AnalyseCoronamaatregelen

Corona-aanpak wordt strenger: deze mogelijkheden tot dwang heeft minister De Jonge

Een halfjaar deed het kabinet een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van burgers. Nu de aandacht verslapt, komt er dwang. Minister De Jonge kondigt gedwongen quarantaines aan, en hij ziet meer mogelijkheden.

Een medewerker van de GGD Rotterdam-Rijnmond neemt een coronatest af in een teststraat.Beeld ANP

Het kabinet haalt de Wet Publieke Gezondheid (WPG) van stal. Die wet uit 2009 geeft de overheid vergaande bevoegdheden. Bijvoorbeeld om burgers tot quarantaine te verplichten, thuis of ergens anders. Daarbij hoort verplichte medische controle.

Minister Hugo de Jonge (CDA) van Volksgezondheid kondigt met deze wet in de hand gedwongen quarantaine aan voor burgers met covid-19-verschijnselen die zich niet aan vrijwillige quarantaine houden. Premier Rutte verdedigde vorige week nog vol vuur de politieke keuze om niet met dwang te werken, maar daarna sloegen de GGD’s, het RIVM, een reeks externe deskundigen en de Tweede Kamer alarm: het beleid zou te vrijblijvend zijn. 

De Jonge komt nu aan dat gevoel tegemoet. ‘Wie zich niet aan een opgelegde gedwongen quarantainemaatregel houdt’, zo schrijft hij de Kamer, ‘pleegt een strafbaar feit. Een passende strafeis wordt de komende tijd uitgewerkt door het OM.’ Daarna is het woord aan de rechter.

Discipline

Door te dreigen met deze knuppel, hoopt De Jonge weer discipline af te dwingen. Hij verwacht dat alleen al de aankondiging van de verplichting de bereidheid in het land zal vergroten om mee te werken aan het bron- en contactonderzoek. Maar hij kan straks nog verder gaan. In de wet gaat het over ‘gedwongen quarantaine’ waarbij de voorzitter van de veiligheidsregio kan toestaan dat die ‘onder voorwaarden plaatsvindt in de woning van de af te zonderen persoon’.

Thuisquarantaine is geformuleerd als een uitzondering. Er staat in zijn algemeenheid dat ‘de voorzitter van de veiligheidsregio een persoon onverwijld kan onderwerpen aan de maatregel van quarantaine’. In principe betekent dit dat de quarantaine in een ziekenhuis of ergens anders onder medisch toezicht wordt opgelegd. Er zou kunnen worden gedacht aan sporthallen met afgeschermde ruimtes, zoals dit voorjaar in China.

Zover is het nog lang niet, maar de wettelijke mogelijkheden zijn er.

De Jonge wil ook dwang bij medewerking aan het zogenoemde bron- en contactonderzoek, waarbij de gezondheidsdienst GGD te horen krijgt wie in de nabijheid van de besmette persoon zijn geweest. Niet iedereen wil meewerken aan die onderzoeken. De Jonge: ‘De medewerking zou kunnen worden afgedwongen door een last onder dwangsom op te leggen.’ Dit staat nog niet in de wet, maar dat wil De Jonge gaan regelen.

Categorie A

De maatregelen klinken nieuw en vergaand. Maar al op 28 januari werd covid-19 door het kabinet voor de WPG aangemerkt als infectieziekte van categorie A. Dat is de hoogste categorie. Steevast zitten daarin pokken, polio, sars, mers en virale hemorragische koorts (zoals dengue of gele koorts). In 2009 viel de Mexicaanse griep tijdelijk in categorie A, nu dus covid-19.

Is er een patiënt met een categorie-A-ziekte, dan moeten artsen dit melden. Heilige huisjes als beroepsgeheim gaan dan omver voor zover het betrekking heeft op deze ziekte. Artsen moeten dan basisgegevens delen zoals naam, adres, geslacht, geboortedatum, verblijfplaats en burgerservicenummer.

Dit gebeurt ook met covid-19 dus al maanden. Daar baseren de GGD’s, het RIVM en de veiligheidsregio’s hun beleid op. De veiligheidsregio’s coördineren in principe dit beleid. Maar De Jonge is als minister verantwoordelijk en trekt nu de teugels aan met de dwangmaatregelen die de wet biedt.

Lees verder

Draagvlak voor het coronabeleid lijdt niet onder de zomerzorgen
In weerwil van de indruk die is ontstaan door de zomerse drukte op de stranden en in de binnensteden, staan Nederlanders nog steeds in grote meerderheid achter de coronamaatregelen van het kabinet. Driekwart van de kiezers steunt in het algemeen de aanpak. Alleen de kiezers van PVV en FvD wijzen het beleid in meerderheid af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden