Crisis op de Maldiven: president roept staat van beleg uit

President Abdulla Yameen van de Maldiven heeft de staat van beleg uitgeroepen. Op de achtergrond speelt een strijd tussen China en India om strategische handelsroutes in de Indische Oceaan.

Agenten houden in de hoofdstad Malé een demonstrerende aanhanger van de oppositie aan. Beeld ap

Er werd een staatsgreep beraamd, en die moesten we voorkomen, zei Yameen gisteren tijdens een televisietoespraak. Eind vorige week gelastte het hooggerechtshof de vrijlating van negen oppositiepolitici. Daarmee maakte het de weg vrij voor oud-president Mohammed Nasheed - nu in ballingschap - om mee te doen aan de presidentsverkiezingen later dit jaar.

Volgens Yameen hebben de rechters de kant van de oppositie hebben gekozen omdat ze bang waren om te worden aangeklaagd wegens corruptie. Aanhangers van de oppositie, die afgelopen dagen massaal de straat opgingen, vrezen nu voor arrestaties.

Beleg onwettig

Nasheed noemt de staat van beleg onwettig en wil dat India ingrijpt, desnoods militair (iets wat India in 1988 ook deed na een coup). Ook vroeg hij de VS alle financiële transacties van de regering te blokkeren. 'Maldiviërs hebben genoeg van dit misdadige, onwettige regime. President Yameen moet onmiddellijk aftreden', aldus Nasheed gisteren vanuit Sri Lanka tegen de BBC.

Ongekende polarisatie voor de Maldiven, een archipel van 26 atollen en 1192 eilanden en slechts 400.000 inwoners, voor het merendeel devote moslims. Grootste bron van inkomsten zijn de resorts voor toeristen, waarin zo'n 2 miljard euro per jaar omgaat. Grootste zorg was altijd de zeespiegelstijging, maar daar kwam de afgelopen jaren het islamitische extremisme bij: talloze ontevreden jongeren reisden af naar het kalifaat van IS.

Dat had alles te maken met het bewind van Yameen. Die holde nadat hij in 2013 aan de macht kwam de prille democratie uit en zette al zijn rivalen vast, of joeg ze het land uit. Zoals Nasheed, die in 2008 de eerste gekozen president werd na dertig jaar dictatuur. Nasheed werd in 2012 op dubieuze gronden tot aftreden gedwongen, aangeklaagd wegens 'terrorisme' en tot 13 jaar cel veroordeeld. In 2016 mocht hij op medische gronden uitreizen en vroeg hij asiel aan in Groot-Brittannië. Maar hij hoopt op een comeback als leider van de oppositie.

Nasheeds presidentskandidatuur

Enter het hooggerechtshof. Dat verklaarde de rechtszaken tegen Nasheed en andere oppositieleden onwettig, en maakte daarmee Nasheeds presidentskandidatuur mogelijk. Ook herstelde het hof twaalf geschorste, naar de oppositie overgelopen parlementariërs in functie, waardoor Yameens Progressieve Partij haar meerderheid verloor in het parlement.

Yameen sloeg keihard terug. Hij riep de staat van beleg uit, verbood alle demonstraties en ontsloeg de hoogste chef van politie. Daarna liet hij veiligheidstroepen het hooggerechtshof bestormen en opperrechter Abdulla Sayeed arresteren. Ook liet hij zijn eigen halfbroer, Maumoon Abdul Gayoom - van 1978 tot 2008 dictator van het land, maar inmiddels bondgenoot van Nasheed - oppakken en afvoeren naar het gevangeniseiland Dhoonidhoo.

Scheepvaartroutes

Verborgen achter dit lokale gekrakeel schuilt een geopolitieke strijd tussen de regionale grootmachten India en China. De Maldiven liggen vlakbij belangrijke scheepvaartroutes in de Indische Oceaan. Hoewel de eilanden vanouds in de Indiase invloedssfeer liggen, heeft China er grote plannen mee in het kader van zijn 'One Belt One Road'-strategie - een netwerk van havens, spoorlijnen en wegen dat de handel tussen Azië, Afrika en Europa moet bevorderen.

De Maldiven worden in dat Chinese plan een knooppunt in een nieuwe maritieme Zijderoute door de Indische Oceaan, als pendant van de landroute door Centraal-Azië. Hun belang is nog groter geworden sinds plannen voor een ander stuk van de string of pearls, de haven van Hambantota op Sri Lanka, stukliepen op verzet tegen wat gezien werd als Chinese wurgleningen.

Eigen ambities

India ziet de Chinese opmars in de Indische Oceaan vanwege zijn eigen ambities met argusogen aan. Mede daarom sloot Delhi dinsdag een overeenkomst met de Seychellen, een andere eilandenstaat in het gebied, om daar een Indiase marine- en luchtmachtbasis te vestigen. Toevallig niet ver van de nieuwe Chinese marinebasis in het Afrikaanse Djibouti.

Volgens de Maldivische oppositie geeft president Yameen de Chinezen ruim baan om land op te kopen en infrastructuur te bouwen (in december sloot hij nog een vrijhandelsverdrag met China). Landroof, aldus Nasheed. Volgens hem zijn de komende verkiezingen de laatste kans om de Chinese opmars te stoppen. Maar wellicht is het al te laat. De Chinezen hebben de Europeanen al afgelost als grootste toeristengroep op de Maldiven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.