ReportageEconomische gevolgen coronavirus

Coronavirus ook economische klap voor Italië

De schappen in de supermarkten raken leger en leger. Beeld EPA

In Milaan blijven winkels, bars en restaurants vrijwel leeg en toeristen annuleren hun boekingen.  Het coronavirus dreigt Italië, toch al een land waar de crisis nooit echt is opgehouden, economisch nog verder in de problemen te brengen.

Een medewerker van het beursgebouw in Milaan stapt met een emmertje uit het hart van de Italiaanse economie en begint met doekje de deurklinken af te nemen. De twee beveiligers voor de poort knikken hun collega goedkeurend toe. De malheur in hun beursgebouw is dinsdag immers al groot genoeg zonder dat het coronavirus ook daadwerkelijk binnen is.

‘Normaal, op mooie dagen, is het beursplein helemaal vol’, zegt een van de twee beveiligers. ‘Dan is het zo’n beetje onze dagtaak toeristen weg te sturen van de trappen. Maar vandaag: helemaal niemand.’ ‘Ook binnen’, vult zijn collega aan. ‘Ik denk dat 80 procent vandaag thuis werkt.’

Dossier Alles wat we weten over het coronavirus.

Sinds het coronavirus rondwaart in Italië, en er binnen een paar dagen tijd ruim driehonderd besmettingen werden geconstateerd, er elf doden vielen, elf steden en dorpen in quarantaine werden geplaatst en zo’n dertig miljoen Italianen te maken kregen met gesloten scholen, universiteiten, kerken, voetbalstadions en discotheken, is het niet alleen druk geworden in ’s lands ziekenhuizen, het is tegelijkertijd rustig geworden aan ’s lands kassa’s.

Kijk alleen al naar de straten rondom het beursgebouw, waar de sportschool is gesloten vanwege het virus, en dus leeg is. De mannenmodezaak, die op gewone middagen nog weleens een overhemd verkoopt aan handelaren die tijdens de lunch een ongelukje hadden: leeg. Het Hawaïaanse restaurant waar de pokebowls met tonijn en mango normaal gesproken over de toonbank vliegen: leeg. Zelfs de kappers zitten vandaag met hun duimen te draaien – in Milaan het echte teken dat er iets goed mis is.

Half gevulde schappen in een supermarkt in Palermo. Beeld EPA

Rode cijfers

Het is een gebrek aan bedrijvigheid dat zich straat na straat na straat herhaalt. De bioscopen draaiden dit weekend 44 procent minder omzet. Omdat het treinbedrijf maandag 60 procent minder kaartjes aan forenzen verkocht, nam het energiegebruik in de stad diezelfde dag met 8,5 procent af, simpelweg omdat de meeste kantoren leeg bleven. Bars, discotheken en nachtclubs verliezen vanwege de aangescherpte openingstijden zo’n 3 miljoen euro per dag, aldus hun overkoepelende vereniging, en voor restaurants gelden soortgelijke bedragen, ook omdat het geen van hen lukt vol te zitten omdat klanten structureel weigeren te dicht naast elkaar te dineren.

En de gevolgen van al dat gemiste werk worden hier, op de grote schermen in het beursgebouw van Milaan, uitgedrukt in een onafgebroken reeks rode cijfers. Maandag verloor de belangrijkste index van het land 5,5 procent (goed voor plusminus 30 miljard euro schade) en dinsdag ging er wederom 1,4 procent vanaf. Dat zijn percentages die Italië, een land waar de crisis nooit echt is opgehouden, eigenlijk niet kan gebruiken, zegt Giulio Sapelli, emeritus hoogleraar economie aan de universiteit van Milaan.

‘De echte schade van de corona-uitbraak is terug te voeren op het excessieve optreden van de overheid. De doden die vallen zijn vooral ouderen – stuk voor stuk mensen die het verdienen in onze gebeden te worden genoemd – terwijl dit overheidsoptreden een veel grotere groep treft. Wij zijn een land dat leeft van de export en de twee regio’s die samen goed zijn voor 40 procent van die export, Lombardije en Veneto, zijn nu grotendeels afgesloten van de buitenwereld. Ik vrees echt voor het lot van de midden- en kleinbedrijven die na jaren crisis toch al weinig vet op hun botten hadden en nu wekenlang niet kunnen werken.’

Beeld EPA

Boekingen annuleren

‘Ik weet niet hoe lang ik het ga uitzitten’, zegt ook de Milanese Biagio Cammarano, eigenaar van twee hotels in Milaan. ‘Een week zing ik het wel uit met mijn spaargeld, twee weken ook, maar als dit tot begin april duurt, wat moet ik dan doen?’

Sinds de overheid zaterdagnacht noodmaatregelen afkondigde in het noorden van Italië, bestaat het werk van Cammarano uit nog slechts één taak, zegt hij: boekingen annuleren. ‘Ik heb gisteren veertig berichten gekregen van toeristen die niet meer willen komen. Ik had een vrouw aan de telefoon die zei: ik wil niet sterven in Milaan. En zij had pas eind maart had geboekt, hè? Als dit zo doorgaat, is het niets minder dan een ramp. Voor mij persoonlijk en ook voor de hele toeristische industrie.’

De lijst van landen die toeristen afraden naar Italië te reizen – Bosnië, Kroatië, Noord-Macedonië, Servië, Ierland, Israël, Jordanië, Irak, Saudi-Arabië, Koeweit, Iran – groeit inderdaad dagelijks. Ook Nederland kwam al met de waarschuwing voortaan extra waakzaamheid te betrachten, zelfs in Rome, een stad 500 kilometer verderop.

‘Door dat soort berichten ontstaat er dus paniek’, zegt Cammarano. ‘Toeristen maken geen onderscheid tussen een dorp in Lombardije en de rest van het land. Ze denken alleen: heel Italië is levensgevaarlijk. Maar dat is gewoon niet zo. Het is een naar virus en ik leef mee met alle slachtoffers, maar toch blijf ik erbij: het grootste gevaar van corona is de paniek om corona.’

‘Het zou goed zijn om alle noodmaatregelen straks gewoon weer terug te schroeven, maar dat gaat niet gebeuren’, zegt ook hoogleraar Sapelli. ‘Dat is onze eigen schuld. De burgemeester van Genua is ooit aangeklaagd omdat ze tijdens een overstroming de scholen niet op tijd heeft gesloten. Haar hangt vijf jaar celstraf boven het hoofd. Je kunt je voorstellen wat voor invloed dat heeft op politici die nu moeten beslissen over een onbekend virus. Ik voel me een roepende in de woestijn. Ik ben 76 jaar oud en om mij heen zie ik alleen maar waanzin.’

Reportage Met ruim 150 besmettingen is Italië opeens de grootste corona-brandhaard van Europa geworden. Het gevolg: een bijna aan hysterie grenzende paniek. Maar er zijn ook Italianen die zich ergeren, merkt onze correspondent in Milaan.

Bellen met onze correspondent We bellen met correspondent Jarl van der Ploeg, die zich in een ongekend rustig Milaan bevindt: ‘Gisteren nieste iemand in de metro, bijna de helft van de mensen stond op en liep naar een andere plek.’

Column Cécile Narinx deed verslag van de modeweek in Milaan, waar de angst voor het coronavirus toeneemt.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden