NieuwsGGD

Corona-software GGD is niet geschikt voor gebruik tijdens een pandemie

Het computerprogramma dat de 25 Nederlandse GGD’s gebruiken en waaruit het RIVM de dagelijkse besmettingscijfers haalt, is niet geschikt voor toepassing tijdens een pandemie. Dat stelt de ontwikkelaar van het programma in de handleiding ervan. GGD’s en RIVM erkennen onvolkomenheden, maar stellen in crisistijd te moeten roeien met de riemen die zij hebben.

Aftrap bij de beoogde XL-teststraat op Rotterdam The Hague Airport, met de ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Ank Bijleveld (Defensie), in het bijzijn van Ingrid Thijssen (VNO-NCW) en André Rouvoet (GGD/GHOR). Op de achtergrond de teststraat in aanbouw.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het programma, HPZone, is een cruciale schakel in de corona-ict-keten van GGD’s en het RIVM. Het is de digitale basis voor bron- en contactonderzoek. Het vormt bovendien de verbinding tussen het GGD-coronatestsysteem (CoronIT) en het RIVM-systeem voor het monitoren van de verspreiding van het virus (Osiris).

De kwetsbaarheid van HPZone werd vorige week publiekelijk duidelijk tijdens twee storingen, op een cruciaal moment. Terwijl kabinet en samenleving gespannen wachtten op de nieuwe besmettingscijfers (waaruit zou moeten blijken of de ‘gedeeltelijke lockdown’ al effect sorteerde of dat er extra maatregelen nodig zouden zijn), kreeg het RIVM door technisch malheur niet de volledige aantallen positieve tests door.

Koppeling

In het eerste geval ging het mis in de koppeling tussen het GGD-coronatestsysteem en HPZone. In het tweede geval kookte HPZone over toen er 4000 bron- en contactonderzoekers tegelijkertijd inlogden. Het resulteerde in beide gevallen in onderrapportage van het aantal nieuwe besmettingen.

Een verklaring is dat het programma nooit als centraal systeem bedoeld is. ‘HPZone biedt enkel ondersteuning op het niveau van een lokale gezondheidsdienst’, stelt de ontwikkelaar, de Britse zorg-ict’er en hoogleraar Chakib Kara-Zaïtri in een handleiding die verspreid is door GGD-koepel GGD GHOR. ‘Het biedt geen ondersteuning tijdens een ingrijpende landelijke publieke gezondheidscrisis.’ Onder zo’n crisis verstaat Kara-Zaïtri een uitbraak van ‘een infectieziekte die het niveau van een enkele gezondheidsdienst overstijgt.’ Als voorbeeld geeft hij ‘een landelijke sars-uitbraak’. Corona is zo’n uitbraak.

Margreet de Graaf, directeur publieke gezondheid bij de GGD in Friesland en namens de landelijke GGD-koepel GGD GHOR Nederland verantwoordelijk voor informatiesystemen, erkent de kwetsbaarheid van de software. Vooral in de koppeling met andere systemen en bij intensief gebruik vanaf verschillende locaties kunnen problemen optreden.

.Beeld .

Beter pakket

Het programma is in 2010 in Nederland geïntroduceerd door acht GGD’s. ‘Er is destijds gekozen voor wat toen het beste paste. Onder normale omstandigheden voldoet het prima. Maar dit zijn geen normale omstandigheden. De eerste golf was niet het moment om rustig om ons heen te kijken en ons af te vragen: misschien is er een beter softwarepakket.’

‘Het klopt dat onze ict-systemen niet zijn ingericht op een situatie als nu met covid’, zegt Susan van den Hof, epidemioloog en hoofd van de cijferverwerking van het RIVM. ‘Maar het is niet zo dat we daardoor geen goede besmettingscijfers kunnen brengen. Meestal gaat dat vloeiend, op enkele storingen na. Geen enkel ict-systeem is ideaal.’

Ontwikkelaar Chakib Kara-Zaïtri is ondanks herhaaldelijke verzoeken niet ingegaan op vragen van de Volkskrant over zijn programma HPZone. De Inspectie oordeelde er onlangs ook kritisch over. ‘Door de complexiteit van dit programma verschilt ook de werkwijze tussen GGD’s. Als het landelijke bron- en contactonderzoekteam ingezet wordt bij het opschalen, is uniform werken essentieel voor de inzetbaarheid en behoud van kwaliteit.’

Aan het gelijkschakelen van de werkwijze wordt gewerkt, benadrukt De Graaf. Maar het staat volgens haar niet vast dat de GGD’s met HPZone blijven werken. ‘We zullen om ons heen blijven kijken, zeker als er in de crisis een rustiger moment komt om ons te heroriënteren. Bedenk ook dat het introduceren van een nieuw ict-systeem een enorme impact heeft. Als we dat midden in een pandemie hadden gedaan, was de chaos nog groter geweest.’

LEES VERDER

Waarom is de GGD-ict niet coronaproof? ‘De deltawerken zijn ook pas na de watersnoodramp gebouwd’
Het gebeurde opeens een aantal keren achter elkaar: een storing in het computersysteem van de GGD, en dus geen accurate cijfers over de nieuwe coronabesmettingen die dag. Bron- en contactonderzoekers klagen steen en been over het computerprogramma, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden