Crisis erger dan u denkt

Sociale verloedering op komst

Marcel van Dam

Te langzaam dringt het besef door dat de kredietcrisis er dieper inhakt dan de meeste mensen denken en dat de negatieve gevolgen voor de samenleving ook duurzamer zullen zijn.

Op de site van Vox (www.voxeu.org), waarop leidende economen uit de hele wereld debatteren over prangende economische problemen, las ik een artikel van Barry Eichengreen, hoogleraar economie en politicologie aan de Universiteit van Californië in Berkeley en Kevin H. O’Rourke, hoogleraar economie aan Trinity College in Dublin, waarin zij de Grote Depressie van 1929-1930 vergelijken met de wereldwijde crisis van nu.

Aandelenkoersen
In een aantal grafieken vergelijken ze voor de twee crises de industriële productie, de aandelenkoersen, het volume van de wereldhandel, de rentetarieven van de centrale banken, de geldhoeveelheden en de overheidstekorten. Als je de grafieken ziet wordt het je bang te moede.

Hun conclusie: ‘De wereld ondergaat nu een schok die in ieder opzicht even groot is als die van de Grote Depressie van 1929-1930. Door alleen naar de VS te kijken, zien we niet hoe alarmerend de situatie nu is in vergelijking met 1929-1930.’

Alleen het antwoord van de overheden verschilt sterk met dat van toen. Het antwoord op de vraag of dat werkt, beloven ze in een volgend artikel te geven.

Obama
Het is fascinerend hoe Obama probeert niet alleen in eigen land maar in de hele wereld het geloof te verspreiden dat hij druk doende is de wereld er weer bovenop te helpen.

Naar de feiten kijkend denk ik: overmoed. Maar het spreekt zoveel mensen aan, dat het best zou kunnen helpen. Als effectenbeurzen door kuddegedrag in elkaar kunnen klappen, waarom zouden ze dan niet door een gedeeld geloof weer op kunnen krabbelen?

Maar het geloof in een man aan de politieke top, hoe begenadigd ook, beklijft niet. Zoals ‘the first dog’ geen puppie blijft.

Verdampt
Hoe dan ook zullen de gevolgen van wat er is aangericht nog vele jaren zijn te merken. Als het waar is wat PricewaterhouseCoopers heeft uitgerekend dat, pensioenen meegerekend, gemiddeld per gezin meer dan 25.000 euro is verdampt, dan zal dat jaren een forse invloed hebben op de binnenlandse bestedingen.

Voor de onderkant van de samenleving zal het verlies aan vermogen zo’n vaart niet lopen. Wat je niet hebt, kun je niet kwijtraken. Toch zullen de mensen aan de onderkant zoals gewoonlijk de hoogste prijs betalen.

AOW
Dat was al het geval bij het pakket aangekondigde bezuinigingen op de AOW en de gezondheidszorg. Zij zullen relatief ook de zwaarste lasten dragen van de oplopende werkloosheid. Maar het gaat dieper en breder.

Ik las in NRC-Handelsblad van 8 april jongstleden een artikel onder de kop: ‘Sociale ontwrichting dreigt voor havenstad.’ Rotterdam vreest als gevolg van de crisis verdere sociale verloedering van de toch al kwetsbare delen van de stad.

‘Neem een wijk als Bloemhof’, zegt wethouder Schrijer. ‘Zo’n 15 procent van de bewoners zit in de bijstand en nog eens 25 procent in de WAO. Wie te midden van zo veel inactieve mensen opgroeit, heeft niet zo’n best toekomstperspectief. Niet werken en op een ander manier in je levensonderhoud voorzien, vaak in het illegale circuit, worden dan de norm.’

Woningvoorraad
Als oorzaak noemt Schrijer de scheve woningvoorraad (76 procent sociale woningbouw) die fungeert als een magneet op laagopgeleiden. Of die woningen allemaal gebouwd zijn als sociale woningen betwijfel ik. Maar ook als een deel uit particuliere huurwoningen bestaat, verandert dat niets aan het probleem.

De oplossing wordt gezocht in de aanstelling van een speciale Arbeidsmarktmeester die het granieten bestand aan werklozen weer aan een baan moet helpen.
Misschien helpt het een beetje.

De echte oplossing is natuurlijk de oorzaken wegnemen. Iedere vrijkomende woning dichtspijkeren en als er genoeg in een blok leeg zijn de overige bewoners elders, niet weer allemaal op een kluit, een betere woning aanbieden.

Segregatie
Al enkele decennia vindt er op de Nederlandse woningmarkt een segregatie naar inkomen plaats. Aan de hand van inkomensgegevens per postcodegebied heeft et CPB een segregatie-index berekend. Die index geeft aan welk percentage van de bewoners met een laag inkomen zou moeten verhuizen om de segregatie ongedaan te maken. Dat percentage stijgt ieder jaar.

Het laatst bekende cijfer uit 2002 laat zien dat gemiddeld 30 procent zou moeten verhuizen. Gemiddeld. In Bloemhof in Rotterdam kun je dat rustig verdubbelen. Wat denkt Schrijer van de aanstelling van een speciale woningmarktmeester?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden