Crick legde basis gentechnologie

Hij baande mede de weg voor genetisch gemodificeerde maïs, vaderschapstesten en gentherapie. Nobelprijswinnaar Francis Crick is overleden, 51 jaar na de ontdekking van de structuur van het DNA....

Het was een wetenschappelijk sprookje: de ontdekking van de grondslag van het leven. Want zo mag je de ontsluiering van de structuur van het DNA, de 'dubbele helix', toch wel noemen. Francis Crick en James Watson presteerden het begin jaren vijftig in hun werkkamertje in het Cavendish Laboratorium in Cambridge. Het sprookje werd in 1962 passend bekroond met de Nobelprijs voor geneeskunde.

De ontdekking van de structuur van het DNA-molecuul (de oxy-ribo-nucleic acid) luidde een van de grootste wetenschappelijke revoluties in van de moderne tijd. Zij legde de basis voor de moleculaire biologie en haar toepassingen, zoals de biotechnologie.

Crick, werd donderdag bekend, is woensdag in San Diego, Californië, op 88-jarige leeftijd aan dikkedarmkanker overleden. Hij werd op 6 juni 1916 geboren in het Engelse Northampton, en studeerde schei- en natuurkunde in Londen en Cambridge, de universiteit waaraan hij ook jarenlang als onderzoeker verbonden was. Het laatste deel van zijn leven woonde hij in Californië.

De destijds 36-jarige Crick en de Amerikaan Watson, net 24, begonnen hun DNA-onderzoek in 1951 niet bij nul. Ze kwamen op het spoor dankzij Maurice Wilkins, die in 1950 röntgenkristallografische beelden van DNA had gemaakt. Wilkins werd dan ook medelaureaat van de Nobelprijs.

Maar het waren Crick en Watson die lieten zien dat het DNA-molecuul bestaat uit een dubbele spiraal, een soort ladder van vier verschillende nucleïnezuren (A, T, C en G) in twee vaste koppels (A/T en C/G). Reeksen van deze koppels vormen de genen, de dragers van de erfelijke eigenschappen van alle levende wezens.

De twee publiceerden hun bevindingen in april 1953 in Nature. Ze introduceerden hun ontdekking onderkoeld als 'een structuur met nieuwe kenmerken die van aanzienlijk biologisch belang zijn'. Pas jaren later werden hun conclusies ondubbelzinnig bevestigd. Crick zelf merkte ooit op dat indertijd 'maar een paar mensen het interessant vonden'.

Inmiddels zijn de toepassingen ontelbaar. Van erfelijkheidsonderzoek en prenatale diagnostiek tot gentherapie. En van de DNA-'vingerafdruk' bij de misdaadbestrijding tot de gentechnologie, waarbij gesleuteld wordt aan genen van planten en dieren.

Na zijn werk met Watson hield Crick zich bezig met ontwikkelings- en neurobiologie, onder meer aan het Salk Institute in San Diego. 'Crick zal herinnerd worden als een van de briljantste en invloedrijkste wetenschappers aller tijden', verklaarde Salk-president Richard Murphy donderdag.

'Ik zal me Francis altijd herinneren vanwege zijn buitengewoon doelgerichte intelligentie', zei James Watson gisteren in New York. 'Hij behandelde me als een lid van zijn gezin. Het was een waar voorrecht twee jaar met hem in die kleine ruimte in Cambridge te mogen werken.' De twee zijn altijd bevriend gebleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden