Crisisberaad coalitie duurt tot 3.30 uur - zonder resultaat

Coalitiepartijen VVD en PvdA zijn het vannacht niet eens geworden over de kwestie 'bed, bad en brood' voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Na meer dan tien uur overleg tussen de top van de VVD en de top van de PvdA, grotendeels in het Torentje van premier Rutte, werd om 3.30 uur besloten de onderhandelingen te staken. Het beraad gaat vandaag verder.

PvdA-leider Diederik Samsom en premier Mark Rutte in het Torentje van de premier. Beeld anp

VVD en PvdA verschillen fundamenteel van mening over hoe om te gaan met de basisbehoeften van illegalen en uitgeprocedeerde asielzoekers. De aanleiding is een uitspraak van het Comité van Ministers van de mensenrechtenorganisatie Raad van Europa in Straatsburg. De Raad van Europa is kritisch over het Nederlandse asielbeleid, maar is onduidelijk over de behandeling van illegalen. De PvdA wil dat uitgeprocedeerde asielzoekers zonder papieren voedsel, kleding en onderdak ('bed, bad en brood') krijgen. De VVD is daar altijd tegen geweest en houdt nu, met de uitspraak in de hand, vast aan haar standpunt.

'Ingewikkelde kwestie'
'Het is een ingewikkelde kwestie waar we over praten. Het hele dossier is ingewikkeld. We gaan morgen eventjes rustig verder praten', aldus premier Mark Rutte na afloop. Hij zei dat hij 'goede hoop' heeft dat het overleg tussen VVD en PvdA tot een oplossing leidt.

Asscher en Samsom wilden weinig kwijt over het overleg. Samsom meldde dat partijen er nog niet uit zijn, maar antwoordde niet op de vraag of er nu een crisis in de coalitie is. Asscher zei dat hij vertrouwen heeft in een oplossing. Hij zei dat het overleg langer duurde dan hij had gewild.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel) zei dat de kwestie complex is. Hij heeft nog vertrouwen in een goede afloop. 'Anders ga je morgen niet verder praten.' Ook VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra sprak over een complex probleem.

Twee nachten topberaad
In de nacht van dinsdag op woensdag was er al topberaad tot 2.30 uur in de ochtend. Vervolgens zette de leiding van beide partijen woensdagmiddag het beraad in het Torentje voort. Dat duurde wederom tot diep in de nacht. Halverwege de avond was er een korte onderbreking en overlegden beide partijen afzonderlijk van elkaar. Daarna sloot de PvdA-top zich weer aan bij het VVD-overleg in de werkkamer van de premier.

Namens de VVD waren premier Mark Rutte, fractievoorzitter Halbe Zijlstra en de verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie in het Torentje. De VVD-ministers Henk Kamp en Edith Schippers en VVD-voorzitter Henry Keizer waren ook in het departement van Rutte. De PvdA zat aan tafel met partijleider Diederik Samsom en vicepremier Lodewijk Asscher. Die laatste twee toonden zich voor het overleg nog wel optimistisch over een oplossing, al zei Asscher er wel bij dat hij niet wist of die er die avond al zou komen. Hij bleek gelijk te krijgen.

De ochtendkranten van donderdag waren bij het staken van het overleg reeds gedrukt. BNR-verslaggever Jaap Jansen twitterde de voorpagina's. Allemaal koppen ze op de spanning in de coalitie. 'Illegalen drijven coalitie uiteen', kopt De Volkskrant. 'Ruzie om opvang illegaal', schrijft De Telegraaf. 'Crisissfeer in kabinet', kopt het AD.

Felle kritiek op Nederlands asielbeleid
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa kwam gisteren met een uitspraak in reactie op felle kritiek van het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) op de Nederlandse opvang voor vreemdelingen zonder legale status. Het onafhankelijke ECSR controleert de naleving van het Europees Sociaal Handvest, een verdrag over mensenrechten dat is opgesteld door de Raad van Europa.

Nederland redeneerde dat dat handvest niet geldt voor personen die illegaal op Nederlands grondgebied verblijven. Maar de ECSR vindt van wel. Het Comité van Ministers is niet eenduidig in zijn uitspraak, vandaar dat hierover een meningsverschil bestaat onder VVD en PvdA. De PvdA legt de uitspraak van de Raad van Europa uit als instemming met het ECSR. De VVD meent juist dat het Comité het ECSR niet volgt in zijn kritiek.

Teeven ging met tegenzin beetje overstag
Dijkhoffs voorganger, toenmalig staatssecretaris Teeven, zei eind januari met tegenzin toch tijdelijk mee te gaan betalen aan de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Gemeenten vroegen al sinds 2010 steun voor een regeling. Teeven was onvermurwbaar.

Vorig jaar vroegen zestig gemeenten 15 miljoen euro voor 'sobere opvang' in de winter. Teeven liet zich niet overtuigen. Noch door burgemeesters die vinden dat het Rijk gaat over het opvang- en terugkeerbeleid. Noch door de linkse oppositie. Noch door coalitiegenoot PvdA.

Vicepremier Lodewijk Asscher op het Binnenhof. Beeld anp

Lees ook: liever op straat slapen dan bed, bad, brood

Nu de Vluchtgarage is ontruimd, zwerft in Amsterdam opnieuw een groep uitgeprocedeerde asielzoekers rond. Ze weigeren nachtopvang omdat ze bij elkaar willen blijven.

VN-rapporteurs bekritiseerden in december politici die 'politieke punten scoren in het migratiedebat ten koste van dakloze illegale migranten'. Ze deden een 'dringend beroep' op het kabinet, verwijzend naar het Europees Comité voor Sociale Rechten. Het ECSR verklaarde op 10 november een klacht van de kerken gegrond: Nederland moet bed, bad en brood verschaffen. Teeven wachtte echter het oordeel af van de Raad van Ministers op het ECSR, dit voorjaar.

De gemeente Amsterdam opende op 15 december de bed, bad en broodregeling. Ook in andere gemeenten is er inmiddels dergelijke opvang afgedwongen via de rechter.


Een van de uit de Vluchtgarage gezette asielzoekers in een tentenkamp in De Pijp in Amsterdam. Beeld anp

Nederland telt tienduizenden illegalen
Een precieze telling van het aantal illegalen in Nederland is er niet. Bij de laatste officiële schatting in 2009 werd het aantal illegalen geraamd op zo'n 100 duizend mensen, stelt de Stichting Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt (LOS). De tienduizenden illegalen die ons land vermoedelijk telt, leven nu veelal bij landgenoten, partners of kennissen. Ook zijn er dertig tot vijftig stichtingen en andere hulporganisaties die noodopvang voor illegale buitenlanders bieden. Die kunnen ook wel eens bemiddelen bij het vinden van een slaapplek bij particulieren. 'Daarnaast zijn er ook Vluchtgarage-achtige situaties', aldus een woordvoerster van LOS.

Naar schatting 40 procent van de illegalen heeft geen asielverleden. Die zouden waarschijnlijk snel het land worden uitgezet als zij bij de overheid aankloppen voor een bed-, bad- en broodregeling. Ambassades werken in die gevallen meestal mee bij het verkrijgen van een paspoort.

Dit ligt anders bij de ongeveer 60 procent van de illegalen die vergeefs hebben geprobeerd politiek asiel te krijgen in Nederland. Die mensen krijgen vaak geen papieren van de ambassade en zijn dus niet uitzetbaar. Die illegalen kunnen soms jarenlang in nood verkeren voordat zij alsnog asiel krijgen of alsnog zonder papieren het land verlaten. 'Sommige vinden gewoon een baantje en huren dan een kamertje', aldus de zegsvrouw van LOS.

Een omwonende kijkt naar een tentenkamp op een bouwterrein in de Pijp van asielzoekers afkomstig uit de ontruimde Vluchtgarage. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden