NieuwsEconomische krimp

CPB schetst (nog) geen economisch doemscenario en roept kabinet op: bezuinig vooral niet

Het is erg, maar het had veel erger kunnen zijn. Het Centraal Planbureau (CPB) ziet dat het glas halfvol is en dat de overheidsfinanciën een stootje kunnen hebben. De augustusraming van het CPB bevat dan ook een opmerkelijk nadrukkelijk advies aan het kabinet: ga nu vooral niet bezuinigen.

Dagjesmensen en toeristen in de Amsterdamse Kalverstraat, eind juli. Mocht er een tweede lockdown nodig zijn, dan zal de economische krimp veel groter zijn dan in de raming van het CPB.Beeld ANP

De nieuwe economische voorspellingen zijn in principe om te huilen, maar het CPB presenteert zulke doemscenario’s al sinds maart. Daardoor hebben ze niet meer dezelfde impact als in het begin. CPB-directeur Pieter Hasekamp spreekt maandag van een ‘ongekend harde klap’ met een eveneens ‘ongekende’ economische krimp. Daarmee echoot hij de woorden van CBS-econoom Peter Hein van Mulligen, die het vrijdag had over ‘een klap van jewelste’. Van Mulligens statistiekbureau registreerde dat de Nederlandse economie in het tweede kwartaal met een ‘historische’ 8,5 procent ineenschrompelde.

Hasekamp kiest desondanks voor een positieve insteek. Hij wijst erop dat de meeste andere landen een veel grotere dreun moeten verwerken. De economieën van Spanje en het Verenigd Koninkrijk krompen dit voorjaar met meer dan 20 procent. Dat Nederland de crisis tot nu toe relatief goed doorstaat, heeft waarschijnlijk meerdere oorzaken, speculeert de CPB-topman. ‘Nederland heeft een iets lichtere lockdown ingesteld dan sommige andere landen. Zo zijn hier de meeste winkels opengebleven, terwijl die elders gesloten werden. Nederland is ook minder afhankelijk van toerisme dan Zuid-Europa. Onze regering heeft heel snel steunmaatregelen genomen en Nederland had al voor de pandemie veel ervaring met thuiswerken en telewerken. In andere landen is dat werken op afstand moeilijker gebleken.’

De Nederlandse economie zal dit jaar met iets meer dan 5 procent krimpen, voorspelt het CPB. Die krimp is iets lager dan de 6,4 procent die het CPB in juni voorzag. Volgend jaar zal de economie opkrabbelen en ruim 3 procent groei laten zien, denkt het planbureau. De werkloosheid loopt dan op naar 6,5 procent. Een belangrijk voorbehoud is dat dit relatief optimistische scenario ervan uitgaat dat er geen nieuwe grootschalige lockdowns zullen komen.

Beeld Raymond van der Meij / Graphics

Begroting

De augustusraming van het CPB levert het economisch raamwerk voor de Miljoenennota. Het kabinet zal de komende maand met deze cijfers in de hand de nieuwe rijksbegroting in elkaar zetten. Minister Wopke Hoekstra van Financiën hoeft zich niet al te veel zorgen te maken over zijn schatkist, want de staatsschuld komt volgens het CPB niet boven de 60 procent van het bruto binnenlands product. Dat is precies op de Europese begrotingsnorm, die vanwege de coronapandemie toch al formeel was losgelaten. 

‘Hierdoor, en gezien de conjuncturele situatie, ligt het niet voor de hand nu maatregelen te treffen die het tekort beperken’, stelt het CPB in zijn persbericht. Dit advies zal het kabinet als muziek in de oren klinken, want premier Rutte zei vrijdag al dat zijn regeringsploeg niet van plan is de broekriem aan te halen.

Integendeel: het kabinet werkt aan een grootscheeps investeringsplan voor de economie. Dat plan is de geestelijke opvolger van het ‘Wopke-Wiebes-investeringsfonds’, een proefballon die de ministers van Financiën en Economische Zaken vorige zomer oplieten. Hoekstra en Wiebes opperden toen om de staatsschuld extra te verhogen ter financiering van miljardeninvesteringen in innovatieve bedrijfstakken en infrastructuur (Nederland kan momenteel gratis lenen, omdat de rente op Nederlandse staatsobligaties negatief is). Rond Prinsjesdag wil Hoekstra meer details verschaffen.

Flinke klap

De overheidsfinanciën hebben een flinke klap gehad door alle steunmaatregelen en de dalende belastinginkomsten. Dit jaar zal het begrotingstekort rond de 7 procent liggen, een schatting die overeenkomt met eerdere ramingen. Voor 2021 verwacht het CPB nu een begrotingstekort van 4 procent. Het planbureau gaat er in dit basisscenario van uit dat het kabinet de bestaande steunmaatregelen voor bedrijven en zzp’ers in oktober zal beëindigen.

Omdat nog erg onzeker is hoe de pandemie verder zal verlopen, heeft het CPB ook een somberder ‘tweedegolfscenario’ uitgewerkt. In dat scenario grijpt de ziekte opnieuw om zich heen, waardoor het kabinet opnieuw grootschalige contactbeperkingen moet afkondigen. In dat geval zal de economie dit jaar 6,2 procent krimpen en volgend jaar met 3,2 procent. De werkloosheid zal in dit ‘doemscenario’ oplopen naar 10 procent. De staatsschuld schiet in dat geval omhoog naar 73 procent van het bbp, maar dat is in de ogen van het CPB nog steeds geen alarmerend hoog niveau.

Lees verder

Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde vrijdag een recorddaling van het aantal banen en de aankondigingen van reorganisaties volgen elkaar in rap tempo op. Waar liggen nog wél kansen op de arbeidsmarkt?

De Britse economie is in het tweede kwartaal met 20,4 procent gekrompen, de sterkste terugval in de geschiedenis van het land. Nergens zijn de gevolgen van de coronacrisis en de Brexit zo zichtbaar als in The City, het Londense zakenhart.

Volkskrant-redacteur Remco Andersen reisde de afgelopen weken langs de A2, de economische slagader van Nederland, en zag hoe het land weer in beweging probeert te komen. De coronacrisis blijkt er verre van voorbij.

Op de arbeidsmarkt raakt de coronacrisis vooral jongeren. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek is zeker een op de tien jongvolwassenen nu werkloos. Een valse start die ze nog lang kan achtervolgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden