Nieuws XTC

Criminelen in Nederland produceren jaarlijks voor bijna 20 miljard euro aan synthetische drugs zoals xtc en speed

Criminelen in Nederland hebben vorig jaar voor ten minste 18,9 miljard euro aan xtc en amfetamine geproduceerd. Hoogstwaarschijnlijk ligt de werkelijke omzet nog beduidend hoger.

Verschillende soorten xtc-pillen. Foto ANP XTRA

Voor het eerst is op basis van bronnenonderzoek een realistische schatting gemaakt van de omvang van de internationaal opererende Nederlandse drugsindustrie. Met een omzet rondom de 20 miljard euro behoort Nederland volgens internationale vergelijkingen tot de wereldtop. De drugscriminelen steken een bedrijf als Philips naar de kroon dat in 2017 voor bijna 18 miljard aan goederen produceerde.

Vier onderzoekers van de Politieacademie onder leiding van bestuurskundige prof. Pieter Tops hebben anderhalf jaar gewerkt aan hun rapport, getiteld: Waar een klein land groot in kan zijn. Ze concentreerden zich op 2017 en op de productie van amfetamine (speed) en xtc, de synthetische drugs. De handel in cannabis, cocaïne en heroïne bleef buiten beschouwing.

Ongemakkelijke waarheid

De onderzoekers spreken van ‘een ongemakkelijke waarheid’. In Nederland blijken in 2017 meer dan 600 miljoen grammen amfetamine te zijn vervaardigd en bijna één miljard xtc-pillen. De Nationale Politie, het Openbaar Ministerie en de Taskforce Brabant-Zeeland hadden gevraagd om een gedocumenteerd inzicht in de omvang. Tot nu toe ontbrak zoiets.

Volgens de opstellers van het rapport heeft Nederland een ideaal vestigingsklimaat voor drugscriminelen. Men doelt niet alleen op de ligging en de infrastructuur: ‘Er zijn te weinig opsporingsambtenaren waardoor de pakkans laag is, zeker voor topcriminelen die afstand bewaren tot het criminele handwerk. De opsporingsinstanties slaan hooguit een deuk in een almaar grotere boterberg.

‘Productie van synthetische drugs is voor velen een betrekkelijk gemakkelijke kans om fortuin, aanzien en macht te verwerven in maatschappelijke en economische kringen. De georganiseerde drugscriminaliteit leidt inmiddels tot veel geweld en tot fundamenteel onrechtvaardige verhoudingen in ons land. De brede aanpak ervan zou een topprioriteit moeten zijn voor de Nederlandse regering. Dat is bij lange na niet het geval.’

Schatting

De onderzoekers geven in een uitgebreide verantwoording aan hoe ze stapsgewijs tot hun schatting van ten minste 18,9 miljard euro zijn gekomen. Ze zijn uitgegaan van de in 2017 onderschepte partijen grondstoffen en poeders en pillen. Op basis van de inbeslagnames hebben ze een ‘beredeneerde veronderstelling’ gemaakt van het totaal.

Experts van de Nederlandse politie taxeren de in beslag genomen hoeveelheden op 10 tot 20 procent van de totale productie. Een rapport van de Verenigde Naties veronderstelt dat niet meer dan 7 procent door autoriteiten wordt onderschept. Vergelijkbare verschillen doen zich voor bij de verhouding tussen productie voor de binnenlandse markt of voor de export. Sommige deskundigen veronderstellen dat 20 procent in Nederland blijft, anderen houden het op 10.

Conservatief

Voor de uiteindelijke bepaling van de omvang maakt het groot verschil welke standaard wordt gekozen. Bij alle keuzes zijn de onderzoekers uitgegaan van de meest voorzichtige, conservatieve taxaties. ‘Daarom’, schrijven ze, ‘kunnen wij ervan uitgaan dat onze berekeningen resulteren in het absolute minimum. Zij geven aan wat omvang en omzet ten minste zijn; hogere getallen en bedragen zijn aannemelijk.’

Criminoloog prof. dr. Cyrille Fijnaut noemt de methode om van bron naar bron uiteindelijk tot een verantwoorde taxatie te komen ‘goed afgewogen’. Wel vraagt hij zich af hoe politiemensen, ook al zijn zij expert, kunnen weten hoeveel van de totale productie zij onderscheppen. ‘Hier is de werkelijkheid minder helder dan geschetst.’ Fijnaut zegt niet op te kijken van de miljardenbedragen. ‘De vraag is natuurlijk wel: waar blijft al dit geld, van jaar tot jaar? Je zou zeggen: we zijn in een zwarte economie beland.’

Lees ook: 

Nederland is grootexporteur van speed en xtc. In 2017 produceerde het voor een straatwaarde van bijna 20 miljard euro aan synthetische drugs. Hoe kan dat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.