Drie vragen

Corona leidt tot ‘stuwmeer’ aan afrijders bij CBR. Is er een weg uit de chaos?

Door de coronacrisis bestaat momenteel een stuwmeer van 600 duizend examenkandidaten om af te rijden. Het CBR, de afnemer van rijexamens, wil dat de rijscholen met een plan komen om hun kandidaten beter op het examen voor te bereiden, zodat er minder herexamens nodig zijn.

Sommige rijscholen hebben maar een slagingspercentage van 30 procent, dat moet volgens het CBR omhoog.  Beeld Simon Lenskens
Sommige rijscholen hebben maar een slagingspercentage van 30 procent, dat moet volgens het CBR omhoog.Beeld Simon Lenskens

Hoe groot zijn de problemen bij het CBR?

Door de lockdowns van vorig voorjaar en deze winter staan er zo’n 600 duizend examenkandidaten in de wacht. En dat ‘stuwmeer’, zoals het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) de wachtrij noemt in zijn nieuwe plan van aanpak, trekt een zware wissel op de organisatie. Elk jaar neemt die ongeveer anderhalf miljoen examens af, de capaciteit om nog eens honderdduizenden kandidaten extra weg te werken ontbreekt nu. ‘Als we niks doen, lopen we niet in. Dan gaat het nog jaren duren voor de achterstand is weggewerkt’, aldus een woordvoerder van CBR.

Dit leidt vooral tot grote problemen bij de praktijkexamens, waarbij één examinator meerijdt met één examenkandidaat. Inmiddels zijn die weer gestart. Eerst zijn de kandidaten aan de beurt van wie de examens waren uitgesteld, vanaf 1 juni is er plek voor nieuwe kandidaten om te reserveren. Kandidaten die nu zakken, zijn pas na die datum weer aan de beurt voor een nieuwe poging. Zij moeten dus mogelijk vele maanden wachten.

Voor de theorie-examens, die nog altijd stilliggen, voorziet de organisatie geen al te grote problemen: dat gebeurt digitaal en in groepen. Het is volgens de woordvoerder nu nog niet mogelijk om deze examens veilig af te nemen, bijvoorbeeld in een grote beurshal met een stel laptops. De examens worden namelijk afgenomen in streng beveiligde gebouwen, om fraude te voorkomen. ‘We zien regelmatig dat mensen een look-a-like sturen om het examen door een ander te laten doen.’

Hoe denkt het CBR de achterstanden weg te werken?

Allereerst door het aantal examenkandidaten terug te dringen, en daarvoor kijkt het CBR naar de rijscholen. Die moeten hun leerlingen beter voorbereiden, zodat er minder herexamens nodig zijn. Ongeveer de helft slaagt nu, dat moet 60 procent worden. Uiteraard wil sowieso niemand het rijexamen opnieuw doen, dus de vraag is of dit gaat lukken. Volgens de woordvoerder van het CBR zijn er in Nederland echter rijscholen met een slagingspercentage van nog geen 30 procent en valt er dus veel te verbeteren in de branche.

Is het aantal geslaagden in mei niet minstens met 4 procentpunt gestegen, en komen de rijscholen niet met een goed onderbouwd plan over hoe ze het slagingspercentage verder omhoog gaan krikken, dan schrapt het CBR examens. Allereerst de tussentijdse toetsen, als dat niet genoeg is ook de speciale faalangstexamens. Blijven de wachttijden hierna te lang, dan zal het CBR de examenleeftijd tijdelijk verhogen van 17 naar 18 jaar.

Hiernaast moeten er honderd nieuwe examinatoren bij komen. Ook zullen de circa 570 examinatoren die er al zijn moeten overwerken en wordt aan pensioengerechtigden gevraagd wat langer te blijven. Voordat zoveel nieuwe werknemers zijn gevonden en opgeleid, denkt het CBR minimaal een jaar verder te zijn.

Zat het CBR voor de coronacrisis niet al in de problemen?

Zeker, de instantie staat sinds begin 2019 zelfs onder verscherpt toezicht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Een belangrijke oorzaak is een reorganisatie in 2018, waarbij het CBR automatiseerde en snoeide in het personeel dat gezondheidsverklaringen beoordeelt.

Alleen viel de snelheidswinst die de automatisering met zich mee moeten brengen tegen. Er volgden schrijnende situaties bij ouderen die hun rijbewijs wilden verlengen, maar vele malen langer op hun gezondheidsverklaringen moesten wachten dan de vier weken die er voor stonden. Daardoor kwamen ze vaak zonder rijbewijs te zitten.

De verantwoordelijke minister, Cora van Nieuwenhuizen, greep in en besloot verlopen rijbewijzen van 75-plussers een jaar te verlengen zonder medische keuring. Voormalig D66-leider Alexander Pechtold werd aangesteld om orde op zaken te stellen bij de organisatie.

Afgelopen september rapporteerde Van Nieuwenhuizen dat de achterstanden met de rijbewijsverlengingen bijna waren weggewerkt. Volgens de woordvoerder van het CBR heeft de coronacrisis hier overigens weinig invloed op gehad: medische keuringen konden wél doorgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden