Analyse

Crisis of niet, Defensie krijgt carte blanche van Poetin

De Russische defensieminister Sergej Sjojgoe bevindt zich in een bijzondere situatie: terwijl het hele land moet inbinden door de zwaarste economische crisis in jaren, blijven zijn geldpotjes vrijwel allemaal ongeschonden. De bewapening van het land gaat onverminderd door. Net als de hevige gevechtsmissie in Syrië.

Vladimir Poetin en zijn minister van Defensie, Sergej Sjojgoe (R). Beeld reuters

De piloten van de Russische bommenwerpers scheren iedere dag dapper door het sombere nieuws over de economische vooruitzichten. Die blijven maar slechter worden, ook als je denkt dat het niet slechter kan. De prognose van gisteren: de Russische economie zal de komende 15 jaar stagneren als de olieprijs niet stijgt en de economie niet ingrijpend wordt hervormd. Dat verwacht de Russische regering zelf - en die is meestal optimistisch.

Russen lijken er geen problemen mee te hebben dat er miljarden naar oorlogsvoering gaan terwijl het geld in eigen huis op is. Integendeel, een ruime meerderheid van de bevolking staat achter de voortzetting van de bombardementen in Syrië, bleek maandag uit een opiniepeiling van het Levada Centre. En dat is niet zo gek als het klinkt.

Op televisie is de Russische missie een militair meesterwerk. Wie de beelden gelooft, denkt dat er na ruim vier maanden en meer dan zevenduizend bombardementen nog geen enkele burgerdode gevallen is. Bijna elke bom raakt een terrorist. Bij welke groepering die terrorist precies hoort, blijft vaak onduidelijk.

De felle westerse kritiek op de Russische missie bereikt het grootste deel van de bevolking niet. De machtige staatskanalen berichten niet dat mensenrechtenorganisaties zich grote zorgen maken over het grote aantal burgerdoden door de Russische bommen. Of dat het Russische leger omstreden clusterbommen zou gebruiken en andere groepen dan Islamitische Staat bestookt. Naar een onafhankelijke zender zappen kan niet.

Het Kremlin heeft de bevolking er met succes van overtuigd dat de missie in Syrië van levensbelang voor Rusland is. 'Als de terroristen in Syrië slagen, komen ze ook naar Rusland', zo rechtvaardigde president Vladimir Poetin het begin van de missie afgelopen september. De meerderheid van de Russen gelooft die theorie, blijkt uit de peiling van Levada Centre.

Trauma's

Wat daarbij meespeelt is dat de Russen trauma's hebben overgehouden aan het islamitisch terrorisme in de jaren 2000. Bij terreuraanvallen op onder meer een theater, een school en metrostations vielen honderden doden.

Een kwart van de Russen steunt de missie in Syrië om een andere reden: Rusland moet de regering-Assad beschermen tegen een complot van de Verenigde Staten om over de hele wereld revoluties te bewerkstelligen.

Ook buiten de missie in Syrië is Rusland de laatste jaren bezig met een hevige militarisering. Onder Poetin is het defensiebudget verdubbeld. In 2015 ging 59 miljard euro naar defensie - dat is meer dan 5 procent van het bruto binnenlands product. Alleen Saoedi-Arabië besteedde meer aan het leger (13 procent). Met het herbewapeningsprogramma wil Poetin in 2020 een hypermodern leger tot zijn beschikking hebben dat verlost is van oude Sovjetwapens.

En dat is nodig ook, als je naar de regering luistert. 'Soms vraag ik me af of we in 2016 leven of in 1962', zei premier Dmitri Medvedev afgelopen weekend op de internationale veiligheidsconferentie in München. De vergelijking met de Cubacrisis - die de wereld bijna in een Derde Wereldoorlog stortte - zegt veel over de angst die de Russen wordt ingeboezemd.

Van alle kanten lonkt het gevaar, volgens de televisie. In het zuiden zit IS. Daarnaast zit Turkije, ook een vijand sinds het een Russisch vliegtuig uit de lucht schoot dat herhaaldelijk het Turkse luchtruim zou hebben geschonden. Dan is er nog een oorlog vlak over de grens, in het grote buurland Oekraïne. Maar de grootste dreiging, als je de staatstv gelooft, komt van de oprukkende NAVO die tegenwoordig oefent in de Baltische staten, het vroegere Sovjetterritorium.

De Russische premier Medvedev in München. Beeld epa

Dan is een sterk leger wel zo geruststellend. Onlangs plaatste het leger zelfs een nieuw raketafweersysteem vlak buiten Moskou, om de inwoners te beschermen.

Dat het veel geld kost, is voor het grootste deel van de bevolking geen punt. Een Rus is meer dan een Europeaan bereid om eigen welvaart in te leveren voor die van het land. Die instelling is er tijdens de Sovjet-Unie, maar ook ver daarvoor al, ingestampt. Denken Russen terug aan de Sovjet-Unie, dan noemen ze eerder de eerste man in de ruimte dan de lege schappen in de winkels. Daarvoor hoef je de boeken van Nobelprijswinnares Svetlana Aleksijevitsj maar open te slaan.

Poetin maakt Rusland weer trotst. De annexatie van de Krim leverde hem de hoogste waardering op sinds zijn aantreden in 1999. Met de missie in Syrië heeft hij Rusland teruggebracht als wereldmacht. Voorlopig lijkt defensieminister Sergej Sjojgoe zich geen zorgen te hoeven maken.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden