ANALYSE

'Corbyn is de enige geloofwaardige kandidaat'

Hoe kan het dat een linkse rot van de oude stempel opeens de harten verovert van de aanhangers van het geplaagde Labour? Zijn felrode kleur?

Jeremy Corbyn (midden) poseert met aanhangers. Beeld epa
Jeremy Corbyn (midden) poseert met aanhangers.Beeld epa

Jeremy Corbyn trekt volle zalen, is niet van de televisie te slaan en lijkt de gedoodverfde nieuwe leider van Labour Partij te zijn. Engeland is in ban van corbynmania.

Eind jaren tachtig was in Groot-Brittannië A very British coup te zien, een televisieserie die gebaseerd was op de politieke thriller van het linkse kamerlid Chris Mullin. Het verhaal gaat over een onopvallende, beminnelijke en vooral ook uiterst linkse politicus die tot ieder verrassing, en z'n eigen, premier werd. Eenmaal op 10 Downing Street maakt kameraad Harry Perkins, afkomstig uit de arbeidersklasse, een einde aan de macht van de reactionaire persbaronnen, haalt hij het koninkrijk uit de NAVO en schopt hij alle kernwapens het land uit.

Eenvoudige man

Een kwart eeuw later lijkt de werkelijkheid de fictie in te halen. Eerder deze zomer besloot Jeremy Corbyn, de linksbuiten van de Labour-fractie, mee te doen aan de strijd voor het leiderschap. Hem was de rol van excuussocialist toegedicht, een manier om een felrode kleur te geven aan het debat over de toekomst van de oppositiepartij. Een maand later staat de 66-jarige mijlenver voor op de drie andere kandidaten. Zijn optredens trekken volle zalen, van Leeds tot Luton. Onlangs moest hij nabij King's Cross op een brandweerauto klauteren om een menigte aanhangers te woord te staan voor wie er geen plaats meer was in de zaal.

Zowel vorm als inhoud blijken aan te spreken. Net als Perkins is Corbyn een eenvoudige man. Hij fietst (bij gebrek aan rijbewijs), declareert amper onkosten en draagt kleren die hij in een marktkraampje nabij zijn huis in de Noord-Londense wijk Islington betrekt. Hiermee komt deze vertegenwoordiger van wat ooit de 'Loony Left' heette, tegemoet aan de hedendaagse drang naar authenticiteit en puritanisme. Deze eerbiedwaardige afgevaardigde neemt geen ander accent aan om kiezers te behagen, zoals Thatcher en Blair, en zijn baard stamt uit de tijd waar hij naar terugverlangt: de jaren zeventig. Zijn socialistische ideeën zijn authentiek.

Een greep uit die vergezichten: het beschermen van de verzorgingsstaat, het verhogen van de belastingen, het nucleair vrij maken van het land, het heropenen van de mijnen, het voeren van een pacifistisch buitenlandbeleid, het afschaffen van de monarchie, het herstellen van de vakbondsmacht en het beëindigen van bezuinigingen. Voor het linkse deel van de partij is dit corbynisme een vorm van exorcisme: een afrekening met Tony Blair. Hoewel ze blij waren met drie verkiezingszeges op een rij, zagen nogal wat Labour-leden blairisme als politieke epo.

Jeremy Corbyn spreekt voor het nucleair vrij maken van het land. Beeld epa
Jeremy Corbyn spreekt voor het nucleair vrij maken van het land.Beeld epa

Nostalgische beweging

Na de ontmoedigende verkiezingsnederlaag - gevolgd door een rijksbegroting waarbij de Conservatieven de beste voornemens van Labour als eksters hebben gejat - is de partij moedeloos in haar eigen schulp gekropen. Niet de Conservatieve Partij, maar Labour is een nostalgische beweging. Oude leden zien in de eenvoudige doch welbespraakte Corbyn de reïncarnatie van Clement Attlee, de doodeenvoudige premier die na de Tweede Wereldoorlog de verzorgingsstaat opbouwde, in een tijd waarin het land vrijwel failliet was. Onder corbynites vindt het t-shirt met de tekst 'What would Clem do?' gretig aftrek.

Zijn troefkaart is de heersende afkeer jegens de gevestigde orde in Westminster, besmeurd met schandalen van financiële en erotische aard. Een wereld bovendien, die volgens Corbyn teveel naar binnen gekeerd is. 'Politiek betrokken mensen voelden zich de afgelopen decennia niet vertegenwoordigd, vooral niet tijdens de ulta-New Labour jaren', zei hij tegen The Guardian. Dat sentiment weerklinkt vooral bij jongeren, voor wie Corbyn een Gandalf is. Ze komen bijeen op debatavonden, zamelen geld in via crowdfunding en gebruiken sociale media als communicatiemiddel. 'Corbyn is de enige geloofwaardige kandidaat, de anderen zijn vaalblauwe Tories,' beweert een corbynite op de Facebook-pagina 'Corbyn for Leader'.

Zoals wel vaker in de Britse geschiedenis lopen de Schotten voorop bij een grote verandering. De corbynmanie doet denken aan de haast evangelische sfeer die gepaard ging bij de onverwachte opkomst van de socialistische SNP. Terwijl de top van de Labour Partij peinst over de vraag of het stemmen kan terug winnen in Schotland, verandert de achterban de partij in een Engelse versie van de SNP. Dat Corbyn net als Perkins op 10 Downing Street zal eindigen, is niet waarschijnlijk. De meeste Engelse kiezers vonden Ed Miliband al te links. Maar de Labour Partij zal dankzij Corbyn onherkenbaar veranderen. Of beter: herkenbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden