'Courtisane van de 20ste eeuw' hielp Clinton aan zege

De Amerikaanse ambassadrice in Frankrijk, Pamela Churchill Harriman, is woensdag op 76-jarige leeftijd overleden. Zij was 48 uur eerder in het zwembad van het Ritz Hotel getroffen door een hersenbloeding....

METEEN na zijn verkiezing in 1992 stond voor president Clinton vast dat Pamela Digby Churchill Hayward Harriman als een van de eersten moest worden beloond. Als doyenne en kingmaker van de Democratische Partij had ze niet alleen eigenhandig 12 miljoen dollar voor Clintons campagne ingezameld, zij was een van de eersten die in de gouverneur van het kleine, afgelegen Arkansas een toekomstige president zagen. Ze kon kiezen en het werd Parijs, de glamourrijke standplaats waar zij zich net zo thuis voelde als Londen, New York of Washington.

Deze benoeming was voor Harriman de bekroning van een tienjarige inspanning om de Democratische Partij na acht jaar Reagan en vier jaar Bush weer aan de macht te brengen. Haar bijdragen bestond uit het organiseren van duizenden diners, soirees en gala's waar op grote schaal fondsen werden geworven. Er was geen rijke captain of industry, filmproducent of televisiemaker die weerstand kon bieden aan de dringende verzoeken van Harriman de Democraten te helpen. De voormalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Thomas Foley, verklaarde in 1993 dat zonder de hulp van Harriman Clinton nooit zou zijn verkozen.

Dat beeld van Harriman werd in de loop van 1993 bevestigd, maar tegelijkertijd aangevuld door Christopher Ogden in zijn inmiddels beroemde boek 'The Biography of Pamela Digby Churchill Hayward Harriman'. In dat vele malen herdrukte boek beschrijft Ogden Harriman als een vrouw die haar aantrekkingskracht doelbewust gebruikte om groots en meeslepend te leven en overal te zijn waar de politieke actie zich afspeelde.

Tot haar grote ongenoegen noemde Ogden haar op grond van honderden gesprekken met vrienden, familieleden en talrijke vijanden 'de courtisane van de twintigste eeuw', die vergeleken moet worden met Madame de Pompadour. Toch klopt dat beeld. Want Harriman verzamelde in haar lange leven echtgenoten en minnaars, die allemaal met elkaar gemeen hadden dat zij puissant rijk, wereldberoemd of een combinatie van beide waren. 'Liefde speelde altijd een rol, maar Pamela werd simpelweg nooit verliefd op mannen zonder geld', aldus Ogden. Hij constateerde dat Harriman in haar nachtkastje minstens drie liefdesbrieven had van de deelnemers aan de conferentie van Jalta.

Zij bleef ook altijd de namen van haar vorige echtgenoten gebruiken, waarbij vooral de namen van Randolph Churchill en Averill Harriman paspoorten waren tot de top van de politiek en zakenwereld. Tussen de huwelijken door onderhield zij relaties met Ed Murrow, Aga Khan, Frank Sinatra, Gianni Agnelli en Elie de Rothshild.

Tot en met het huwelijk met Harriman functioneerde zij vooral als 'de vrouw van'. Een andere rol was in die tijd ook niet weggelegd voor een Britse aristocrate. Maar na Harrimans dood nam haar eigen carrière een vlucht, zij het op een misschien niet al te politiek correcte wijze. Het enorme vermogen van Harriman, dat zij overigens grotendeels heeft verspeeld als gevolg vanverkeerde beleggingen en een nimmer te onderdrukken koopzucht, was daarbij zeer behulpzaam.

Het Parijse ambassadeurschap was de eerste en laatste baan die zij op eigen kracht had veroverd. Volgens Franse en Amerikaanse diplomaten kweet ze zich kundig van haar taak. Tal van potentiële conflicten tussen de VS en Frankrijk over handel, defensiepolitiek en spionage bleven dankzij haar bemiddelingspogingen, bij voorkeur tijdens een diner of een soiree, onder controle. 'Ik houd van politiek, ik eet en drink politiek', zei ze in een van de schaarse interviews. Harriman was van plan deze zomer haar ambassadeurspost op te geven, maar Clinton had haar net gevraagd vooral geen haast te maken.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden