CPB dwingt politieke partijen tot onthulling van keuzes

Door het uitlekken van de jongste CPB-cijfers krijgen de kiezers een kijkje in de keuken van de politieke partijen. Eerder dan bedoeld moeten die hun prioriteiten prijsgeven....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Het Centraal Planbureau kan wat de politieke partijen niet kunnen: de politiek dwingen tot keuzes. Nu de economie achteruitgaat moeten de partijen kiezen tussen belastingverlaging óf nieuwe uitgaven. Tot voor kort was het én, én.

Vooral de VVD en PvdA zitten elkaar zonder succes in de haren. 'Ik daag de VVD uit om te vertellen waarop het straks wil bezuinigen', zegt PvdA-lijstrekker Melkert. 'De PvdA haalt bakzeil omdat het alleen hogere uitgaven wil en geen belastingverlaging', zegt VVD-minister Jorritsma. De partijen geven elkaar geen antwoord.

Het CPB weet wel waar de politieke prioriteiten liggen, want al maanden is het planbureau in gesprek met de politieke partijen voor de doorrekening van de verkiezingsprogramma's. De partijen werken hier vrijwillig aan mee, maar kregen meteen bij het begin een pijnlijke mededeling te verwerken. Het begrotingsoverschot zou dit jaar niet op 1 procent, maar op 0,6 procent uitkomen vanwege de tegenvallende economische groei. De opstellers van de partijprogramma's wisten meteen: we hebben een gat van 2 miljard euro.

De partijen hebben het gat in overleg met het CPB gedicht. Hierover hebben de economen en de partijen beloofd hun mond te houden, totdat het planbureau op 15 maart het financiële oordeel naar buiten zou brengen.

De jongste CPB-voorspellingen veranderen echter alles. Deze week lekte uit dat de overheidsfinanciën volgend jaar weer in het rood terechtkomen met een tekort op de begroting. Van schrik geven de partijen ineens prijs wat alleen het CPB mocht weten: hun prioriteiten.

'De PvdA heeft alle belastingverlagingen uit het programma geschrapt', meldt Ferd Crone, namens deze partij. De aflossing van de staatsschuld en extra uitgaven voor onderwijs en zorg blijken voor de PvdA heilig.

Voor de VVD is de belastingverlaging topprioriteit, meldt Arno Visser namens de liberalen. In het verkiezingsprogramma belooft de partij een lastenverlichting van 6 miljard euro en die blijft hoe dan ook overeind, stelt Visser. Van minder aflossen op de staatsschuld is ook geen sprake. Dus kiest de VVD voor een combinatie van extra bezuinigingen en 'inverdieneffecten' om het financiële gat te dichten.

Dit zijn nog slechts de maatregelen om het eerste gat van 2 miljard euro te dichten. Over wat de partijen gaan doen als de voorlopige CPB-voorspellingen blijken te kloppen, en er een gat van weer 2 miljard euro ontstaat, hullen de specialisten zich in stilzwijgen.

Het was niet de bedoeling, maar door het uitlekken van de laatste CPB-voorspellingen weet de kiezer nu voor de gemeenteraadsverkiezingen al wat hij anders niet had geweten: de prioriteiten van de politieke partijen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden