nieuwsInvesteringskorting

CPB: Dure korting om banen te creëren vernietigt juist banen

De maatregel zou investeringen opleveren, en die zouden weer banen creëren was de logica achter de ‘BIK’. Maar die logica klopt niet, becijferde het CPB. De vier miljard die het kabinet het bedrijfsleven wil kwijtschelden is weggegooid geld.  

Een werkzoekende achter de computer bij het Werkplein van het UWV in Den Haag.Beeld ANP XTRA

De 4 miljard euro kostende steunmaatregel waarmee het kabinet banen wil redden en bedrijven wil aanzetten tot investeren, is waarschijnlijk weggegooid geld. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) schept de Baangerelateerde Investeringskorting (BIK) geen extra banen. Integendeel: de regeling vernietigt die juist. En de bedrijfsinvesteringen zullen – op zijn best – marginaal toenemen.

Het resultaat van de CPB-doorrekening brengt het kabinet in grote verlegenheid. Dat probeerde de BIK aan de oppositie te verkopen als een werkgelegenheidsbevorderende maatregel. De oppositie plaatste tijdens diverse Kamerdebatten al vraagtekens bij dat verhaal, net als de Raad van State. Het CPB concludeert nu dat die achterdocht terecht is.

Investeringen

De BIK is een tijdelijke belastingkorting voor bedrijven die tussen 1 oktober 2020 en eind 2022 investeringen van minstens 20.000 euro doen. Bedrijven mogen gedurende die periode onder een aantal voorwaarden 2,4 tot 3 procent van het geïnvesteerde bedrag aftrekken van hun loonbelasting. Het kabinet wil voorkomen dat de bedrijfsinvesteringen flink inzakken door de coronacrisis. Investeringen bevorderen de economische groei en daarmee indirect de werkgelegenheid, redeneert het kabinet.

Maar het CPB prikt die redenering nu door. Met dank aan de BIK zullen er de komende twee jaar hoogstens 9.000 banen bijkomen of behouden blijven, berekent het Planbureau. Omdat de stimuleringsregeling tijdelijk is, zullen dit bovendien vooral onzekere en laagwaardige flexbanen zijn. Nog pijnlijker is de conclusie van het Planbureau dat de BIK op langere termijn (na 2025) de werkloosheid juist met 0,1 procent doet stijgen. Dat komt doordat sommige bedrijven de BIK zullen gebruiken om een deel van hun arbeidskrachten door machines te vervangen.

Het is ook maar de vraag of die gedroomde extra investeringen er wel komen. De regeling zal vooral voor een verschuiving van investeringen zorgen, meent het CPB. In het beste geval zullen de bedrijfsinvesteringen de komende vier jaar 2 tot 2,5 procent hoger zijn dan ze zonder BIK geweest zouden zijn. Een marginale verbetering die in werkelijkheid waarschijnlijk niet eens gehaald wordt. De rekenmodellen van het CPB houden namelijk geen rekening met het feit dat ondernemers in tijden van crisis überhaupt niet durven of kunnen investeren. Een belastingkorting van een paar procent zal voor veel bedrijven het cruciale verschil niet maken, stelt het rekeninstituut.

Duveltje uit een doosje

Desondanks lijkt de kans klein dat de CPB-doorrekening het kabinet van koers doet veranderen. De VVD en verantwoordelijk staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) hebben al duidelijk gemaakt dat lastenverlichting voor het bedrijfsleven wat hun betreft het hoofddoel is van de BIK. De investeringskorting dook op Prinsjesdag zonder enige aankondiging op in de Miljoenennota. De argwanende oppositie legde meteen een link met de afschaffing van de dividendbelasting, die in 2017 ook als een duveltje uit een doosje in het regeerakkoord belandde.

Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen de BIK en het schrappen van de belasting voor buitenlandse aandeelhouders. Beide maatregelen kosten circa 2 miljard euro per jaar, beide komen uit de koker van werkgeversorganisatie VNO-NCW en van beide is de VVD de meest enthousiaste pleitbezorger. Toen de afschaffing van de dividendbelasting niet doorging, eiste de VVD ter compensatie een andere, even hoge lastenverlichting voor het bedrijfsleven. Dat zou de verlaging van de vennootschapsbelasting worden, maar die ging niet door vanwege de coronacrisis. Het kabinet bedacht de BIK als alternatief.

De kans dat de oppositie nog warm loopt voor de BIK lijkt met het negatieve CPB-oordeel vrijwel verkeken. Het punt is alleen dat Vijlbrief de BIK heeft opgenomen in zijn Belastingplan voor volgend jaar, waarover de Tweede en Eerste Kamer in zijn geheel moeten stemmen. De BIK afkeuren betekent dus het hele Belastingplan wegstemmen. De oppositie heeft Vijlbrief verzocht de BIK als apart wetsvoorstel in te dienen, maar dat verzoek heeft de staatssecretaris wijselijk afgewezen.

Kamer kijkt vol argwaan naar Baangerelateerde Investeringskorting

Is de BIK een banenredder of een ‘cadeautje voor het bedrijfsleven’? De Raad van State is uiterst kritisch.

Het kabinet wil miljarden uitgeven via het Nationaal Groeifonds en de BIK, een subsidie voor het bedrijfsleven. De Tweede Kamer vreest fraude en wil inspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden