Bellen metonze correspondent in het Midden-Oosten

Correspondent Ana van Es: In het Midden-Oosten valt corona weg in de bak met andere problemen

In Libanon, Syrië en Libië hebben ze nog wel wat andere problemen aan hun hoofd dan corona. Politieke onrust, oorlog en armoede bepalen in deze landen het leven. Correspondent Ana van Es ziet hoe de uitbraak en de strenge maatregelen vooral de economische situatie verergeren.

Libanese soldaten bij een door demonstranten in brand gestoken bankgebouw in Tripoli, afgelopen week.Beeld AFP

Je was donderdag bij een demonstratie in de noordelijke Libanese stad Tripoli vanwege de economische crisis. Ik begrijp dat men zich daar niet echt hield aan lockdown en social distancing.

‘Een man moest lachen toen ik vroeg of hij zich zorgen maakt om corona. Hij zei: ‘Kun je mij corona geven, dan heb ik tenminste nog iets in dit leven.’ In Libanon, maar ook in andere landen in het Midden-Oosten, zijn er grotere problemen dan corona, ergere dingen. De uitbraak heeft daarom een andere lading. Het valt weg in die bak met zoveel andere problemen, zoals de politieke en economische situatie. In Europa is het de eerste echte grote crisis in jaren. Maar in Libanon, waar ik woon, en in landen als Syrië en Libië, zijn mensen bezig om elke dag te overleven.

‘In Libanon wordt corona wel serieus genomen, maar nu de uitbraak onder controle lijkt, zie je dat economische zorgen de overhand krijgen. Het land is failliet, de munt is ingestort en tot overmaat van ramp heeft de lockdown de situatie alleen maar verergerd. In Tripoli, een arme stad, waren met name bankgebouwen het mikpunt van demonstranten. 

‘Ook na 21.00 uur, als de avondklok is ingegaan, wordt er gedemonstreerd. De avondklok wordt niet gehandhaafd. Dat kan niet, want de overheid is zwak. Wordt die avondklok wel gehandhaafd, dan wordt het oorlog. De cafés in Tripoli waren gewoon open, ik heb er koffie gedronken. Ik kreeg ook een hand van veel mensen. Hun houding was: wij hebben geen corona, corona is iets van de politieke elite. Wij trekken ons er niets van aan.’

In Libanon wordt de lockdown versoepeld. Restaurants gaan maandag weer open. Hoe gaan ze dat doen? In Nederland wordt daar nog volop op gestudeerd.

‘De restaurants mogen maar voor eenderde bezet zijn. Ik zie niet hoe de overheid dat, met alle problemen die ze al heeft, gaat controleren. Maar ik denk dat het heel verstandig is om de economie zo snel mogelijk te herstarten.

‘Officieel valt het in Libanon erg mee met de corona-uitbraak: er zijn 24 doden gevallen en 725 personen zijn besmet. De regering stelt dat het lage aantal besmettingen een bewijs is van haar voortvarende aanpak om het virus in te dammen. Libanon ging snel en vroeg in lockdown, half maart al. Maar je kunt veronderstellen dat het voor veel inwoners lastig zal zijn om zich te laten testen. Als je wil, kan je hier laten testen of je besmet bent. 

‘Zo’n test kost 50 dollar. De meeste mensen hebben dat geld gewoon niet. En een test aanvragen, heeft gevolgen. Wie vermoedt dat hij corona heeft, moet verplicht in het ziekenhuis blijven. Je familie gaat in quarantaine. Als je geen geld hebt, is dat geen optie.’

Waarom horen we zo weinig over de coronasituatie in buurland Syrië?

‘Het is een black box: niemand weet wat de werkelijke situatie in het land is. De regering-Assad zei in het begin dat ze zo goed tegen de rebellen hadden gevochten, dus ze hadden geen corona. Toch werd een lockdown ingesteld, al voordat de eerste besmetting was gemeld. Er zijn nu officieel 43 besmettingen in het gebied dat onder controle staat van de regering, van wie 21 mensen weer hersteld zouden zijn.

‘Het regime probeert te laten zien dat het de situatie goed onder controle heeft. De aantallen worden kunstmatig laag gehouden. Officieel genezen er volgens Damascus soms meer besmette personen dan er per dag bijkomen. Dit zijn natuurlijk volstrekt ongeloofwaardige cijfers. Maar niemand kan ze controleren, de grenzen zijn dicht en hulpgoederen gaan alleen naar het regeringsgebied.

‘In rebellengebieden, zoals Idlib, is er wel grote angst. Maar in de vluchtelingenkampen is er nog geen grote uitbraak geweest. De vraag is hoe dat kan. Je kan daar geen anderhalve meter afstand houden of twee weken in quarantaine gaan. Sommigen wijzen naar de vrij jonge bevolking van de kampen om te verklaren dat er nog geen zichtbare uitbraak is geweest. Maar er is natuurlijk ook, net als in andere Arabische landen, sprake van onderrapportage. Besmettingsgevallen blijven onder de radar. In het Koerdische gedeelte in het noorden zegt het bestuur dat medische hulpgoederen er niet doorheen komen. De situatie zou uiterst zorgelijk zijn.’

Terwijl de wereld in de ban is van de pandemie, gaat de strijd in Libië gewoon door. Hoe is de situatie daar?

‘Hetzelfde verhaal als in Syrië, vrees ik. Officieel zijn er maar 61 besmettingen, maar dit getal geeft natuurlijk niet de werkelijke situatie weer. Het land zit op slot en vanwege de oorlog kun je geen goed beeld krijgen van hoeveel personen nu getroffen zijn door de uitbraak. Er was even een sprankje hoop onlangs dat er een staakt-het-vuren zou komen, maar dat ging niet door. 

‘Er is geen uitzicht op een einde van het conflict. De staat is failliet, de armoede is groot, er wordt oorlog gevoerd en er zijn nauwelijks middelen om een eventuele uitbraak te bestrijden. Dus je kunt je indenken wat er zal gebeuren als het virus ook in Libië flink toeslaat. Corona waart er nu natuurlijk wel rond, maar het wordt gewoon ondergesneeuwd door al die andere problemen.’

IS herrijst op de schouders van corona, en komt weer dichter bij bewoonde wereld

In de woestijn van Syrië krabbelt een groepering op waarvan de wereld dacht dat die was verslagen: Islamitische Staat (IS). Sinds begin april zijn strijders van IS bezig met een opmars richting de bewoonde wereld. Ook de eerste propagandavideo staat alweer online.

‘Wij leven hier al jaren tussen ratten en kakkerlakken. Wij hebben een sterke afweer opgebouwd’

Ratten, kakkerlakken en modder hebben de opeengepakte vluchtelingen in de kampen van de Bekaavallei een hoop weerstand gegeven, denken ze. Daarom is het coronavirus er nog niet opgedoken. Maar dat verplichte binnenzitten sloopt de mensen. ‘Ik geef het nog een week. Dan ontploft de boel hier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden