grootschalige stroomstoringen. Daarvan is tot nog toe geen sprake.


Het Medisch Centrum Leeuwarden en het Wilhelmina Ziekenhuis Assen stelden desalniettemin operaties uit vanwege het risico van stroomuitval. Zes gebouwen op het Zernike-complex van de Groningse universiteit bleven dicht. Door de spanningsdips werkten de verwarmings- en ventilatiesystemen niet naar behoren. Colleges en tentamens gingen niet door. De universiteit riep studenten en personeel op thuis te blijven.

Op de foto's is, van boven naar beneden, vanuit een vast camerastandpunt vastgelegd hoe met ijzel bedekte hoogspanningskabels in de buurt van de Eemscentrale in Groningen heen en weer zwiepen, het zogeheten lijndansen. Foto Harry Cock / de Volkskrant
Foto Harry Cock / de Volkskrant
Foto Harry Cock / de Volkskrant

Zeldzaam verschijnsel

Het lijndansen is een tamelijk zeldzaam verschijnsel. In 2014 vond het voor het laatst plaats, maar toen slechts kort. In het ergste geval kunnen hoogspanningskabels breken. Zoals in november 2005 gebeurde bij Haaksbergen (Overijssel), met langdurige stroomuitval tot gevolg.


Inspecteurs van Tennet waren maandag druk met het 'schouwen van lijnen'. Uit de controles bleek vooralsnog geen schade aan kabels of masten. Wel besloot de netbeheerder verbindingen te verwarmen met extra stroom, om ijsvorming tegen te gaan.


Het KNMI waarschuwde de noordelijke provincies ondertussen met code oranje ('grote kans op gevaarlijk of extreem weer'). Door sneeuw en ijzel was het plaatselijk zeer glad, met tientallen ongelukken tot gevolg. De winterse omstandigheden houden in het Noorden mogelijk tot donderdag aan. Daarna wordt het ook daar weer 'gewoon' een graad of 5.

Foto Harry Cock / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.