Corruptie stort Turkije in crisis

Turkije is in een wanhopig gevecht verwikkeld om de koers van de lira op peil te houden. Als de huidige kapitaalvlucht doorzet, is de Turkse centrale bank echter gedwongen de lira te devalueren....

Van onze verslaggever Pieter Klok

De kapitaalvlucht is twee weken geleden begonnen. Het Turkse ministerie van Financiën maakte bekend dat er corruptie was geconstateerd bij tien grote Turkse banken. Met behulp van vervalste exportdocumenten waren miljarden dollars op illegale wijze naar het buitenland gesluisd. Bij deze fraude zijn in totaal tweehonderd bedrijven betrokken.

Door deze bekendmaking heeft het vertrouwen in de banken en de lira een forse deuk opgelopen. Niemand wil meer geld aan elkaar lenen en de rente op kortlopende leningen steeg in twee weken tijd tot 200 procent. Banken en particulieren haasten zich om hun lira om te wisselen in dollars.

De centrale bank heeft in korte tijd zes miljard dollar gewisseld, waardoor de bodem van de pot met dollars in zicht komt. Dit proces wordt nog versneld doordat Turkije een tekort op de handelsbalans heeft van 5 procent. Dit moet ook met dollars worden gefinancierd.

Als het vertrouwen in de lira niet snel herstelt, raakt Turkije door zijn laatste dollars heen en moet de centrale bank de lira loslaten. In Turkije is devaluatie echter levensgevaarlijk. De Turkse banken hebben grote schulden in dollars gemaakt, omdat ze daarop meer rente konden krijgen. Devalueren van de lira zou betekenen dat de banken deze schulden niet meer kunnen aflossen en failliet gaan.

Om een crisis te voorkomen en het vertrouwen in de te herstellen heeft de Turkse centrale bank hulp gezocht bij het IMF en de Wereldbank. Die internationale instanties hebben beloofd dat Turkije kan beschikken over een deel van de reeds toegezegde leningen. Dit geld zal in de eerste plaats worden gebruikt om de dollarreserves aan te vullen. Een ander deel wordt direct in omloop gebracht, om de verlamde geldstroom weer op gang te krijgen.

Turkije hoopt daarnaast nog een extra lening van zes miljard gulden van het IMF te krijgen. Om het IMF en de Wereldbank te behagen, maakt de regering haast met het afslanken van het overheidsapparaat en het privatiseren van staatsbedrijven.

Donderdagmiddag maakte de regering bekend dat ze 33,5 procent van de aandelen en een groot deel van de zeggenschap in Türk Telecom gaat verkopen. Hiermee hoopt ze buitenlandse investeerders aan te trekken. Verder heeft de regering beloofd dat zij snel een wet zal maken voor de verkoop van staatsbanken. En dat de belastinghervormingen die door het IMF zijn goedgekeurd versneld door het parlement zullen worden geloodst.

Vertegenwoordigers van de Turkse regering en de Wereldbank onderstrepen dat Turkije de huidige crisis niet verdient. De economische cijfers geven er geen enkele aanleiding toe. De Turkse economie vertoont dit jaar een groei van 6,9 procent.

Ook T. Beriker van de van oorsprong Turkse Finansbank vindt dat er geen reden is tot paniek. 'De financiële markt moet gewoon even wennen aan het nieuwe anti-inflatiebeleid van de overheid. Je moet weten dat Turkije al jaren kampt met een extreem hoge inflatie en rente. De economie heeft zich daar helemaal aan aangepast. Nu de regering in samenwerking met het IMF heeft besloten de inflatie drastisch te verlagen, treedt er een schokeffect op. Ik verwacht dat de financiële markt zich de komende twee weken zal herstellen.'

Bankiers en beleggers denken er voorlopig anders over. Donderdag verliet 800 miljoen dollar het land. En de rente op kortlopende leningen verdubbelde zich in één dag tot 400 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden