AnalyseNalatenschap Ridouan T.

Criminele netwerken worden na wegvallen kopstuk vaak efficiënter

Ook na de arrestatie van Ridouan T. zal de cokehandel blijven floreren. Of zijn opvolger net zo meedogenloos zal zijn, is de vraag. ‘Het is niet slim om onrust te creëren.’   

Politieagenten vielen maandagavond een woning binnen in Vianen, de stad waar Ridouan T. lang woonde. Er werden daar zes mensen aangehouden.Beeld ANP

Wie wordt de nieuwe Ridouan T.? Die vraag dringt zich op nu de meest gezochte crimineel van Nederland in Dubai is gearresteerd. Dat zijn positie als spil in een grootschalige cocaïnehandel zal worden opgevuld, is volgens experts een uitgemaakte zaak. 

Waarschijnlijk was lang voor zijn arrestatie al een vertrouweling aangewezen als opvolger, stelt Peter Sloot, hoogleraar complexe systemen aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). ‘Het zijn dynamische netwerken die zichzelf makkelijk opnieuw reorganiseren. In het Marokko-netwerk zie je dat familie- en vriendschapsbanden een belangrijke rol spelen. Er is nu van bovenaf een interventie gedaan, maar de productie, het verpakken en het verhandelen van coke gaan gewoon door. Dat is sowieso niet iets dat Ridouan T. deed.’

Met behulp van computermodellen en data-analyses brachten Sloot en zijn mede-onderzoekers in 2016 in beeld hoe criminele netwerken reageren als een kopstuk wegvalt. De uitkomst is verrassend: er is nauwelijks effect. Sterker nog, criminele netwerken worden na het wegvallen van een kopstuk vaak efficiënter. Dit komt, kort gezegd, doordat een meer gekwalificeerde vervanger naar voren wordt geschoven. ‘De kracht van zo’n criminele organisatie zit ’m in wat wij de men on the street noemen’, aldus Sloot. ‘Als die tussenpersonen eruit worden gehaald, heeft zo’n netwerk veel meer moeite om zichzelf te herstellen.’

Onrust

In het gunstigste geval leidt de opvolger van Ridouan T. ertoe dat de door hem gecreëerde geweldsgolf in de nabije toekomst afneemt. Niet alleen uit morele overwegingen, maar ook uit zelfbehoud. De cokehandel, een industrie die draait om veel geld verdienen in korte tijd, is er immers bij gebaat geen aandacht op zich te vestigen. Dat is nu juist wat Ridouan T. wél zou hebben gedaan. Volgens het OM heeft hij de opdracht gegeven voor diverse liquidaties en pogingen daartoe. Daarmee creëerde hij niet alleen onrust in het criminele circuit, hij speelde zichzelf en zijn metgezellen ook in de kijker bij politie en justitie. 

‘Ridouan T. heeft internationaal verontwaardiging geoogst met zijn gedrag. Dat is niet slim’, zegt Frank van Gemert, criminoloog aan de Vrije Universiteit. ‘In het criminele milieu zullen mensen hebben gedacht: zolang ze naar hem zoeken, zoeken ze niet naar mij. Aan de andere kant heeft zijn handelen ertoe geleid dat de cokehandel als een algemeen probleem wordt gezien.’

Het is volgens Van Gemert een illusie dat een crimineel netwerk opdroogt op het moment dat een kopstuk achter slot en grendel verdwijnt. ‘Het idyllische beeld van de maffia die in elkaar stort als de godfather wegvalt, is aan herziening toe. In de cokehandel zijn een hoop mensen actief die naast elkaar werken. Er is genoeg te verdienen voor iedereen. Zolang je onder de radar blijft, is er niet veel aan de hand. Ze hebben er geen baat bij om te excelleren in gewelddadigheid.’

Dat desondanks een groep is opgestaan die elke vorm van tegenstand met veel geweld uit de weg ruimt, is lastig te verklaren, zegt Van Gemert. ‘Het is de vraag of dit voortkomt uit de individuele persoon of uit de sociale structuur van een groep waarin masculiene gewelddadige acties worden verlangd.’ 

Met de arrestatie van Ridouan T. wordt een belangrijk signaal afgegeven, vindt hoogleraar Peter Sloot van de UvA. Hij stoorde zich aan de foto van T. die veelvuldig in de media opdook: zongebruind op een strand met wuivende palmen op de achtergrond. ‘Voor jongens die beïnvloedbaar zijn, wordt hiermee een prachtig rolmodel neergezet. Nu kunnen deze jongens zien dat je niet overal mee wegkomt.’ 

Wraakacties
De politie sluit niet uit dat Ridouan T. vanuit zijn schuiladres wraakacties heeft voorbereid voor het geval hij gearresteerd zou worden. ‘We blijven continue alert op mogelijke dreigingen’, aldus een woordvoerder. Hij wil niet ingaan op de vraag of er extra maatregelen zijn genomen. In het kader van het onderzoek naar de criminele organisatie van Ridouan T. zijn maandagavond zes personen aangehouden. Volgens Het Parool zit hier ook de zus van T. bij.

Hoe nu verder?
Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met de Verenigde Arabische Emiraten. Hoe gaat het verder met Ridouan T.? Drie scenario’s.

Dit is wat we weten over Nederlands meest gezochte crimineel
De cocaïnemiljonair Ridouan T. is aangehouden in Dubai. Lees hier alles over zijn arrestatie en over het Marengo-proces waarin hij hoofdverdachte is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden