CRIME STOPPERS

DE enige in de Tweede Kamer die Benk Korthals nog echt steunt, is Femke Halsema. De minister gaf in het debat over de bolletjesslikkers graag toe dat hij met een pakket noodmaatregelen is gekomen die hem ook niet aanstaan, maar dat hij geen andere weg meer ziet....

Alleen GroenLinks deelde het gevoel van ongemak van de minister. Het is dan ook niet erg consequent, en al helemaal niet aardig, dat de fractie van GroenLinks de motie van afkeuring van het CDA heeft gesteund. Immers, de motie Balkenende was nadrukkelijk toegelicht in die zin dat de indieners vonden dat de rechtsstaat ernstig was geschaad doordat de minister te laat met deze noodmaatregelen kwam. Hoe kon GroenLinks zo'n motie steunen terwijl de partij die maatregelen te ver vindt gaan?

Politiek is er eigenlijk geen verschil van mening meer tussen de partijen in de Kamer (met uitzondering wellicht van GroenLinks) over de doelstellingen van het beleid op het gebied van de criminaliteit. Wat resteert is dat de werkelijkheid altijd weerbarstig is. Het is één ding om te roepen om zero tolerance voor het binnenlaten van drugs, het is iets anders om dat binnen de kaders van alle wetten en financiële en personele randvoorwaarden te realiseren. De tegenstelling tussen Korthals en de Kamer is dan ook niet zozeer een tegenstelling tussen de VVD (soft on crime) en andere politieke stromingen die er harder tegenaan willen, maar tussen de uitvoerende macht en de volksvertegenwoordiging. Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.

Het is niettemin zonneklaar dat de VVD een belangrijk campagneonderwerp heeft verloren door de afloop van dit debat. Een politicus, die een paar jaar terug als Kamerlid minister Hirsch Ballin de oren waste omdat hij te traag in actie kwam tegen de drugssmokkel, moest nu bekennen dat hij hetzelfde had gedaan. Een nieuwe roep om law and order van de kant van de VVD in de komende verkiezingscampagne zal altijd hoogst ongeloofwaardig klinken, en andere partijen zullen er fijntjes aan herinneren dat de VVD-minister niet vooruit te branden was. Wat dat betreft was het voor de VVD electoraal gunstiger geweest om met een nieuwe minister (Atzo Nicolai?) de laatste vier maanden in te gaan. Omgekeerd is het voor de PvdA gunstig dat de aangeslagen VVD-minister het boegbeeld van de misdaadbestrijding van de VVD is.

Een nieuw onderwerp dient zich alweer aan. De minister heeft gisteren op schriftelijke vragen geantwoord dat hij bij tbs-patiënten die worden vrijgelaten, en die eerder waren veroordeeld voor moord of ernstige zedendelicten, een DNA-profiel wil afnemen voordat ze de straat op gaan. Hij wil dat doen op vrijwillige basis!

Justitie heeft gepeild dat 29 procent van de betrokkenen daaraan zou willen meedoen. Dat gaat dan om mensen die, zoals de minister zegt, zichzelf een steuntje in de rug willen geven om op het rechte pad te blijven. Deze vrijwillige regeling zal op zijn vroegst over anderhalf jaar worden vervangen door een verplichte, want daar is extra wetgeving voor nodig. De tot nu toe ingewonnen adviezen over die wet (bij organisaties van advocaten, universitaire rechtsgeleerden, etc.) zijn erg kritisch, dus misschien duurt het nog langer.

Opnieuw zou je je kunnen afvragen of dit wel slagvaardig genoeg is. Het gaat hier om zeer ernstige criminelen, moordenaars en verkrachters, waarvan is vastgesteld dat ze behandeld moeten worden omdat ze een potentieel gevaar voor de samenleving opleveren. Inderdaad blijkt het percentage recidive onder voormalige tbs'ers erg hoog. Het vastleggen van een DNA-profiel heeft dan ook minstens drie doelen: als iemand recidiveert, is er door het DNA-profiel meer kans dat hij wordt opgepakt zodat het recht zijn loop heeft, de persoon wordt eerder opgepakt en heeft dus minder tijd om nieuwe schade doen, en in de derde plaats is er het preventieve effect waar Korthals op doelt.

Waarom zou je dit dan nog voor langere tijd op vrijwillige basis doen? Wat voor reden hebben die andere 71 procent om hun DNA-profiel niet af te willen staan? Als het voor 29 procent kan, dan zal er technisch geen probleem zijn om het voor honderd procent te doen, dus de reden voor de vertraging is kennelijk het tempo van nieuwe wetgeving. Kan dat niet wat vlotter? Opnieuw dus een afweging tussen politiek ervaren urgentie, en de traagheid van de bestuurspraktijk.

Dit lijkt me urgenter dan het pakken van een paar extra bolletjesslikkers (die minder dan 5 procent van de drugsinvoer verzorgen). Ik taxeer dat een voorstel om op zeer korte termijn bij deze categorie een verplichte afname van DNA-profiel te realiseren een brede steun in de Kamer zou hebben. Alleen minister Korthals zal er niet voor zijn, en Femke Halsema natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden