CPB-rapport zaait voornamelijk twijfel

Presteren basisschoolkinderen beter als ze worden gesorteerd in parallelklassen van verschillende niveaus? Dat is zeer onzeker, menen wetenschappers. En ze hadden wel meer aan te merken op het lijvige onderwijsrapport dat het Centraal Planbureau deze week presenteerde. Het CPB zelf staat nog vierkant achter de publicatie.

Beeld anp

In het rapport Kansrijk onderwijsbeleid legde het planbureau 160 mogelijke onderwijsmaatregelen langs de wetenschappelijke meetlat. Van 60 maatregelen kon het CPB een positief effect vaststellen. Naast de parallelklassen zou bijvoorbeeld het coachen van docenten veel leerwinst opleveren. Investeren in vakkennis van docenten zou weinig zin hebben.

Direct na het verschijnen van het document barstte een storm van kritiek los. 'Dit rapport is tot stand gekomen vanuit een onderwijseconomische tunnelvisie', concludeert bijvoorbeeld hoogleraar onderwijspsychologie Paul Kirschner. 'De meest voor de hand liggende onderzoeken uit de onderwijskunde worden er niet in meegenomen. Zo is er veel bewijs dat beter opgeleide docenten beter onderwijs geven.'

Hoogleraar sociologie Herman van de Werfhorst (Universiteit van Amsterdam) sluit zich daarbij aan. 'Het CPB wil alleen experimentele onderzoeken meenemen waarin een duidelijk causaal effect te meten is. Daardoor laten ze honderden waardevolle studies en metastudies links liggen.'

Dat heeft curieuze gevolgen, vindt Van de Werfhorst. Zo concludeert het CPB op basis van één studie uit Kenia dat parallelklassen vermoedelijk een gunstig effect hebben op de leerprestaties van Nederlandse kinderen. 'De kwaliteit van die studie is prima. Maar er zijn ook andere studies uit landen die veel meer op Nederland lijken. Daaruit blijkt geen duidelijk positief effect van parallelklassen. Die studies neemt het CPB echter niet mee. Ik denk zelfs dat ze die studies niet eens kennen. Dat vind ik echt niet kunnen.'

Bas ter Weel van het CPB is niet onder de indruk van de kritiek. 'Wij hebben studies geselecteerd op basis van kwaliteit. Het effect van een maatregel moet zijn vastgesteld. Heel veel onderzoeken voldoen daar niet aan. Neem bijvoorbeeld de overzichtsstudies van John Hattie, waarvan critici vinden dat we ze hadden moeten meenemen. Hattie heeft zelf gezegd dat de helft van zijn bevindingen niet kloppen. Daarom hebben wij ze niet geselecteerd.'

De suggestie dat het CPB de resultaten behaald in Kenia of de Verenigde Staten een op een zou vertalen naar de Nederlandse situatie, noemt Ter Weel ook onzin. 'We zijn niet gek. We maken met experts een inschatting en stellen de hoogte van het effect vervolgens bij. We nemen niet zomaar een coëfficiënt uit Kenia over.'

Is het verheffingsideaal uit de tijd?

De Tweede Kamer praat woensdag over het jaarverslag van de onderwijsinspectie. En dat is niet mals: hoog- en laagopgeleid bewegen zich van elkaar af. Het begin van een fatale tweedeling?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden