Correspondent Maartje Bakker: 'De Catalaanse crisis is nog niet voorbij'

De Catalanen hebben opnieuw hun vuist richting Spanje opgeheven: een meerderheid heeft zich in de regionale verkiezingen van donderdag uitgesproken vóór afsplitsing. Een verrassende uitslag, want polls voorspelden winst voor het pro-Spaanse kamp. De grote vraag is: wat nu? We bellen met correspondent Maartje Bakker, die de verkiezingen vanuit Barcelona volgt.

Een man met een Catalaanse baret brengt zijn stem uit in Barcelona.Beeld afp

Is er na deze uitslag iets van feestvreugde te bespeuren onder de separatisten?

'Ik had verwacht dat er wel een feestje gevierd zou worden, maar het is rustig. Misschien heeft het ermee te maken dat de verkiezingen op een doordeweekse dag plaatsvonden, wat totaal ongebruikelijk is in Spanje. Aan de andere kant: het is ook nog erg onzeker wat er nu gaat gebeuren.'

Een meerderheid heeft zich uitgesproken voor afsplitsing van Spanje. Wordt deze wens ingewilligd?

'Op de korte termijn zeker niet, want dat mag niet van de Spaanse grondwet. Premier Rajoy heeft al aangekondigd dat hij onafhankelijkheid niet zal toestaan. Puigdemont (de Catalaanse ex-premier) zei vanuit Brussel, waar hij in ballingschap leeft, dat Catalanen met deze uitslag het recht hebben verworven dat er naar hen wordt geluisterd. De Catalanen roepen al jaren om een dialoog, maar Spanje heeft dit altijd geweigerd. Rajoy zegt niet te willen praten met mensen die zich niet aan de grondwet houden. Als het aan Puigdemont ligt, komt er nu een echt referendum waar Spanje zich achter schaart. Maar zo'n referendum mag weer niet van de grondwet.'

Carles Puigdemont wuift vanaf een scherm naar zijn aanhang in Catalonië.Beeld afp

De Catalanen zijn dus eigenlijk terug bij af?

'Het is een herhaling van zetten, een spiraal zonder uitweg. We zijn terug op de dag dat Rajoy zijn operatie begon: het ontbinden van het Catalaanse kabinet, het overnemen van de macht. Rajoy heeft al gezegd dat hij opnieuw de macht zal overnemen als dit nodig is.'

De separatistische partijen hebben 70 van de 135 zetels behaald, maar een deel van de ministers en leiders zit gevangen of is voortvluchtig. Hoe gaan ze die meerderheid verwezenlijken?

'Daar ben ik ook heel benieuwd naar. De vraag is: komt Puigdemont terug? Rajoy heeft al laten weten dat hij wordt gearresteerd zodra hij terugkeert naar Catalonië. Voordat de regering aantreedt, moet het Catalaanse parlement daar over stemmen. Maar hoe gaat dat? Sommige ministers zitten gevangen, die kunnen niet eens beëdigd worden. Op papier hebben ze een meerderheid, maar het is de vraag of ze dit zo ook in het parlement hebben.'

Opvallend: bij de regionale verkiezingen kwam een pro-Spaanse partij, Burgers van advocate Inés Arrimadas, als grootste uit de bus. Hoe valt dat te verklaren?

'Voor het eerst in veertig jaar dat de autonome regio bestaat, heeft een pro-Spaanse partij gewonnen. Tot nu toe was de winnaar altijd een Catalanistische partij, die niet per definitie voor afscheiding was, maar wel voor meer bevoegdheden en een eigen taal en cultuur. Ik denk dat de verklaring voor het succes van Burgers heel simpel is: mensen die tegen de afscheiding zijn, voelden de noodzaak om te stemmen - zodat de onafhankelijkheid geen werkelijkheid zou worden.'

Inés Arrimadas van de pro-Spaanse partij Burgers.Beeld afp

Voor Rajoy is de verkiezingsuitslag een klap in het gezicht. Heeft hij zich al daarover uitgesproken?

'Nee, hij heeft zich nog niet laten zien. Vandaag vindt een ministerraad plaats, daarna zal er waarschijnlijk een persconferentie zijn. Rajoy had gedacht dat hij met de verkiezingen de separatisten kon verslaan, juist omdat mensen die tegen de onafhankelijkheid zijn nu echt zijn gaan stemmen. Dit is een misrekening geweest. Rajoy hoopte met de verkiezingen een einde te maken aan de Catalaanse crisis. Hij had gehoopt verlost te zijn van de Catalanen. Dat is totaal mislukt. De crisis zal volgend jaar verdergaan.'

Update: Rajoy heeft in een persconferentie laten weten dat hij open staat voor een dialoog met Catalaanse leiders. Of hij Puigdemont daar ook onder schaart, liet hij in het midden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden