ReportageOfferfeest

Corona maakt het Offerfeest dit jaar bitterzoet. ‘Veel mensen offeren dit jaar in plaats van lammeren liever geld aan arme landen’

Moslims vieren het offerfeest in de buitenlucht in verband met corona. De gelovigen worden geregistreerd, ze dragen bijna allemaal een mondkapje en men kan de handen wassen.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Vooraanstaande moslims, zoals de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb, roepen mensen op het Offerfeest maar beter thuis te vieren en de drukte bij moskeeën te mijden. De vrees voor nieuwe besmettingshaarden is groot.

De Nassauhaven in Rotterdam is niet echt een haven. Het is een kale straat met onkruid tussen de tegels en vroeg oud geworden flats aan weerszijden. Aan het eind van de straat, tegenover de gesloten moskee Al Mohsinin, stopt een Audi op de stoep. Een man stapt uit, haalt een plastic tas met boodschappen uit de kofferbak en hangt die aan een touw dat door zijn moeder naar het balkon wordt gehesen. 

Het kleine tafereel illustreert in één oogopslag wat er aan de overkant bij de moskee aan de hand is: corona. Er zijn ‘minstens twee’ besmettingen onder moskeegangers geconstateerd, en het bestuur heeft daarop besloten het gebedshuis te sluiten.

De sluiting had op geen slechter moment kunnen komen: vrijdag en zaterdag wordt over de hele wereld het islamitische Offerfeest gevierd, en dus ook in Rotterdam. Dan worden er lammeren geslacht, gebeden gezegd, en de moskee, familie en vrienden bezocht. En al dat menselijk contact schreeuwt om moeilijkheden, zegt de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Hij roept via RTV Rijnmond de moslims op om thuis te blijven, of in ieder geval drukte te vermijden om geen nieuwe brandhaarden van covid-19 te creëren. Dat is het feest niet waard.

Het Offerfeest, oftewel Eid al-Adha, is naast het Suikerfeest het tweede grote religieuze feest van de islam. Op deze dag wordt herdacht dat Ibrahim (Abraham) zijn zoon Ismael had willen offeren aan God, die uiteindelijk genoegen nam met een lam. Moslims slachten daarom elk jaar op Eid al-Adha een offerdier en komen voor gebed bij elkaar.

Burgemeester Aboutaleb kreeg steun van Brahim Bourzik, hoofdredacteur van De Moslimkrant. Die kwam landelijk in het nieuws nadat hij bij RTV Rijnmond had gezegd: ‘Het was goed geweest als men het Offerfeest had verboden.’ Vooral het woord ‘verbieden’ sloeg kennelijk aan, zegt Bourzik, maar het werd niet overal goed begrepen: ‘Ik wil het offeren niet verbieden om het offeren. Het Offerfeest is heel belangrijk. Ik mis zelf de moskee, maar ik gebruik ook mijn verstand. En dat zegt dat het Offerfeest dit jaar maar beter niet gevierd kan worden. We kunnen best een keertje overslaan. Dan kom je echt niet in de hel.’

Het Attleeplantsoen in Utrecht zat goed vol tijdens het offerfeest.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Besmettingen door Suikerfeest

Er had meer gewaarschuwd moeten worden, vindt Bourzik: ‘Toen het ramadan was, zeiden alle burgemeesters van Nederland: ‘Gezegende ramadan, maar blijf vooral thuis.’ Dat vond ik prachtig. Maar nu hoor je ze niet. Aboutaleb is voor zover ik weet de enige die zo’n oproep heeft gedaan.’ De ramadan-oproep heeft destijds niet overal effect gehad. De Haagse moskee Al Madinah ging toch open en werd een brandhaard: tientallen bezoekers werden besmet tijdens gebedsdiensten die voorafgingen aan het Suikerfeest.

Het schrikt ook nu niet alle moskeeën af. De Ulu-moskee in Utrecht bijvoorbeeld zal vrijdag en zaterdag wel open zijn voor het Eid-gebed, zegt voorzitter Yucel Ademir, via de telefoon vanuit Turkije: ‘We nemen daarbij absoluut alle RIVM-regels in acht: de anderhalve meter, mensen moeten hun handen desinfecteren als ze binnenkomen, de rituele wassingen moeten ze thuis doen. En als de moskee vol is, is het vol.’ In tegenstelling tot andere jaren zal nu bij de Ulu-moskee geen offervlees worden verstrekt, zegt Ademir: ‘Veel mensen offeren dit jaar in plaats van lammeren liever geld aan arme landen.’ Bij de nu gesloten Al Mohsinin-moskee in Rotterdam-Zuid wordt niet gebeden, maar wel zullen er vooraf bestelde geslachte lammeren worden afgeleverd, laat het bestuur weten.

De imam leest een gebed voor. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Geslacht wordt er ondanks corona namelijk toch volop, en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is de instantie die erop moet toezien dat de 48 slachterijen waar dat gebeurt hun werk volgens de regels doen. Eigenlijk waren dat er minder dan 48, maar twee slachterijen die door de NVWA waren afgekeurd stapten naar de rechter en wonnen een kort geding: ze mogen na wat ‘aanpassingen’ alsnog slachten.

Slachter Abdurrahim Ipekçi in Harderwijk is een van de twee die het kort geding aanspanden. Voor hem smaakt de overwinning bitterzoet. Hij mag inderdaad slachten, maar niet meer dan zeshonderd in plaats van duizend lammeren per dag. ‘Beter dan niks’, zegt hij, ‘ik ben blij, en met zeshonderd stuks red ik me nog wel’, maar echt fijn vindt hij het natuurlijk niet: ‘De hele ochtend ben ik bezig geweest met mensen afbellen. Afzeggen hè? En ook de boeren, bij wie we de schapen hadden besteld.’

Ipekçi zal zich aan de regels houden, zegt hij. De man die het mes hanteert ‘is gediplomeerd en weet hoe hij het snel en pijnloos moet doen’, en bij elk lam ‘wordt er een gebedje gedaan met de naam van degene die offert’. En dan zijn er nog de corona-maatregelen, waaraan ook de klanten zich moeten houden: ‘Mensen komen alleen op afspraak, een voor een, en ze moeten wachten bij een hekje aan de straat.’

Een laatkomer trekt een sprintje op slippers en een gebedskleedje in de aanslag. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Voor de NVWA is dit jaar niet zozeer het slachten als handhaving van de coronamaatregelen het grote probleem, zegt woordvoerder Judith van Kessel: ‘Eigenlijk zien wij alleen toe op dierenwelzijn en voedselveiligheid. Maar door corona zijn we dit jaar ook verantwoordelijk voor de veiligheid van onze controleurs en dierenartsen ter plekke. Die moeten anderhalve meter afstand kunnen houden.’

Halal of niet halal

Om dat te garanderen zijn de twee slachterijen van het kort geding met de NVWA overeengekomen dat ze de dieren ‘bedwelmd’ zullen slachten, iets wat andere slachterijen meestal niet hoeven, en niet willen. Van Kessel: ‘Volgens sommigen is bedwelmd slachten niet halal, maar halal of niet halal, daar gaan wij niet over.’

Ipekçi gaat daar wel over. Als bedwelmd slachten ter sprake komt reageert hij of hij gestoken is door een bij: ‘Bedwelmd slachten? Dat kan helemaal niet. Iedereen roept maar wat, maar dat kan niet.’

Na afloop moeten de honderden gelovigen ook weer ordentelijk terug naar huis, een medewerker van de moskee helpt hen.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden