Cordon sanitaire

De grootste tegenvaller voor Geert Wilders was natuurlijk niet de mededeling van Wouter Bos en André Rouvoet dat ze na de verkiezingen van 2011 niet met de PVV willen regeren....

Bert Wagendorp

De échte klap was al eerder gekomen, namelijk toen CDA en VVD verklaarden een samenwerking níet bij voorbaat uit te sluiten.

Wilders zei dat hij daar blij mee was; hij kon ook moeilijk beweren zwaar teleurgesteld te zijn over de nog halfgeopende deur.

Volgens mij moet Wilders er niet aan denken, aan een regering met CDA en VVD in Balkenende V of – in zijn stoutste dromen – Wilders I. Met het coalitieakkoord ondertekent hij ook het doodvonnis van zijn partij.

Hij herinnert zich nog wel hoe de LPF (26 zetels) in Balkenende I werd gekookt, gewassen en uitgewrongen door de christelijk-liberale tandem en hoe de partij na 86 dagen tot acht zetels was gekrompen, als tussenstop op weg naar de vergetelheid.

De eeuwenlange ervaring met tot op het bot uitgevochten religieuze disputen en heftige botsingen tussen politieke prinzipienreiters betaalt zich uit in het CDA. Ze weten daar precies hoe je radikalinski’s neutraliseert: vriendelijk naar je toehalen en langzaam wurgen.

Voorzitter Van Heeswijk was in maart alleen wat te voorbarig met zijn weigering de PVV uit te sluiten, en daarom werd hij ook uitgefloten. Maar als de verkiezingsuitslag daar aanleiding toe geeft, gaat Jan Peter Balkenende straks gewoon praten met Geert Wilders, onder het vertrouwde motto dat het land toch geregeerd moet worden.

Alleen een ‘Jan Marijnissen-ontsnapping’ kan Wilders dan nog redden van de verstikkingsdood.

Want hoewel de PVV vermoedelijk niet zo’n verrukkelijke chaos is als de LPF destijds, kunnen we met Hero Brinkman op Binnenlandse Zaken en Fleur Agema op Volksgezondheid toch weer het politieke stuntwerk tegemoet zien dat Balkenende I zo legendarisch maakte en tevens zo kortstondig.

Geert Wilders voert een ingewikkeld toneelspel op, waarin niets is wat het lijkt. Zijn ‘linkse cordon sanitaire’ bestaat niet, maar hij wil het desnoods eigenhandig optrekken. Al tijdens het lijsttrekkersdebat op de avond na de verkiezingen van november 2006 beschuldigde Wilders de andere aanwezigen hoopvol van zo’n cordon. Die haastten zich te verklaren dat daar geen sprake van was, maar Wilders bleef bij zijn mening: het cordon was er en het was een schande.

Zijn verontwaardiging is vreugde, zijn lach is een traan en zijn haar is eigenlijk zwart.

Wilders heeft de illusie van een cordon sanitaire nodig om een andere illusie te kunnen handhaven, die van de buitenstaander die zich onttrekt aan de verfoeide Haagse mores. Van alle Kamerleden zijn er maar weinig die al zo lang in Den Haag rondlopen als hij en toch speelt Wilders zijn rol van outsider met verve.

Maar achter de schermen wordt ‘samen gelachen, gedronken en gedanst’, schreef NRC dinsdag. Natuurlijk: achter de schermen is de PVV een gewone politieke partij, dictatoriaal geleid, populistisch en met tamelijk radicale opvattingen weliswaar, maar toch een Haagse politieke partij en géén partij van buitenstaanders.

Wilders heeft het vermeende cordon sanitaire ook nodig om dát aan het oog te onttrekken.

Hij danst en drinkt alleen met Agnes Kant achter gesloten deuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden