InterviewKopstukken coronabestrijding

‘Coronacrisis is nog net te behappen, maar het kantelpunt is in zicht’

Ziekenhuisbaas Bart Berden (links) en burgemeester Theo Weterings gaan samen de coronacrisis te lijf in Tilburg.Beeld Kiki Groot

Het is de grootste ‘witte crisis’ die hij ooit heeft meegemaakt, zegt Theo Weterings, burgemeester van Tilburg. Een witte crisis, legt hij uit in zijn werkkamer op de tiende verdieping van het (tijdelijke) stadhuis, is er eentje waarbij de volksgezondheid in het geding is. ‘Dit is een marathon. En we zijn nog lang niet halverwege.’

Die marathon ging van start toen de man die nu naast hem zit – Bart Berden, bestuursvoorzitter van het plaatselijke Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis – vorige week donderdag een telefoontje kreeg van een van de artsen dat een test had uitgewezen dat een woensdagavond binnengebrachte patiënt besmet was met het nieuwe coronavirus. Berden heeft sombere verwachtingen omtrent de nog af te leggen kilometers. ‘De fase waarin het virus niet meer valt in te dammen komt in zicht.’

Hoe staat het er nu voor, in die marathon?

Berden: ‘Het is voor ons een heel spannende situatie. We kennen de besmettelijkheid en de ernst van het virus nog niet goed, terwijl ook het griepseizoen in volle gang is en we in Tilburg net carnaval hebben gehad. Dat brengt een hoge mate van onzekerheid met zich mee, waardoor ook in ons ziekenhuis veel onrust ontstaat.’

Weterings: ‘Ik moet ervoor zorgen dat de communicatie voor de bewoners begrijpelijk is. Zorgmedewerkers hebben de neiging in technische termen te spreken, het is nodig dat ik dat op de juiste manier vertaal, zodat de boodschap overkomt.’

Berden: ‘Veel mensen spreken mij aan omdat ze zich zorgen maken, bijvoorbeeld omdat hun man longpatiënt is. Maar ik hoor ook van medewerkers dat ze thuis kritisch aan de tand worden gevoeld. Zoals wanneer hun partner bij Nike werkt, waar ze gewoon zeggen: we doen even twee weken ons hoofdkantoor dicht. Dat is een dwaze benadering, want het is niet zo dat we over twee weken van het virus af zijn. Maar dan krijg je de situatie dat iemand die bij Nike in dienst is thuis zit, terwijl het ziekenhuis zegt: ook al ben je in contact geweest met een coronapatiënt, het is verantwoord om door te werken.’

Hoe gaan zorgmedewerkers daarmee om?

Berden: ‘Onze mensen staan er professioneel in, maar het zet de boel wel onder spanning. De lijn die wij met onze rationaliteit kunnen begrijpen, leidt in de praktijk toch tot zorgen. Medewerkers die met coronapatiënten in contact zijn geweest, worden door collega’s soms bekeken met een blik van: ‘misschien ben jij een bedreiging voor mij’. Ik prijs mezelf gelukkig dat dit een relatief milde ziekte is. Bij een virus met een sterftecijfer van 40 procent had je je moeten afvragen of de huidige mens nog wel de rol van hulpverlener kan vervullen.’

Waarom wordt zorgverleners gevraagd te blijven werken, ook na contact met een coronapatiënt?

Berden: ‘Het zou best kunnen dat een sluiting van een intensive care van een groot ziekenhuis, zoals het OLVG in Amsterdam, meer schade aanricht dan de coronaproblematiek van de patiënten. Het is belangrijk dat ziekenhuizen voldoende capaciteit houden. Dus de vraag is: hoe veilig kunnen we blijven? Natuurlijk is het voor de medewerkers het veiligst om te zeggen: iedereen naar huis. Maar dan gaan ziekenhuizen op slot. We schuiven dus op naar iets minder veilig.’

Weterings: ‘Het gaat er ook om wat het veiligst is voor de samenleving als geheel versus wat veilig is voor het individu. Uiteindelijk draait het erom dat de crisis beheersbaar blijft, ook als het virus zich over het hele land verspreidt. In een crisis ontwikkelt de werkelijkheid zich altijd anders dan in het draaiboek.’

Kunnen de ziekenhuizen deze crisis wel aan?

Berden: ‘Het is nu nog net te behappen. Maar als de verspreiding toeneemt, komen we in een andere fase terecht. Dan zullen we niet meer energie moeten stoppen in het opsporen van alle gevallen, maar in het beperken van de gevolgen.’

Weterings: ‘Het is aan de minister om te bepalen wanneer we van de ‘containment’-fase (indamfase, red.) naar de mitigatie-fase (matigingsfase, red.) gaan. Daar hebben we nu natuurlijk al discussies over, en we hebben scenario’s voor wanneer we dat kantelpunt hebben bereikt. Ook bekijken we of de ziekenhuizen nog capaciteit genoeg hebben, of de huisartspraktijken niet overlopen, of we het wel efficiënt genoeg hebben georganiseerd.’

Berden: ‘Dat kantelpunt is in zicht. De praktijk laat zien dat het steeds spannender wordt of alle hulpverleners de benodigde zorg nog wel kunnen leveren. Gelukkig heeft de zorg een uitstekend reactief vermogen. Wij ontdekten dat huisartsen patiënten maar naar het ziekenhuis stuurden omdat ze zelf geen beschermende kleding meer voorhanden hadden. Toen zei een van onze medewerkers: dan breng ik wel even 24 jassen van de operatieafdeling naar de huisartsenpost.’

Weterings: ‘Ik heb partijen aangemoedigd om wat ik noem een zolderopruiming te houden. Welke spullen hebben we waar, en wie heeft wat het hardst nodig? Ook bedrijven zijn dan bereid spullen beschikbaar te stellen om deze manier van werken overeind te houden en de problemen van de huisarstenposten op te lossen.’

Dus u gaat nog geen evenementen afblazen?

Weterings: ‘De lijn is nog altijd: daar gaan organisaties zelf over. Er is nu nog geen advies om samenkomsten af te gelasten; ook het personeelsfeest van de gemeente op 19 maart gaat gewoon door. Maar wellicht gaan we de komende weken naar andere beslissingen.’

Berden: ‘En wellicht blijkt over een jaar dat 60 procent van de bevolking het virus onder de leden heeft gehad.’

‘Misschien moet ik voor de productie aan Turkije gaan denken in plaats van China’
Al spreekt China geruststellend over de coronacrisis, Charles Drapers weet beter. De Nederlander runt een fietstassenbedrijf in Hongkong. De Chinese productie ligt nagenoeg stil en in de zomer raken Drapers voorraden op.

De fabriek van de familie Lau moet het met tweederde van de arbeiders doen door coronavirus
In een van China’s belangrijkste industriesteden Dongguan komt de productie langzaam weer op gang. Van een leien dakje gaat dat niet. Manager King Lau: ‘Dit is zwaarder dan de handelsoorlog met de VS.’

Podcast: Is er te veel aandacht voor het coronavirus?
Het coronavirus zorgde de afgelopen weken voor een waar nieuwsinfarct. Ga je mee in de paniek of moet je deze juist temperen? Welke journalistieke keuzes maak je in tijden van een epidemie? We praten erover met Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden