Column

Corbyn en Trump: een paar apart

Donald Trump.Beeld getty

Er zijn aanzienlijke verschillen tussen Jeremy Corbyn en Donald Trump, maar in tenminste één opzicht zijn ze elkaars spiegelbeeld. Ik doel op de bereidheid van zowel Corbyns als Trumps aanhangers om de kwalijke kanten van hun idool en veel van zijn ongerijmdheden door de vingers te zien - of er moedwillig de ogen voor te sluiten.

Voor beide mannen geldt dat ze een staat van dienst - of juist het gebrek daaraan - meetorsen die hun concurrenten praktisch kansloos zou maken. En in het geval van Trump komt daar nog eens bij dat hij zich een roekeloze manier van optreden kan permitteren die de modale Amerikaanse politicus binnen de kortste keren de das om zou doen.

Er zijn hier dus bijzondere mechanismen in het spel. Om ons even tot de strijd om het leiderschap van Labour te beperken: de volgelingen van Corbyn lijken nauwelijks geïnteresseerd in de vraag of iemand wiens gedachtengoed is geworteld in de klassenstrijd van een eeuw geleden, nog algemene verkiezingen kan winnen in het huidige Groot-Brittannië.

Dat gedachtengoed is in grote lijnen ook het hunne, ze hebben de opkomst van New Labour altijd als een verraad van het socialisme gezien en willen nu koste wat kost een voorman die uitdraagt wat hen dierbaar is, in plaats van een leider die aansluiting zoekt bij de wensen en voorkeuren van het brede electorale midden.

Politicoloog David Runciman karakteriseert die behoefte aan politieke zuiverheid bij de aanwijzing van een politieke leider als een expressive choice. Deze staat tegenover een instrumental choice, waarbij een kandidaat voor het leiderschap vooral wordt beoordeeld op zijn of haar vermogen om de partij aan de macht te brengen, ook als dat betekent dat er programmatisch (veel) water bij de wijn moet worden gedaan.

Dit onderscheid komt op frappante wijze tot uiting in een recente opiniepeiling onder Labourleden die meedoen aan de interne verkiezing. Daaruit komt naar voren dat Corbyn veel hoger scoort dan zijn rivalen als het gaat om eigenschappen als principieel, eerlijk en betrouwbaar.

Jeremy Corbyn.Beeld epa

Maar op twee punten scoort hij beduidend lager dan met name Andy Burnham en Yvette Cooper, namelijk competentie en kans op succes bij de volgende parlementsverkiezingen.

Met andere woorden: als Corbyn volgende week op het schild wordt gehesen, gebeurt dat in weerwil van het feit dat ook een deel van zijn eigen kiezers betwijfelt of hij de juiste bagage heeft om te kunnen doordringen tot 10 Downing Street. Men wil bovenal de handen schoon houden.

Dat de zaken zo (dreigen te) lopen, komt natuurlijk ook doordat geen van Corbyns rivalen een persoonlijkheid van groot formaat is. Een Tony Blair 2.0 is er niet bij.

Hetzelfde geldt tot op grote hoogte voor de rivalen van Donald Trump in de strijd om de Republikeinse nominatie. Zijn succes is niet in de laatste plaats toe te schrijven aan de verbrokkeling van de concurrentie en aan het feit dat geen andere deelnemer een heuse vonk doet overslaan. Om de drie belangrijkste mededingers te noemen: Jeb Bush voert een matte campagne, Marco Rubio's kandidatuur wil maar niet uit de verf komen, Scott Walker zwalkt.

In menig commentaar klinkt het nodige leedvermaak door over 'het establishment', dat door het succes van ongepolijste, weerspannige (anti-)politici als Corbyn en Trump zo hevig in verlegenheid wordt gebracht. Enige pret daarover valt inderdaad moeilijk te onderdrukken. Maar ik ben bang dat het lachen ons snel zal vergaan.

Want je moet er toch niet aan denken dat een van de twee grote politieke partijen in de Verenigde Staten wordt ingepalmd door een man die elf miljoen mensen wil deporteren en een totaal verwrongen beeld heeft van hoe de wereld eruitziet.

Niet minder benauwend is het vooruitzicht dat de grote oppositiepartij van Groot-Brittannië wordt geleid door iemand die de VS meer verwenst dan IS, inzake Oekraïne bijna helemaal op de Russische lijn zit en Hamas en Hezbollah tot zijn vriendenkring rekent.

Is het dan zo kwalijk dat een westerse politicus pleit voor contacten met Hamas en Hezbollah? Nee, onder bepaalde voorwaarden kan dat nuttig en nodig zijn. Maar wie hen bestempelt tot 'vrienden', lijdt aan een gevaarlijke blindheid of is te kwader trouw.

Nog even ter herinnering een uitspraak van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah over de Joden: 'Als ze allemaal bij elkaar zitten in Israël, bespaart ons dat de moeite om wereldwijd achter hen aan te gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden