CPB: economisch herstel houdt aan, maar blijft kwetsbaar

Het volgende kabinet kan een periode van gematigde economische voorspoed tegemoet zien. De economie groeit tot 2021 gestaag met 1,8 procent per jaar, het tekort op de begroting is in dat jaar een overschot, de werkloosheid is gedaald, maar Nederlanders zullen niet meer te besteden krijgen.

CPB: economische groei houdt aan, maar blijft kwetsbaar. Beeld anp

Dat staat in de Middellangetermijnverkenning 2018-2021, de voorspelling van het Centraal Planbureau, de belangrijkste economische adviseur van kabinet en parlement. De CPB-raming is bedoeld als fundament voor de verkiezingsprogramma's, die tussen nu en november door alle politieke partijen worden gemaakt.

Het CPB bedoelt de Middellangetermijnverkenning ook als zogenoemd basispad voor als partijen besluiten hun verkiezingsbeloften door de neurale rekenmeester door te laten rekenen - uniek in de wereld. Dat doet het CPB sinds 1986 en tot de vorige verkiezingen van 2012 was de doorrekening voor alle partijen en onmisbaar keurmerk te gebruiken tijdens hun verkiezingscampagne.

Nieuw verkiezingsseizoen: wat verdient de aandacht?

Na 35 jaar saneren kunnen alle politieke partijen nu fundamentele keuzen maken in hun verkiezingsprogramma's. De overheid heeft de rijksbegroting op orde, zo rekende het CPB voor. Wat moet per se in de verkiezingsprogramma's staan? De Volkskrant geeft zes voorzetten.

Kritiek op rekenmodellen

Nu twijfelen vrijwel alle partijen eraan of ze hun verkiezingsprogramma nog wel door het CPB willen laten doorrekenen. Ze menen dat de economische modellen die het planbureau gebruikt, steeds minder met de werkelijkheid te maken hebben. Doordat de werking van die modellen bekend is, kunnen schrandere partijspecialisten hun resultaten gunstig laten uitpakken, waardoor de geloofwaardigheid van het CPB en hun doorrekeningen onder druk komen te staan.

Het basispad dat uit de raming van vanmorgen blijkt, gaat ervan uit dat er geen kabinet is dat beleid maakt en aldus de economie wil sturen. Het CPB constateert dat de economische groei, die de rekenaars zien, ongewis wordt gemaakt door 'aanhoudende internationale onzekerheden'. Dat blijft het voor het volgende kabinet. Als het huidige kabinet Rutte II de rit uitzit, begint die volgende kabinetsperiode in 2017 en duurt tot maximaal 2021.

Lees meer

Het is de vraag of het CPB nog verkiezingsprogramma's mag doorberekenen. Politieke partijen hebben moeite met de rekenmodellen van het planbureau. Groenlinks vindt bijvoorbeeld dat er te weinig wordt gekeken naar het welzijn van mensen - een grootheid waar het CPB niks mee kan. Lees hier het artikel.

In Spanje kijken ze met jaloezie naar het Nederlands CPB. Tegengif tegen het populisme, schrijft El País. Lees hier het stuk van onze correspondente Maartje Bakker.

Onzekerheden

Met die 'grote internationale onzekerheden' bedoelt het CPB de ontwikkelingen in de EU waar Groot-Brittannië uit dreigt te stappen en het gevaar van een voortdurende schuldencrisis ondanks draconische maatregelen van de Europese Centrale Bank nog niet is geweken. Ook gaat het hier om de aanhoudende terroristische dreiging en de onzekere economische groei in China. Nederland is met zijn op het buitenland gerichte, open economie bovengemiddeld kwetsbaar voor ontwikkelingen van buiten.

De onzekerheden daargelaten ziet het CPB gunstige ontwikkelingen voor de overheidsfinanciën. Een begrotingsoverschot (van 0,6 procent van het bruto binnenlands product) zou in 2021 voor het eerst in circa 15 jaar zijn. Het overschot zou dan het gevolg zijn van meer belastinginkomsten en minder overheidsuitgaven.

Economische groei houdt aan in Nederland. Beeld anp

Keerzijde van de gunstige ontwikkelingen is dat huishoudens de komende vijf jaar er niet op hoeven te rekenen dat ze meer uit kunnen geven. De gemiddelde koopkracht van iedereen samen zal 'bij ongewijzigd beleid' niet stijgen. Werkenden gaan er iets op vooruit, gepensioneerden en mensen met een uitkering gaan er op achteruit.

Dat verschil in koopkracht tussen mensen met en zonder een baan neemt na 2021 alleen maar toe, voorspelt het CPB. Een belangrijke factor in het uitblijven koopkrachtstijging is de stijging van de zorgverzekeringspremies die weer het gevolg zijn van de hogere uitgaven van zorgverzekeraars.

* voorlopige cijfers ** raming CPB
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.