Bellen metonze correspondent

Coronatest op bestelling: ‘Volg de Poolse instructies, muziekje erbij, wattenstaafje erin, als het pijn doet, zal het wel goed zijn’

In Polen levert de taxichauffeur commerciële doe-het-zelfcoronatesten af aan huis, in Bulgarije staat correspondent Arnout le Clercq te kleumen in een rij hoestende mensen voor een test. Reizen buiten zijn standplaats Polen betekent een tournee langs een lappendeken van coronamaatregelen. 

Een coronatestcentrum bij een ziekenhuis in Warschau.Beeld REUTERS

Waar ben je nu en welke regels zijn nieuw voor je?

Ik ben in Roemenië. Gisteren vergat ik de avondklok die hier om 11 uur ’s avonds ingaat. Maar alles is hier dicht, dus ik was toch al binnen. Ik doe echt mijn best om alle coronaregels per land in de gaten te houden, maar het blijft moeilijk anticiperen. Ik zoek informatie over de regels op, maar vergeet ze soms, omdat het er verschrikkelijk veel verschillende zijn en steeds veranderen. 

Vrijdag was ik in de Bulgaarse hoofdstad Sofia, een van de laatste plaatsen in Europa waar de horeca nog open was. Zaterdag ging alles daar dicht. In Roese, een uitgestorven Bulgaars grensplaatsje waar ik wachtte op een covidtest om Roemenië in te mogen, was het zoeken naar een maaltijd. Veel restaurants hebben de stekker eruit getrokken, hotels hebben de restaurantoptie afgeschaft. Met veel moeite kreeg ik de fastfoodketen Happy Grill zover een hamburger te maken.’

Veel landen die je voor je werk bezoekt, laten je alleen toe op vertoon van een negatief testresultaat. Is dat met de capaciteit eenvoudig te regelen? 

‘Uitzoeken waar ik me kan laten testen en hoe snel de uitslag komt, kost veel tijd. Afspraken maken is lastig als je niet weet wanneer je aankomt omdat je op je testuitslag wacht. In Polen worden alleen mensen met klachten getest, op de uitslag moet je een week wachten. Dat komt niet op tijd, dus ik heb in Polen gebruikgemaakt van een commerciële zelftest van 100 euro. 

‘Een taxichauffeur zet op 2 meter afstand een doos neer, waar de test in zit. Met die doos ga je naar de badkamer en volgt de instructies, ingesproken in het Pools met een sereen muziekje op de achtergrond. Je stopt zelf die wattenstaafjes in neus en keel. Als het pijn doet, zal ik het wel goed doen, dacht ik. Geen idee hoe betrouwbaar zo’n test is, maar de uitslag kwam op tijd. 

‘In Bulgarije stond ik in de rij bij een commercieel testcentrum, maar ik had dezelfde dag de uitslag zodat ik door kon naar Roemenië. Ik mag 72 uur blijven, dus ik moet voor de verkiezingen die ik kwam verslaan weer weg zijn.’

Bulgarije had dinsdag het hoogste sterftecijfer per 100.000 inwoners ter wereld. Waarom ontwikkelt Centraal-Europa zich tot de covidbrandhaard van Europa?

‘De eerste golf kwamen deze landen redelijk goed door. Met hun snelle, harde lockdowns liepen ze vooral economische schade op, maar de hoge sterftecijfers van bijvoorbeeld Italië en Spanje bleven Centraal-Europa bespaard. De autoriteiten reageerden snel, omdat ze weten dat hun gezondheidszorg geen grote aantallen zieken aankan.

‘Bij de tweede golf reageren overheden langzamer en nu loopt het razendsnel uit de hand. In Polen werd in oktober de hoogste oversterfte sinds de Tweede Wereldoorlog geregistreerd. De Poolse regering is net een dronken automobilist die zijn trage reactievermogen compenseert door hard aan het stuur te draaien. Dan krijg je plotseling allerlei inconsistente maatregelen. 

‘In Bulgarije zijn ze nu pas begonnen met hardere maatregelen. In Roemenië wil de overheid niet de boeman zijn die nieuwe restricties oplegt, want dan worden ze daarop afgerekend tijdens de verkiezingen zondag. Voor boeren in de omgeving van de Roemeense hoofdstad Boekarest is sluiting van de markten echt een bedreiging van hun voortbestaan.’

Hoe organiseren de Roemenen hun verkiezingen covidproof?

‘Er wordt meer per post gestemd en in stemlokalen geldt: afstand houden, handen ontsmetten. Veel partijen wilden de verkiezingen uitstellen tot maart volgend jaar, maar de liberalen, die regeren en voorstaan in de peilingen, wilden daar niets van weten. Hervorming van het zorgstelsel is het hoofdthema bij deze verkiezingen, niet per se vanwege covid, maar omdat de situatie ronduit slecht is.’

Hoe is de situatie in de Roemeense ziekenhuizen?

‘Ziekenhuizen kom ik niet in. Die zijn potdicht, niemand mag eruit of erin. Voor Roemenen is dat onprettig, want de familie zorgt voor patiënten. Normaal gesproken brengen familieleden maaltijden naar hun zieke naasten. Omdat ze nu niet naar binnen mogen, laten ze het zelfgemaakte eten buiten achter bij de poort. De bewaking haalt het dan op.

Familie steekt de verpleging een bankbiljet toe, omdat ze bang zijn dat hun dierbaren vergeten worden. Die corruptie is verboden, maar het gebeurt toch. Mensen zitten met een enorm schuldgevoel als ze het niet doen. Ziekenhuizen zijn zwaar onderbemand, dus om ervoor te zorgen dat een arts of verpleegkundige jouw dierbare behandelt, geef je geld.’

In welk land in ‘jouw’ gebied is het tijdens de tweede golf het prettigst werken? 

‘Dat is moeilijk te zeggen want de regels veranderen steeds. Voor elke bestemming ben ik lang met logistiek en planning bezig. Polen heeft twee voordelen: het is een groot land, waar ik gemakkelijk binnenlandse reizen maak. In mijn appartement in Warschau kan ik zelf koken. Waar ik ook kom, het blijft interessant hoe mensen in verschillende landen met al die maatregelen omgaan. In Slowakije had mijn hotel een desinfecteringsapparaat dat wolkjes ontsmettingsspul spoot. Een van die dingen was kapot, dus kwam er een dikke straal vloeistof uit in plaats van dampen. Elke keer droop het van mijn jas, daar zie ik de humor wel van in.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden