AnalyseMaatregelen coronacrisis

Crèches en scholen dicht: waar moeten die miljoenen kinderen heen?

Kinderopvang in Pijnacker.Beeld ANP

De scholen en crèches gaan de komende drie weken dicht, een maatregel die miljoenen kinderen treft. Krijgen kinderen wel nog les, hoe moet het met de examens en wat wordt verwacht van werkende ouders?

Om met die laatste vraag te beginnen: de overheid komt ouders hierin zo veel mogelijk tegemoet door opvang te regelen voor diegenen die werkzaam zijn in ‘vitale sectoren’, oftewel de beroepsgroepen die nodig zijn om de maatschappij draaiende te houden. Denk daarbij aan verplegers, agenten, buschauffeurs en hulpverleners. 

‘Iedere opvang zal nu eerst gaan inventariseren welke ouders hier gebruik van maken’, zegt Hélène Smid van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang. Op basis daarvan zullen de opvanglocaties een werkbaar plan maken. 

Om  tijd te winnen voor deze aanzienlijke klus, zullen kinderdagverblijven – gericht op de allerjongsten van 0 tot 4 jaar – hun deuren de komende twee dagen zoveel mogelijk open houden, zegt Gjalt Jellesma, voorzitter van BOinK, de belangenvereniging voor ouders in de kinderopvangbranche. ‘Kinderen zijn geen pakketjes die je even kunt laten staan. We zeggen daarom: liever niet, maar als ouders echt geen kant op kunnen, dan wordt daar een mouw aan gepast.’

Voor de opvang zal zo veel mogelijk gebruik worden gemaakt van de huidige locaties: de crèche, gebouwen waar buitenschoolse opvang plaatsvindt of gewoon de school. ‘Het voordeel daarvan is dat kinderen in hun vertrouwde omgeving blijven’, zegt Jellesma. ‘Kinderen zijn niet gek, die voelen de spanningen en krijgen hier zeker iets van mee.’

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Onderwijs op afstand

Dat de scholen dichtgaan, betekent nog niet dat er geen onderwijs meer plaatsvindt. Er wordt gekeken hoe leerplichtige leerlingen (vanaf 5 jaar) alsnog les kunnen krijgen. Voor het gros zal dit onderwijs op afstand inhouden. Geen eenvoudige opgave. Waar videolessen en het streamen van colleges op universiteiten al redelijk zijn ingeburgerd, is dit in de rest van het onderwijs soms nog onontgonnen terrein.

‘Zoiets regel je niet op stel en sprong’, zegt Jan van de Ven, basisschoolleerkracht en een van de oprichters van beroepsvereniging Lerarencollectief. ‘Niet ieder kind heeft thuis een wifi-aansluiting, of de beschikking over een laptop of tablet. Sommige scholen overwegen nu om hun eigen Chromebooks aan kinderen uit te lenen.’ Afstandsonderwijs is bovendien niet voor alle kinderen een oplossing, zegt Van de Ven. ‘Voor kleuters lijkt het me bijna niet te doen.’

De wil is er in elk geval. Het afgelopen weekend schoten commerciële aanbieders van digitale leermiddelen scholen te hulp, bijvoorbeeld door hun software kostenloos beschikbaar te stellen. Ook circuleren er blogs met tips voor docenten die hun lessen voor het eerst online moeten organiseren.

Dat het onderwijs doorgaat, is vooral van groot belang als de scholen langer dicht blijven, zegt Van de Ven. ‘Je merkt na de zomervakantie dat sommige kinderen een grote terugval hebben. Ze kunnen minder goed lezen dan ze voor de vakantie konden, omdat ze het thuis onvoldoende hebben geoefend.’

Eindexamenleerlingen

De prioriteit van scholen zal de komende tijd liggen bij de eindexamenleerlingen, zei Arie Slob zondag. De komende week krijgen zij meer informatie over hoe ze zich op hun examens moeten voorbereiden nu de scholen dicht zijn.

De problemen doen zich het eerst voor in het mbo. Daar staan voor deze week al examens gepland. Die kunnen in elk geval tot en met woensdag niet doorgaan, zegt Frank van Hout, waarnemend voorzitter van de Mbo-raad bestuurslid van het Friesland College.

‘De komende drie dagen gaan wij samen met het ministerie kijken of en onder welke voorwaarden we examens toch mogelijk kunnen maken.’ Voor het ene vak is dit eenvoudiger dan voor het andere. ‘Een praktijkexamen van een automonteur kan wellicht alsnog doorgaan, voor een zorgexamen wordt dat ingewikkeld.’ Uiterlijk woensdagmiddag hoopt Van Hout meer duidelijkheid te kunnen geven.

De eerste centrale eindexamens – de praktijkexamens van het vmbo – beginnen 30 maart. Op veel scholen zouden bovendien schoolexamens gemaakt worden: het deel van de eindexamens waarvoor scholen verantwoordelijk zijn. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) hoopt op compensatiemaatregelen. ‘De regels rond de examens moeten worden versoepeld’, zegt voorzitter Pieter Lossie.

Lessen missen

Het opschorten van examens, waarvoor strenge regels gelden, veroorzaakt nieuwe problemen. Zo is bijvoorbeeld wettelijk vastgelegd dat een leerling pas aan het centraal eindexamen mag beginnen als de schoolexamens zijn afgerond. ‘Het zou best kunnen dat die termijnen wat worden aangepast’, zegt Stan Termeer van de VO-raad, de koepel van schoolbesturen in het voortgezet onderwijs.

Misschien nog wel zorgelijker is het feit dat leerlingen lessen dreigen te missen, zegt Termeer. ‘Leerlingen krijgen waarschijnlijk minder les en in een andere vorm dan waarop ze gerekend hadden.’ Op het Twitteraccount @coronaexamens worden bijdragen van leraren verzameld die leerlingen te hulp schieten met bijvoorbeeld uitlegfilmpjes rond de examens.

Ook voor achtstegroepers is de komende periode belangrijk: de Centrale Eindtoets wordt in het voorjaar gehouden. Scholen die met de digitale variant werken kunnen zelf een datum prikken, de papieren toets staat gepland vanaf 15 april. Ook daarover is nog geen uitsluitsel. Eén mogelijke geruststelling het advies van de school is leidend.

Kosten

Los van alle onderwijstechnische beslommeringen, doemt de vraag op wie opdraait voor de kosten voor de noodopvang van kinderen van werkende ouders in vitale sectoren. Moeten ouders die noodgedwongen geen gebruik maken van de opvang blijven doorbetalen? 

Ja, zegt Gjalt Jellesma van BOink. ‘Om een administratieve chaos te voorkomen, zijn wij het ermee eens dat de hele rekening, dus ook de eigen bijdrage, door ouders wordt betaald. Maar de overheid moet wel duidelijk maken hoe ze de eigen bijdrage van ouders gaat compenseren. Als je nu zzp’er bent, word je misschien hard getroffen door alle maatregelen. Zeker dan is compensatie op zijn plaats.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden