Crisis doet aantal bezoekers van musea tot recordhoogte stijgen

AMSTERDAM - Het museumbezoek in Nederland is ook dit jaar weer fors gestegen, net als het aantal bezitters van een museumjaarkaart. Dit jaar telden de 393 musea waar de kaart geldig is het recordaantal van 19,5 miljoen bezoeken. Dat waren er vorig jaar 18 miljoen. Het aantal kaarthouders steeg van 800 naar 900 duizend.


Belangrijkste oorzaak voor deze stijging is, volgens de Nederlandse Museumvereniging, de economische crisis. Woordvoerder Carla Keijzer: 'Steeds meer mensen besluiten om in Nederland te blijven als ze iets willen bezoeken. En daar behoren ook musea toe.'


Ook het aantal nieuwe of verbouwde musea in Nederland lijkt volgens de Museumvereniging een verklaring te zijn. Keijzer: 'Verbouwen loont. Kijk naar het Scheepvaartmuseum, Stedelijk Museum en EYE in Amsterdam. Zeker de eerste jaren komen mensen ook voor het gebouw. Er gaat een extra aantrekkingskracht van uit. Ook omdat de collectie op een andere manier wordt tentoongesteld. Dat zag je de afgelopen jaren al bij de Hermitage Amsterdam en het Drents Museum. Het zal straks ook voor het Rijksmuseum gelden.'


Onder de belangrijkste stijgers dit jaar zijn het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, Gemeentemuseum Den Haag, Singer Laren, het Frans Hals Museum en Teylers Museum in Haarlem, Beeld en Geluid in Hilversum, Slot Loevestein in Poederoijen en Museum De Pont in Tilburg. Daar verdubbelde het aantal bezoekers tot 118 duizend. Directeur Hendrik Driessen: 'Het was een gelukkige samenloop van omstandigheden dat we dit jaar twee bekende kunstenaars hadden: Ai Weiwei en Anish Kapoor. We waren zelf ook overrompeld door het succes. Niemand bij ons verwacht dat we dat ieder jaar kunnen herhalen. Het is wel zo: als ze eenmaal zijn geweest, komen ze terug.'


Het Van Gogh Museum kreeg in 2012 de meeste bezoekers: bijna 1,5 miljoen. Ook bij andere Amsterdamse instellingen nam het bezoekersaantal behoorlijk toe. Mede dankzij het nieuwe filmmuseum EYE en de heropening van het uitgebreide Stedelijk Museum. Het Stedelijk trok de eerste drie maanden liefst 300 duizend bezoekers. 'Dat hadden we niet verwacht', legt Stedelijk-woordvoerder Marie-José Raven uit. 'We hebben altijd wel gemerkt dat mensen het Stedelijk misten. En dat er nu enorm veel animo is het museum terug te zien.' Of dat zo zal blijven? Raven: 'Het is goed om te beseffen dat een openingsjaar altijd een uitzondering is. Uiteindelijk streven we naar structureel 500 duizend bezoekers per jaar.'


Vraag blijft wel in hoeverre de musea er financieel op vooruitgaan. Zeker nu ze, door subsidievermindering, meer eigen inkomsten moeten genereren dan voorheen. De zakelijk directeur van het Stedelijk Museum, Erik Gerritsen, is stellig dat meer publiek meer geld in het laatje brengt. Vooral door bezoekers uit het buitenland. 'Volgend jaar blijven we dagelijks langer open. En zijn we maandag niet meer gesloten. Vooral buitenlanders maken daar gebruik van. En die betalen het volle pond.'


Carla Keijzer twijfelt aan die redenatie. 'Er zijn maar weinig musea die drijven op vol betalende bezoekers. De meeste bieden allerlei kortingen aan, bijvoorbeeld in samenwerking met de NS of de ANWB.' Daar komt wel bij, volgens Keijzer, dat een toename van bezoekers zeker tot meer omzet leidt in het restaurant en de boekwinkel. 'Daar verdienen ze waarschijnlijk meer mee, net als met trouwpartijen in het gebouw.' Om in die ontwikkeling een beter inzicht in te krijgen, zal de Museumvereniging het komende jaar een onderzoek beginnen onder museumjaarkaarthouders.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden