Bellen metLeen Vervaeke in China

Correspondent Leen Vervaeke in China: ‘Terug naar normaal zie ik niet snel gebeuren’

In navolging van andere steden zijn de coronaregels in Beijing vandaag versoepeld. Bewoners mogen weer op bezoek bij elkaar, toeristen kunnen makkelijker de stad in. Maar een - pijnlijk - voorbeeld voor Europa en de rest van de wereld is dat men ook in China niet snel ‘terug naar het oude’ gaat. ‘De mensen blijven thuis'. 

Het plein van de Hemelse Vrede, woensdag.Beeld AP

Om meteen met de deur in huis te vallen: je mag de coronamaatregelen nog zo afbouwen, zoals Beijing nu doet, de angst regeert nog altijd onder de Chinezen. De restaurants en winkels in Beijing en Wuhan blijven bijvoorbeeld akelig leeg. Wij zijn dus gewaarschuwd.

‘Klopt. Dat is de nieuwe realiteit. Je hoort ook uit de andere steden in China, waar minder strenge regels gelden, dat de terugkeer naar de samenleving van voor de uitbraak moeizaam gaat. De mensen blijven nog veel thuis. Ze zijn bang dat het virus weer kan terugkomen. Die angst zie je duidelijk. Ik liep vandaag bijvoorbeeld even door een winkelstraat die normaal altijd heel druk is. Ik hou niet van drukte, ik vond het er nu aangenaam. Die stilte is niet goed voor de stad. Het voelt niet aan als Beijing. Het wordt wel weer wat drukker, maar het gaat heel traag. Terug naar normaal zie ik niet snel gebeuren, zolang er geen vaccin is.’

Ik begrijp dat je vanaf vandaag weer makkelijk Beijing in kan. Het gaat dus inderdaad goed met de coronabestrijding, zoals de regering beweert?

‘Tot vandaag moest je verplicht twee weken in quarantaine als je naar Beijing kwam, dat valt nu weg. Iedereen kan nu weer naar de hoofdstad komen, zoals toeristen, behalve als je uit de provincie Hubei of uit risicogebied komt. Je mag ook bezoek bij elkaar. Tot nu toe was dat niet mogelijk, of je had speciale toestemming nodig. Het betekent dat familieleden of vrienden weer op bezoek kunnen komen, maar ook dat de werkster en de maaltijdbezorger weer naar binnen kunnen. Er zijn al een paar weken geen nieuwe besmettingen in Beijing. De overheid wil met deze versoepeling vooral de economie weer aanzwengelen.

‘Het beeld dat ze willen uitstralen is: we moeten nog altijd voorzichtig zijn, maar laten we ook het geld laten rollen. Het is geen toeval dat dit vlak voor de meivakantie gebeurt, die vrijdag begint. Sommige toeristenattracties gaan weer open, zoals de Verboden Stad. Wel met mate: voorlopig mogen er dagelijks vijfduizend bezoekers de Verboden Stad in, vroeger waren het er 80 duizend per dag. Op straat of in mijn wijk zie ik nog niet meteen het verschil. Vandaag is nog te vroeg. Chinezen wachten vaak een paar dagen als nieuwe regels zijn ingegaan. Tot ze zijn doorgedrongen tot alle niveaus. Zo vermijden ze discussies met de autoriteiten of iets nou wel of niet mag.’

Met het bijeenkomen van het parlement in Beijing wil de regering ook uitstralen dat de normaliteit weer terugkeert. Maar gaan wij 5.000 parlementariërs zien met een mondkapje op?

‘Dat is onduidelijk, dat moeten we nog gaan zien. De regering zegt dat er speciale voorzieningen zijn getroffen voor de zitting die op 22 mei begint. Maar er is niet bekendgemaakt waar het precies om gaat. Dat zal tegen die tijd moeten blijken. 

‘De zitting van het Nationaal Volkscongres duurt normaal tien dagen, en is inderdaad een enorm massa-evenement. Dat is riskant, zou je zeggen in deze tijd. De aanwezigen zitten schouder aan schouder, de knieën zowat tegen elkaar gedrukt, in die volle zaal. Het bijeenkomen van het parlement is altijd een belangrijke symbolische gebeurtenis geweest in China. En die symboliek is nu nog groter, gezien de wens om ‘business as usual’ uit te stralen.’ 

President Xi is vaak te zien met een mondkapje. Hoe kijk je tegen de discussie aan in Nederland of de bevolking een mondkapje moet gaan dragen, zoals in andere Europese landen?

‘De boodschap van de autoriteiten hier is: met verstandige maatregelen, zoals afstand houden en het dragen van mondkapjes, kan er na de uitbraak weer min of meer normaal worden geleefd. Omdat hier altijd draagvlak is geweest voor het dragen van mondkapjes, is hierover geen enkele discussie onder de bevolking. De scholen gaan bijvoorbeeld weer open en alle leerlingen moeten een mondkapje dragen. Op straat draagt iedereen het. Als ze zien dat je geen mondkapje op hebt, krijg je meteen rare blikken.

‘Hier in Azië is het gebruikelijk om een mondkapje te dragen als je verkouden bent. Het is een vorm van beleefdheid, om te voorkomen dat je anderen besmet. In die functie is de werking van mondkapjes ook wetenschappelijk bewezen, en door de Wereldgezondheidsorganisatie erkend. Aangezien je tijdens de corona-epidemie nooit met zekerheid weet of je besmettelijk bent – je kan immers al besmettelijk zijn voor je symptomen hebt – redeneert de overheid dat het dan het veiligst is om iedereen een mondkapje te laten dragen.

‘Natuurlijk, het is soms vervelend en onhandig om zo’n mondkapje te dragen, zeker als het wat warmer wordt. Maar de Chinezen accepteren dat deze maatregelen tijdelijk moeten worden genomen om de samenleving weer te laten functioneren. Als iedereen gezichtsbescherming draagt, zo is de gedachte, is iedereen beschermd.’

Vandaag is je quarantaine, je derde alweer, voorbij. Na twee weken zou je weer naar buiten mogen. Maar ik begrijp dat je eerst twee dagen moet wachten op de uitslag van je test, of je inderdaad negatief bent?

‘Ja, dat is wel een teleurstelling, al had ik het een beetje zien aankomen. Op het einde van de quarantaine moet iedereen tegenwoordig een virustest afnemen, en die moet negatief zijn. Sommige wijkcomités organiseren die test twee dagen voor afloop van de quarantaine, andere wachten tot de quarantaine al afgelopen is. In plaats van ‘proficiat, u mag naar buiten’, kreeg ik dus te horen: ‘proficiat, u mag naar het ziekenhuis en daarna nog twee dagen binnen blijven’. Maar goed, op die twee dagen zal het nu niet aankomen.

‘Op zich is het beleid best duidelijk, maar de uitwerking is niet helemaal logisch. Ik ben vanochtend zelf naar het ziekenhuis gegaan, met de metro. Ik kreeg van het wijkcomité alleen te horen dat ik me bij het ziekenhuis moest melden, maar ze zeiden niet dat ik het openbaar vervoer moest mijden. Dat is een beetje gek: ik moet nog twee dagen binnen blijven, omdat officieel niet vaststaat dat ik negatief ben, maar ik mag wel met het openbaar vervoer naar het ziekenhuis. De situatie in China wordt vaak vergeleken met het boek ‘1984' van George Orwell, omwille van de grote controle door de overheid. Maar ik denk dat Kafka soms een betere vergelijking is. Het gaat om het afvinken van regels, niet om de logica.

‘De test ging vrij vlot. Op een afdeling die helemaal afgesloten was, namen verplegers in maanpakken de test af. Het viel mee met de drukte. In het kwartiertje dat ik er was, heb ik zo’n tien personen gezien die getest werden. Op zaterdag krijg ik de uitslag en dan springt mijn gezondheidscode, die nu op rood staat, hopelijk op groen. Op de terugweg heb ik nog even gewandeld, even de benen gestrekt, en wat dringende boodschappen gedaan. Dat mag eigenlijk niet, maar ik krijg niet de indruk dat de autoriteiten zich zorgen maken over mij. Ik had in Wuhan al een negatieve virustest én ik heb veertien dagen quarantaine achter de rug. De kans dat ik besmet ben, is echt heel klein.’

Voor het eerst in maanden mogen inwoners van Wuhan weer reizen: ‘Eindelijk kan ik mijn familie weer zien’

Zo’n tweeënhalve maand was Wuhan een spookstad: inwoners zaten verplicht in quarantaine in de stad die wordt gezien als broedplaats van het coronavirus. Begin april was de lockdown officieel voorbij. Er mag weer gereisd worden. ‘Maar is het wel veilig buiten Wuhan?’

En op de plaats delict van het corona­virus, de Huanan Zeevruchtenmarkt in Wuhan, hangt een geur van slachtafval en bloed. Maar de wilde dieren zijn er verdwenen, evenals de handelaren. Beijing heeft de consumptie van wilde dieren per decreet verboden. Hoelang houden Chinezen dat vol?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden