Reportage

Corruptie oplossen? In Spanje werken politici liever aan hun imago

Spaanse politici zijn niet meer van de televisie af te slaan. Uitzendingen bieden een exclusieve kijk op hun privé-leven, terwijl ze aan corruptieschandalen weinig aandacht besteden.

Pablo Iglesias speelt slaapliedje voor televisiepresentatrice Teresa Campos Beeld .

'Vroeger zag je ze dus nooit op televisie, nu zijn ze er niet af te slaan.' De Spaanse televisiepresentator El Gran Wyoming wordt in de studio geschminkt voor zijn programma El intermedio (De tussenpersoon) en heeft het over de Spaanse politici, die tijdens de verkiezingscampagne om de haverklap op de buis verschijnen. 'Het gaat erom te laten zien dat het ook maar stervelingen zijn: ze eten, poepen en krijgen kinderen, heel menselijk allemaal.'

El Gran Wyoming is de artiestennaam van humorist, muzikant en acteur José Miguel Monzón. Zijn programma, uitgezonden op de commerciële zender La Sexta, is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de best bekeken shows op de Spaanse televisie. Zijn geheim: politieke onderwerpen behandelen met een mengsel van ernst en satire.

In de uitzending krijgen vooral de regerende conservatieve Partido Popular en zijn voorman, premier Mariano Rajoy, ervan langs. Gerommel met geld door prominente partijleden, onder wie de ambassadeur in India; verbroken verkiezingsbeloften van vier jaar geleden; en de onthulling dat de premier jarenlang een extra salaris ontving naast zijn inkomsten als politicus. Dan volgen beelden van Rajoy, en Wyoming zegt, op de klanken van de muziek uit de film Superman: 'Onze superheld! Hij kan je intellectueel verlammen met nietszeggende zinnen.'

In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van zondag leveren de Spaanse partijleiders voor het eerst meer strijd op het televisiescherm dan bij de kiezers op straat. Er gaat vrijwel geen dag voorbij of de kopstukken verschijnen bij de mensen thuis in de huiskamer. Niet alleen in debatten, ook in een eindeloze reeks babbel- en showprogramma's waar ze hun menselijke kant mogen tonen.

El Gran Wyoming Beeld .

Privéleven

Premier Rajoy won met tafelvoetbal van zanger-presentator Bertín Osborne in diens programma En la tuya o en la mía (Bij mij of bij jou). Rajoy stuurde zijn vicepremier naar het amusementsprogramma El hormiguero (De mierenhoop), waar ze met de presentator een aerobicsdansje deed.

Afgelopen weekeinde gunde Rajoy de kijkers een blik in zijn privéleven in ¡Qué tiempo tan feliz! (Wat een gelukkige tijd), de op vrouwen gerichte talkshow van presentatrice Teresa Campos. 'Ik sta elke ochtend om zeven uur op en dan klim ik op mijn hometrainer om veertig minuten te fietsen.' Daarna ontbijt hij met vrouw en kinderen. De gezelligste televisiegastvrouw van Spanje had alle belangrijke lijsttrekkers al eerder op bezoek gehad. Pablo Iglesias, leider van het linkse Podemos, speelde een slaapliedje voor haar op zijn gitaar.

'Banalisering van de campagne', oordeelde het dagblad El País bestraffend: de politici bouwen als 'bekende Spanjaarden' liever aan hun imago dan hun boodschap voor het voetlicht te brengen. Inhoudelijke kwesties dreigen ondergesneeuwd te raken, vreest ook presentator Wyoming, die geen geheim maakt van zijn linkse sympathieën.

Pablo Iglesias Beeld afp

Corruptieschandalen

Vooral de corruptieschandalen, die de afgelopen jaren epidemische vormen aannamen in de Spaanse politiek, krijgen weinig aandacht. Zelf kwam Wyoming met het 'Grote Corruptie-Gala', een persiflage op de Oscaruitreiking, met prijzen voor de grootste oplichters en fraudeurs onder de politici. Dat was niet alleen leuk, maar had ook inhoud. 'Het was nodig, omdat de journalistiek nog altijd te weinig aandacht besteedt aan de corruptie. En die zet de bijl aan de wortel van onze samenleving. Iemand als Rajoy was elders in Europa allang gedwongen om de politiek te verlaten. Het is niet voor niets dat journalisten nog meer worden gewantrouwd dan bankiers ­- en dat wil in dit land wat zeggen.'

De popularisering van de politieke strijd heeft er wel toe geleid dat er tijdens deze campagne meer dan ooit over de verkiezingsstrijd wordt gesproken. Al speelt daarbij ook mee dat de verkiezingen dit keer anders dan anders zijn. Naast de twee grote partijen, de socialisten en de conservatieven, zijn er nóg twee partijen op het toneel verschenen: de volksprotestpartij Podemos en de centrumpartij Ciudadanos. Meer dan voorheen twijfelen de kiezers op wie ze gaan stemmen, en een goed imago kan dan lonen. Maar Wyoming is er nog niet van overtuigd dat de mediacampagne ook de politieke verhoudingen fundamenteel gaat veranderen.

'Mariano Rajoy is na alle corruptieschandalen de minst gewaardeerde politicus. Toch is zijn partij in de peilingen nog steeds de grootste. De partijen gijzelen hun kiezers. Het is een politiek stockholmsyndroom. We hebben een stammenideologie die nog dateert uit onze Burgeroorlog en de bijna veertig jaar fascistische dictatuur die daarop volgde. Het is net als met Madrid of Barcelona: ook al spelen ze soms slecht, het blijft toch je club. Mensen stemmen op iemand, zelfs als ze weten dat die steelt. Dit land is niet democratisch opgevoed.'

Eerste minister Mariano Rajoy poseert voor een selfie Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden