NIEUWSGevolgen coronavirus

Coronavirus duwt personeel tijdelijk de WW in bij duizenden bedrijven – met KLM als grootste

Meer dan vijfduizend Nederlandse bedrijven hebben werktijdverkorting aangevraagd omdat ze door het coronavirus niet meer genoeg werk hebben voor hun personeel. Dat aantal is ongekend, zegt het ministerie van Sociale Zaken. 

Beeld ANP

Normaal krijgt de overheid in een jaar tussen de honderd en tweehonderd aanvragen, meestal als bedrijven zijn getroffen door brand of een blikseminslag. De vijfduizend bedrijven die nu werktijdverkorting vragen, hebben zich de afgelopen drie weken gemeld. Hun aantal gaat naar verwachting nog explosief toenemen, omdat de laatste dagen steeds meer landen op slot gaan voor buitenlandse reizigers en vrachten. 

Tijdens eerdere virusuitbraken, zoals die van de longinfectieziekte sars (in 2003) en ebola (in 2014), deden bedrijven in Nederland ook een beroep op de regeling, net als in andere omstandigheden die ‘buiten het normale ondernemersrisico’ vallen: de watersnood in de Betuwe in 1995, de vuurwerkramp in Enschede (2000) en de gevolgen van de oorlog in Irak (2003).

‘Maar in het geval van ebola ging het een enkel bedrijf, bij sars minder dan tien’, aldus een woordvoerder van Sociale Zaken. Een crisis van deze omvang is niet eerder vertoond.

Het ministerie wil niet zeggen welke bedrijven een beroep doen op de regeling, of in welke branche. Maar van in elk geval één onderneming is wel bekend dat ze om een reddingsboei vraagt: KLM. Het bedrijf bracht dat nieuws vrijdag naar buiten. De luchtvaartmaatschappij wil in het tweede kwartaal alle werknemers 30 procent minder laten werken. KLM is op zes na de grootste werkgever van Nederland, met 33 duizend mensen in dienst.

KLM voorziet dat het aantal vluchten deze maand minimaal met een kwart krimpt. Tussen april en eind juni zal de capaciteit met zeker 30 tot 40 procent teruglopen, en de luchtvaartmaatschappij houdt er rekening mee dat ze nog zwaardere klappen gaat oplopen. Om het aantal overtollige stoelen te beperken, gaat KLM zes verouderde Boeing 747-toestellen versneld uit dienst nemen. De zes Jumbojets beleven in april hun laatste vlucht in plaats van de zomer van 2021.

Voorwaarden

Bij werktijdverkorting krijgen werknemers een werkloosheidsuitkering voor de tijd dat hun baas hen niet kan gebruiken. Aan de regeling zijn wel voorwaarden verbonden. Zo moet er voor minstens 20 procent van het personeel geen werk meer zijn en voor ten minste twee weken. Bedrijven kunnen maximaal 24 weken werktijdverkorting aanvragen. Alleen werknemers die al WW-rechten hebben opgebouwd, komen voor een uitkering in aanmerking. Zo moeten ze minimaal 26 weken hebben gewerkt in de 36 weken voordat ze ‘werkloos’ werden.

Over hoeveel de regeling de schatkist gaat kosten, valt nog geen zinnig woord te zeggen, aldus het ministerie. Dat hangt af van hoe lang een bedrijf een beroep doet op de regeling, en of werknemers volledig met hun duimen zitten te draaien of slechts gedeeltelijk, zoals bij KLM. ‘Gebaseerd op eerder gebruik kost de regeling gemiddeld ongeveer drieduizend euro per medewerker.’ Alleen al in het geval van KLM zou dat neerkomen op bijna 100 miljoen euro uit de WW-kas.

Flexwerk voor de bijl

De vakbond FNV Luchtvaart heeft begrip voor het besluit van KLM om werktijdverkorting aan te vragen. ‘We hebben er wel moeite mee dat KLM het salaris niet tot 100 procent wil aanvullen’, stelt campagneleider Joost van Doesburg van de bond. ‘In de WW krijg je maar 70 procent van je laatstverdiende loon. Dat betekent voor de meesten een terugval van loon van circa 10 procent, als ze 30 procent minder gaan werken.’ De KLM laat weten dat hierover nog verder zal worden overlegd.

Werktijdverkorting is niet de enige maatregel waarmee KLM de coronacrisis te lijf gaat. Het bedrijf gaat tussen de 1.500 en 2.000 voltijdsbanen schrappen. Dat zal ten koste gaan van uitzendkrachten en flexwerkers. Er staat op Schiphol meer werk op de tocht door de coronacrisis, denkt Van Doesburg, zeker nu ook de Caribische, Turkse en Marokkaanse markt wegvallen omdat daar de grenzen op slot gaan. ‘Ook voor grondafhandelingsbedrijven als Aviapartner, Axxicom en Swissport is er daardoor minder werk.’

FNV Luchtvaart schat dat er door het wegvallen van vluchten 8.500 flexbanen verloren gaan. ‘Daar hoor je niemand over.’ De bond heeft al langer kritiek op de lage lonen en de hoge arbeidsdruk op de luchthaven, waar bedrijven veel werken met nulurencontracten en uitzendkrachten.

De achterkant van uw betaalbare vlucht

De luchtvaart wordt hard getroffen door de verspreiding van het coronavirus. Ook op Schiphol wordt het stiller, nu steeds meer landen hun grenzen op slot gooien. De flexwerker betaalt de prijs, zegt de bond, terwijl die op de luchthaven toch al het kind van de rekening is

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden