CPB: alleen nog voor de lager betaalden AOW

De AOW is als regeling te duur en niet efficiënt. De overheid zou alleen inkomenssteun moeten geven aan degenen die het nodig hebben. Algemene regelingen als AOW, maar ook de hypotheekrenteaftrek en spaarloon zouden moeten verdwijnen...

Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) in een maandag verschenen notitie. Het CPB is van mening dat steun geven aan iedereen te duur is. Met de AOW worden volgens CPB-onderzoeker Kooiman 'enorme hoeveelheden niet-behoeftige ouderen ondersteund'. De econoom denkt dat arme ouderen op een andere manier moeten worden gesteund dan via een algemene regeling waarvan ook hogere inkomens profiteren.

Minister Brinkhorst (Economische Zaken) zei in een eerste reactie dat voor het kabinet de AOW niet ter discussie staat. Ook de regeringsfracties CDA en D66 willen niets van een beperking van de AOW weten. 'Iedereen moet vanaf zijn 65ste recht houden op een oudedagsvoorziening', vindt CDA-Kamerlid Verburg. Ze wijst erop dat de hogere inkomens al meer belasting betalen, en zo dus al bijdragen aan de solidariteit. Volgens D66-Kamerlid Bakker schieten de CPB-voorstellen 'voor iedere Nederlander een geweldig gat in de oudedagsvoorziening.'

De Sociaal-Economische Raad (SER), het overlegorgaan van vakbonden en werkgevers, adviseerde onlangs een andere opzet van de AOW. In dat voorstel betalen ouderen zelf mee aan hun AOW.

Het CPB schreef de notitie op verzoek van de Tweede Kamer. Het Planbureau gaat ook in op de vraag hoe de overheid werklozen en arbeidsongeschikten kan stimuleren weer aan het werk te gaan. Straffen blijkt daarbij effectiever dan belonen. Concreet: dreigen met een korting op de uitkering werkt beter dan een vrijwillige omscholingscursus of gesubsidieerd werk. Kooiman: 'Mensen die vrijwillig in een uitkering zitten, krijg je er alleen uit met de stok - niet met de wortel.'

Het door velen bepleite cappuccino-model, waarbij de overheid een basisuitkering levert en sociale partners zorgen voor een aanvulling, is volgens het CPB 'geen handige constructie' voor een nieuwe verzorgingsstaat. 'Je krijgt vormen van afwenteling', stelt Kooiman. 'Je wilt als overheid mensen prikkelen om geen gebruik van de sociale zekerheid te maken. Dat doe je in dit systeem niet.'

De sociale verzekeringen moeten volgens het CPB niet worden vervangen door individuele spaarregelingen. 'Het is minder effectief. Met een verzekering wordt het risico gedeeld. Als iedereen een potje voor zichzelf spaart, dan spaart iedereen te veel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden