Nieuws

Coronadoden zijn jonger en vaker man dan griepslachtoffers

Patiënten die zijn overleden aan corona waren vaker man en gemiddeld jonger dan de griepdoden van 2018. Dit blijkt uit berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Uitvaartverzorgers van DELA in Den Bosch brengen een overledene door covid-19 over naar een uitvaartcentrum.  Beeld Aurélie Geurts
Uitvaartverzorgers van DELA in Den Bosch brengen een overledene door covid-19 over naar een uitvaartcentrum.Beeld Aurélie Geurts

Ondanks strenge maatregelen was de zogeheten oversterfte in de eerste coronagolf (voorjaar 2020) ongeveer even hoog (9 duizend) als in de griepepidemie van 2018, die echter twee keer zo lang duurde. De oversterfte geeft aan hoeveel mensen er meer stierven dan verwacht voor de tijd van het jaar. Zonder deze lockdownmaatregelen zou volgens het CBS de sterfte nog vele malen hoger zijn geweest.

De eerste coronagolf duurde negen weken, de griepgolf hield achttien weken aan. Per week was de sterfte tijdens de eerste uitbraak van het coronavirus dus ongeveer twee keer zo groot als tijdens de heftige griepwinter. In de negen weken vanaf 6 maart 2020, de dag waarop het eerste sterfgeval door corona in Nederland werd gemeld, stierven volgens schattingen van het CBS bijna 9 duizend mensen meer dan verwacht. Tijdens de griepepidemie in de winter van 2017/2018 was de berekende oversterfte ongeveer 9,4 duizend.

Leeftijd en sekse

Hoewel beide virussen vooral ouderen raakten, was de gemiddelde overledene aan covid-19 jonger dan de gemiddelde griepdode. Corona zorgde voor verhoogde sterfte in alle leeftijdsgroepen. Van de covid-slachtoffers was de meerderheid man, de griep veroorzaakte meer vrouwelijke slachtoffers. Tijdens de eerste coronagolf overleden veel meer mensen in de zuidelijke provincies. De griepsterfte was veel gelijkmatiger over het land verdeeld.

Net als corona leidde ook de griepgolf tot overbelasting in de zorg. Circa 900 duizend mensen raakten in de winter van 2018 besmet met het influenzavirus. Zo’n 16 duizend mensen moesten worden opgenomen, met een tekort aan ziekenhuisbedden als gevolg. Het dagelijks leven ging gewoon door, terwijl het voorjaar van 2020 zelfs met een lockdown de ziekenhuizen vol lagen. Onderzoekers van het CBS en RIVM schatten dat zonder deze maatregelen ruim 134 duizend mensen waren gestorven aan de gevolgen van het coronavirus.

Het hoge voorspelde sterftecijfer zonder maatregelen komt niet doordat covid-19 op zich een veel ernstigere ziekte is, maar doordat de griep een ‘oud’ virus is. Zo vertelt longarts Leon van den Toorn, tevens voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose: ‘Bij de griep zien we niet dat mensen vaak op de ic belanden. Dat komt doordat we er al meer weerstand tegen hebben.’ Tegen corona had zeker in maart en april vorig jaar nog vrijwel niemand antistoffen opgebouwd. ‘Dit zorgt ervoor dat mensen zieker worden,’ zegt Van den Toorn, ‘maar ook dat jongere mensen er meer last van hebben.’ Corona leidt dan ook tot meer complicaties. ‘Afwijkingen in beide longen tegelijk en een slechte zuurstofwisseling zie je ook wel eens bij de griep, maar komen bij coronapatiënten veel vaker voor.’

Vaccinatie

Ruim de helft van de personen met een hoog risico op griepcomplicaties was gevaccineerd tijdens de griepgolf van 2018, een vaccin tegen het coronavirus was tijdens de eerste golf nog lang niet in zicht. Van den Toorn ziet de vaccinaties tegen het coronavirus nu ook hun werk doen: ‘Eerst zagen we bijna geen tachtigers meer, toen bijna geen zeventigers en nu neemt het aantal zestigers snel af. Dat is echt het effect van vaccinatie.’

Ook de tweede coronagolf zorgde voor sterk verhoogde sterfte in Nederland. Van eind september tot half februari en was het aantal overledenen hoger dan gebruikelijk, en sinds eind maart opnieuw. De wekelijkse sterfte neemt sindsdien wel af, maar ligt nog iets hoger dan verwacht. In de week van 10 tot en met 16 mei overleden naar schatting 2.950 Nederlanders, honderd meer dan verwacht. Waar eerder vooral 80-plussers relatief vaak overleden aan het virus, signaleert het CBS nu licht verhoogde sterfte bij Nederlanders die de 80 jaar nog niet zijn gepasseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden