Criminelen pompen misdaadgeld in Amsterdamse 'stenen'

De georganiseerde misdaad zit in onroerend goed in Amsterdam. Misdaadmiljoenen verzoenen de bovenwereld met de onderwereld. Soms gaat het ernstig fout....

Ging het om afpersing? Hij twijfelt, Erik Bos, financieel directeur van de Kroonenberg Groep, een van de grootste investeerders in onroerend goed in Amsterdam. 'Ja...', zegt hij. En dan: 'Daar kun je zoveel dingen onder verstaan. De vraag is of wij rechtstreeks bedreigd werden. Dat is niet zo. Maar het is: je bedreigd vóelen. Dus hebben we verkocht.'

Bos bezweert: 'Dit is een extreme uitzondering. Godzijdank.' De Kroonenberg-directeur spreekt over de problemen die de groep twee jaar geleden had met een criminele huurder in de Amsterdamse Halvemaansteeg. Het is een van de voorbeelden die erop wijzen dat een deel van de handel in onroerend goed in Amsterdam woeste, gewelddadige trekken heeft gekregen.

Verhalen over misdaadvermogens die 'in stenen' worden gepompt, liggen voor het oprapen. En waar misdaadgeld vloeit, volgt automatisch geweld. Soms op afstand, dreigend, soms direct en dichtbij, zoals afgelopen zaterdagnacht aan de Amsterdamse Middenweg. Daar vond een aanslag plaats die mogelijk is te kwalificeren als een van de eerste vastgoedliquidatiesvan Nederland. De steenrijke pandenbaas Bertus Lüske werd voor het restaurant van zijn zoon doodgeschoten met een of meer automatische wapens, toen hij zijn auto in wilde stappen.

De aanslag op Lüske heeft niets te maken met de problemen in de Halvemaansteeg, zegt Bos. 'Als dit anderhalf jaar geleden was gebeurd, had ik daar heel anders over gedacht. Toen was die sfeer van bedreiging aanwezig. Maar wie zijn doel heeft bereikt, heeft geen grond meer voor zo'n actie. Integendeel zelfs. Er is geen enkel belang meer.'

Het pand in de Halvemaansteeg bij het Rembrandtplein in Amsterdam werd sinds 1996 verhuurd aan de Bayside Beach Club. De stille financier van dit pikante feestcafé blijkt Robbie A. alias 'de Sigaar' te zijn, een veroordeeld kopman van een drugsorganisatie.

Een goudmijn is het niet. In 2001 ontstaat een huurschuld. Kroonenberg laat ontruimen.

Dan trekt de huurder aan de bel. De verbouwing, de inventaris, de goodwill, dat moet allemaal worden vergoed, vindt de Sigaar. Kroonenberg weigert. Bos: 'In verbouwingen zit voor een eigenaar geen waarde, laat staan dat er aan goodwill wordt gedacht.'

Inmiddels druppelen 'via derden' bedreigingen binnen bij Lesley Bamberger, de eigenaar van de Kroonenberg Groep. Zijn grootvader Jaap Kroonenberg, overleden in 1997, heeft het bedrijf opgebouwd. Behalve vastgoed ter waarde van vele tientallen miljoenen euro's, heeft hij ook een reputatie. Hij heeft een goede relatie met de alternatieve sterke arm in Amsterdam. 'Ome Jaap' bekroont tijdens het eerste free fight-gala in Nederland in 1995 nog de winnaar van de hoofdpartij. De prijzen van de mindere partijen worden uitgereikt door onder meer Hell's Angels-voorman Big Willem en vastgoedcollega Lüske.

In 2001, in de Halvemaansteeg, kiest de Kroonenberg Groep eieren voor haar geld. Bos zegt liever geen zaken te willen doen met 'lieden van twijfelachtig allooi'. Al hoeft hij in principe geen rekening te houden met de morele opvattingen van een zakenpartner. En je bent nooit zeker van je zaak: 'Soms doe je zaken met vennootschappenwaarvan je pas veel later ontdekt wie daar achter zit. Of een vennootschap heeft plotseling een andere directeur of andere aandeelhouders. Daar kun je als verhuurder niets aan doen.'

Besloten wordt het probleempand snel te verkopen aan Bertus Lüske. Hij krijgt het voor de helft van het geld, maar mét de voorwaarde dat hij het probleem met de Sigaar oplost. Lüske wist met wie hij te maken kreeg, zegt Bos. En dat schrok de handelaar, oudbokser, kennelijk niet af.

Lüske is immers gewend aan objecten met 'probleempjes'. Juist daarmee is veel geld te verdienen. Wie huurders of krakers kan verjagen, ziet zijn eigendom immers fors in waarde stijgen. Lüske kiest de harde lijn, zoals hij gewend is.

De Sigaar lijkt te kunnen fluiten naar zijn geld, maar wendt zich opnieuw tot de Kroonenberg Groep. Ook de politie meldt zich bij de drie partijen. Die waarschuwt dat er aanwijzingen zijn voor aanslagen op Lüske en diens rechterhand ex-bokser Rudie Koopmans, alsmede tegen Bamberger van de Kroonenberg Groep. De Sigaar wordt gewaarschuwd dat hij in de gaten wordt gehouden.

Op aandringen van de Sigaar haalt Kroonenberg het pand dan terug bij Lüske, die het al had doorverkocht. De laatste heeft immers niet voldaan aan de verkoopvoorwaarde dat het probleem met de huurder zou worden opgelost. Lüske krijgt er wel een goede – flink hogere – prijs voor.

Dan beginnen de gesprekken met de Sigaar opnieuw. Besloten wordt tot verkoop van het pand. Bos: 'Het is verkocht aan de huurder, die het weer heeft doorverkocht aan derden.' Daarmee is de zaak opgelost, aldus Bos.

Amsterdam wordt al langer geteisterd door vastgoedconflicten die wortelen in de georganiseerde misdaad. Zo wees zelfverklaard drugshandelaar en topcrimineel John Mieremet de grote vastgoedhandelaar Willem Endstra aan als 'bankier van de onderwereld', met voormalig Heineken-ontvoerder Willem Holleeder als bewaker.

Een goede bekende van Lüske is makelaar en projectontwikkelaar Gerard W. Bakker. Evenals Lüske was hij lang een geliefd doelwit van de kraakbeweging. Hij wil als een van de weinige makelaars wel praten over misdaad en misdaadgeld in het onroerend goed.

Met veel grote investeerders in Amsterdam wil Bakker geen zaken meer doen. 'Omdat ik me ver houd van dingen waarvan ik de betekenis of de financiële achtergrond niet kan overzien. En dan heb ik me voorzichtig uitgedrukt.'

De grenzen zijn moeilijk te trekken, vindt Bakker. Hij ziet hoe zich in het onroerend goed bovenwereld en onderwereld moeiteloos mengen. 'Ook de chicste makelaars en de chicste advocaten worden gebruikt. Dié doen de transactie. Het ergste van de onderwereld en het netste van de bovenwereld gaan zo met elkaar om. In de stad loopt ook een hele bos katvangers rond. Hele nette mensen die de zaak op de naam krijgen. En het geld komt uit Liechtenstein.'

Wie actief is in het onroerend goed in de binnenstad krijgt zeker te maken met het grote criminele geld, zegt hij. 'Onroerend goed is nu eenmaal dé manier om zwart geld weg te werken en er nog wat mee te verdienen. Het is ook zó gemakkelijk. Niemand maakt zich ook druk om politie en justitie. De pakkans is zo gering. Niemand is bang om een tonnetje zwart aan te pakken of met een pistool in de broekband te lopen. Pak je overigens dat tonnetje aan van die lieden, dan ben je verkocht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden