Reportage Vreugdevuren

‘Crematie’ van een traditie: ‘Brand in vrede, vreugdevuur’

Op het strand van Duindorp wordt met een crematie symbolisch afscheid genomen van het vreugdevuur. Het vreugdevuur is dit jaar verboden door waarnemend burgemeester Remkes. Beeld Arie Kievit

‘Een traditie is vermoord’, vinden de bouwers van vreugdevuren in Den Haag en omstreken. Samen hielden ze zondag een symbolische crematie op het strand van Duindorp. Burgemeester Johan Remkes hoopt dat de vuren in 2020 kunnen terugkeren. 

De organisatoren van de vreugdevuren mogen dan rivalen zijn, het verbieden van hun traditie tijdens de komende oudejaarsnacht heeft ze verbroederd. Zondagmiddag zijn bouwers en sympathisanten uit Den Haag, Delft, Rijswijk en Vlaardingen naar de grens van Duindorp en Scheveningen gekomen voor een symbolische crematie. Toeterend is een lange rouwstoet met auto’s, bedrijfsbusjes, scooters en motoren vanuit Delft via Laak, Escamp en andere wijken gereden – plekken waar dit jaar geen vuurstapels mogen worden gebouwd.

‘Vreugdevuur, Kerst, Pasen, Zwarte Piet: aan onze tradities kom je niet’, staat op een spandoek aan een van de auto’s. Ondanks de stormwind en de regen staan rond twee uur honderden mensen de stoet op te wachten. De meeste kijkers dragen zwarte hoodies met teksten als ‘Laakkwartier on fire’ en ‘Duindorp Vreugdevuur: one team one mission’. De politie is massaal aanwezig, maar houdt zich afzijdig. Hele families zijn naar het afscheid gekomen.

Smartphones gaan massaal de lucht in als de vijf meter lange doodskist in Duindorp arriveert. Er wordt gejoeld en vuurwerk afgestoken. Groene en gele rookpotten, de kleuren van Den Haag, maken de lucht dik. Op de kist liggen een stuk of acht rouwkransen met linten van de verschillende wijken.

Frustratie en woede

De crematie is ludiek bedoeld, maar de teleurstelling, frustratie en woede zijn er niet minder om. ‘Brand in vrede, vreugdevuur’, schreven de verschillende organisatoren begin december in een rouwadvertentie op hun Facebookpagina’s. ‘We zullen je missen, maar je leeft in ons voort. De toekomst wordt alleen maar gissen, nu onze traditie is vermoord.’ En, verwijzend naar de onrustige jaarwisselingen in de jaren vóór de gedoogde vuurstapels: ‘Oude tijden herleven, omdat vergunningen niet worden gegeven.’

Op 5 december plaatsten de bouwers van het vreugdevuur een rouwadvertentie op hun Facebookpagina.

Sinds het verbod is aangekondigd, is het onrustig in Den Haag. In twee weken tijd zijn er volgens de gemeente meer dan tweehonderd ondergrondse afvalcontainers in brand gestoken, een schadepost van zeven ton. Er zijn ruim zeventig aanhoudingen verricht en gebiedsverboden uitgedeeld voor de nieuwjaarsnacht. De politie verspreidde dit weekend dronebeelden van een vuurwerkbom die begin december in Duindorp explodeerde onder een ME-busje met zeven agenten. Waarnemend burgemeester Johan Remkes noemt het een ‘poging tot doodslag’.

De kritiek en het verbieden van de vuren wordt hem niet in dank afgenomen. ‘Je hebt een heel groot probleem gemaakt van iets wat jarenlang geen probleem is geweest’, zegt een boze Duindorper tegen Remkes, zo is te zien op een filmpje van zeven minuten dat de bouwers op Facebook hebben gezet. Remkes is onverstoorbaar. ‘Deze burgemeester heeft geen hekel aan Duindorp’, zegt hij. ‘Laat daar even geen misverstand over zijn.’

Maar bij de organisatoren van de vreugdevuren kan Remkes weinig goeds meer doen. Na het kritische rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de vonkenregen boven Scheveningen maakte hij in oktober een einde aan het jarenlange gedogen van de steeds hogere vuurstapels. Voor het eerst moesten de bouwers aan strenge eisen voldoen en een vergunning aanvragen. Het is de organisatoren niet gelukt om op tijd aan alle voorwaarden van de gemeente te voldoen.

Toch hoopt Remkes dat de vuren weer kunnen terugkeren tijdens de jaarwisseling van 2020-’21. Nog vóór hij op 1 juli vertrekt als waarnemer, wil hij het vergunningstraject hebben afgerond. ‘Ik heb met Scheveningen de afspraak gemaakt om in januari te beginnen met het traject’, zei hij afgelopen week. ‘En die afspraak wil ik ook met Duindorp maken.’

Vuurpijlen

In Duindorp verloopt de ‘crematie’ ordentelijk, zoals de organisatoren ook voor ogen stond. De stoet komt tot stilstand bij het zuidelijk havenhoofd, de Duindorpse kant van de haven. Een knetterende Harley Davidson en een KTM 690 Duke escorteren de doodskist door een erehaag van vuurwerkfakkels. Op de oplegger met de kist wordt gehost en gejoeld door jong en oud. ‘Laak, kom op!’, klinkt het, want er is nog geen drager van het Laakkwartier.

De kist wordt naar het ‘oliestrandje’ in Duindorp gebracht. Aan de overkant ligt Scheveningen. Beeld Arie Kievit

Even later tillen twintig dragers de kist naar het ‘oliestrandje’ aan de haven. ‘Eén team, één taak, één vuur’, klinkt het als de kist en de bloemstukken na een minuut stilte in vlammen opgaan. Zwarte rookwolken waaien richting zee. Even ontstaat er paniek, als vuurpijlen uit de kist over het strandje scheren. Dan klinkt uit honderden kelen ‘You never walk alone’, gevolgd door ‘Remkes bedankt, Remkes bedankt, Remkes, Remkes, Remkes bedankt!’

Lees verder

Van ‘kerstbomen rauzen’ tot gigantische vreugdevuren op het strand: Den Haag probeert de oudjaarstraditie al jaren te beteugelen.  Na het vreugdevuurverbod moet Den Haag alweer zijn traditie opnieuw uitvinden.

Johan Remkes is waarnemend burgemeester van een stad in verwarring, waarin hij orde op zaken moet zien te stellen. Met het verbieden van de vreugdevuren in Scheveningen en Duindorp oogst hij zowel kritiek als complimenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden