NieuwsAfval

CPB: statiegeld op kleine flesjes en blikjes helpt

Om het recyclen van grondstoffen te verbeteren, moet op kleine plastic flesjes statiegeld worden ingevoerd. Ook moet de export worden verboden van plastic afval naar landen waar het op al dan niet illegale dumpplaatsen terecht komt. Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB).

Kinderen in Altforst halen lege flessen op.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het CPB bepleit invoering van statiegeld voor kleine plastic flessen, en suggereert dat ook in te voeren voor blikjes. Statiegeld levert heel veel goed te recyclen materiaal op en is een prima middel tegen zwerfafval. Het heeft wel een groot nadeel: het is een duur systeem. ‘Maar het kan maatschappelijk rendabel zijn’, aldus de onderzoekers.  Voor glazen flessen en grote plastic flessen wordt al statiegeld betaald. Flessen die met statiegeld terug komen, kunnen zo weer worden gebruikt als grondstof voor nieuwe flessen. 

De milieuwinst die met betere recycling te halen valt, is groot, schrijft het CPB. Het heeft berekend wat de ‘milieukosten’ zijn van een T-shirt uit nieuw katoen. Die kunnen oplopen van 90 cent tot 2,50 euro per shirt. Het zijn kosten die niet zichtbaar zijn, omdat ze op dit moment niet in de prijs worden verwerkt: water is nagenoeg gratis, het milieu wordt vervuild met bestrijdingsmiddelen en kunstmest zonder dat daar kosten tegenover staan.

Voor een T-shirt van gerecycled katoen zijn de ‘milieukosten’ half zo groot als die van een shirt uit ‘verse’ katoen. De milieukosten van gerecycled plastic zijn tot 40 procent lager dan die van nieuw plastic, vooral omdat de productie veel minder CO2 oplevert.

Succesnummer

Papier is het succesnummer van de recycling. Het wordt voor 85 procent gerecycled, en komt dan weer als gelijkwaardig papier op de markt. Met plastic is dat niet het geval. Het is niet bekend welk deel van het wegwerpplastic wordt gerecycled. Maar wat er wordt gerecycled, krijgt in zijn tweede leven zelden een gelijkwaardige bestemming als in het eerste.

Oude broodzakjes worden geen nieuwe broodzakjes, maar belanden in bermpaaltjes of beschoeiïngen. Downcycling, heet dat. Datzelfde gebeurt ook bij het recyclen van textiel: een oud T-shirt vormt zelden de grondstof voor een nieuw, maar wordt meestal verwerkt tot isolatiemateriaal of poetskatoen.

Het regeringsbeleid is gericht op een afname van het gebruik van verse grondstoffen. In 2030 zou de hoeveelheid verse (‘primaire’) grondstof al met de helft moeten zijn gedaald, in 2050 moet dat naar nul: dan zou Nederland ‘circulair’ moeten zijn.

Het CPB ziet in totaal vier manieren om recyclen te verbeteren. Naast een exportverbod op plastic en het invoeren van statiegeld zouden producenten meer verantwoordelijkheid moeten krijgen (‘uitgebreide producenten verantwoordelijkheid’). Ook kan de informatie over het scheiden van afval verbeterd worden.

Betere informatie over afvalscheiding is vooral aantrekkelijk omdat het weinig kost, en als afval beter wordt gescheiden, is het minder vervuild en kan het hoogwaardiger worden gerecycled. Als producenten meer verantwoordelijk worden voor het afval dat ze de wereld in helpen, zullen ze op grote schaal spullen gaan inzamelen en slimmere oplossingen bedenken, denkt het CPB.

Dat gebeurde bijvoorbeeld bij plastic verpakkingsafval: producenten en detailhandel moeten betalen voor de financiële tekorten bij het inzamelen en verwerken ervan, waardoor ze nu plannen beramen om hun eigen afvalproductie te verminderen, en beter recyclebaar te maken. En met al die aandacht op het recyclen van grondstoffen, zouden we één ding niet moeten vergeten, schrijft het Planbureau: het hergebruiken van een product is nog altijd milieuvriendelijker dan het terugwinnen van de grondstof.

Schoner afval en ook nog minder betalen

In veel Nederlandse gemeenten betalen burgers voor elke volle vuilniszak die ze inleveren. Klinkt duur, maar de inwoners van deze gemeenten zijn veelal goedkoper uit en scheiden hun afval vaak ook nog voorbeeldig. Bekijk hier hoe jouw gemeente het doet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden