Cool collectief

Nederlandse ontwerpers bundelen hun krachten op 's werelds grootste designbeurs. Scheelt geld. En je sneeuwt minder snel onder.

Op de jaarlijkse meubelbeurs in Milaan zijn dit jaar opvallend veel groepspresentaties. Zes, acht of meer ontwerpers huren samen een ruimte, bouwen een decor en zetten hun meubels neer. Vaak zijn het jonge ontwerpers die de krachten en de financiële middelen bundelen. Ze bedienen zich van welklinkende namen als In-Flagranti, Dutch Invertuals of 010-020.


Ook oudgediende Gijs Bakker, mede-oprichter van designplatform Droog, deelt met zijn sieradenlabel Chia Paura een showroom, met zijn ontwerpende zoon Aldo Bakker, de Brusselse designgalerie Traan en Kunstencentrum Z33 uit het Belgische Hasselt. Nog opmerkelijker is een stand van het trio Droog, Philips en het Rijksmuseum.


Het is voor ontwerpplatform Tuttobene de tiende keer dat ze op de Salone del Mobile staan, dit keer met een groepspresentatie van veertien ontwerpers. 'Tuttobene is een goede springplank voor jong talent', zegt ontwerper Lex Pott, die vorig jaar ook participeerde in dit initiatief. 'Wie betaalt, mag meedoen, maar dan is het altijd maar weer afwachten wie er naast je staat.'


Daarom besloot Pott zich dit jaar met zes bevriende ontwerpstudio's te presenteren onder de noemer 010-020. 'De ene helft werkt in Rotterdam, de andere helft in Amsterdam. Nederlanders begrijpen dat meteen. Buitenlandse bezoekers kunnen het getal eenvoudig onthouden.' 010-020 heeft een ruimte gehuurd in Ventura Lambrate, een wijk in Milaan waar zich onder die naam een deel van de Salone del Mobile afspeelt. Hier worden tientallen presentaties georganiseerd in industriële loodsen en leegstaande autogarages.


'We kregen van jonge ontwerpers met een bescheiden oeuvre steeds meer aanvragen voor een plek van amper 10 vierkante meter. Zelfs dat kunnen ze soms nog niet betalen. Een plek delen kan dan net het verschil maken', zegt Margriet Vollenberg van Organisation In Design, het bedrijf dat Ventura Lambrate organiseert. Geld is niet de enige reden waarom de ontwerpers elkaar opzoeken. 'Tien ontwerpers vallen sneller op dan één. Zeker als ze elkaar aanvullen en versterken. Streng selecteren wie mee mag, is dus een must. De deelnemers aan 010-020 werken bijvoorbeeld allemaal in dezelfde stijl, maar ze zijn verschillend genoeg om niet te concurreren.'


Hoewel de Nederlanders wéér het voortouw nemen, gaan buitenlandse ontwerpers zich nu ook verenigen in groepsexposities. Dit jaar debuteert op Ventura Lambrate het Engelse collectief WORK met pas afgestudeerde ontwerpers van het Royal College of Art in Londen. Vollenberg: 'De groepsexpositie is de nieuwe trend. Zolang de crisis aanhoudt, worden het er alleen maar meer.'


Dutch Invertuals

'Alle ontwerpen zijn weliswaar te koop, maar we organiseren geen verkooptentoonstelling', zegt Wendy Koops, curator van Dutch Invertuals. Dit wisselende collectief van ontwerpers 'met een harde kern' presenteert zich dit jaar voor de vierde keer in Milaan. Wegens groot succes in 2009 werd de samenwerking een half jaar later geprolongeerd voor de Dutch Design Week. 'Inmiddels maken we twee keer per jaar een presentatie met een nieuw thema.' Bij Dutch Invertuals verzorgt de een de communicatie, de ander maakt het decor. Maanden van tevoren komen zij bij elkaar. 'Dan voeren we niet alleen discussies over het thema, maar geven we elkaar ook praktische tips.' Er wordt zelfs nagedacht over alternatieve samenwerkingsvormen. 'Omdat we zo veel verschillende disciplines beheersen, hebben we iets te bieden aan bedrijven.' Zo werkt ontwerpstudio Raw Color op het snijvlak van grafisch ontwerp, fotografie en textielontwerp. Christoph Brach doet met Raw Color al vanaf het begin mee aan Dutch Invertuals. 'Anders waren we waarschijnlijk nooit naar een meubelbeurs gegaan. Dit is niet de vanzelfsprekende plek om ons werk te presenteren. Toch hebben we er opdrachten binnengehaald.' Brach ziet dat het aanbod in Milaan zich jaarlijks verbreedt. 'Voor disciplines aan de rand van productontwerp, zoals grafisch ontwerp en fotografie, is een groepsexpositie ook een goede manier om je werk in een context te tonen.'


Dutch Design Sustainable Hub

Of ze niet wat jonge ontwerpers uit Eindhoven kon regelen voor een spraakmakende presentatie. Die vraag kreeg Antoinette Klawer eind 2012 voorgelegd van de eigenaren een 17de-eeuwse stadsboerderij.Voor het vinden van die spraakmakende ontwerpers hoefde ze slechts één mailing te doen uitgaan in haar Eindhovense netwerk. Ze organiseert dan ook al tien jaar de jaarlijkse Eindexamenshow van de Design Academy Eindhoven. 'Met een presentatie in een stadsboerderij kun je jezelf onderscheiden. Een bijzondere locatie is essentieel in Milaan.' Uiteindelijk waren zestien ontwerpers geschikt voor de groepspresentatie Dutch Design Sustainable Hub. 'De deelnemers moeten iets gemeen hebben, anders wordt de presentatie los zand. Daarom heb ik geselecteerd op duurzaamheid, wat ook nog eens een urgent thema is. De inzendingen lopen uiteen. Jetske Vissers, die textiel verft met natuurlijke kleurstof, tot Re-Do Studio, dat uit oude keukenapparatuur een werkend apparaat assembleert.'


Een aantal deelnemers aan de 'Sustainable Hub' heeft zich opgesplitst in een eigen collectief.


'Mijn houten prefabhuis, dat ik in Milaan presenteer, heb ik laten inrichten door negen bevriende ontwerpers', zegt Martijn Koomen. 'Ik had dat huis niet in mijn eentje kunnen opbouwen. Het weegt ruim 2.500 kilo. Daarbij oogt het huis nu realistischer én staan producten als een espressoapparaat in een unieke showroom.'


Eindhoven Avant-garde

Voor de Dutch Design Week in Eindhoven in oktober 2012 maakten fotografe Lisa Klap en meubelontwerpster Tessa Koot een gezamenlijke expositie.


Ter plekke kreeg het duo een uitnodiging voor een expositie in Milaan van de organisator van Ventura Lambrate, een spraakmakend onderdeel van de Salone del Mobile. 'Daar wil je ook iets nieuws laten zien. Daarvoor hadden we niet voldoende tijd en geld', zegt Koot. Dus besloot het tweetal een groepsexpositie te houden. Thema's als duurzaamheid ('Sáái') werden daarbij vermeden. De enige voorwaarde was dat de deelnemers zelf hun werk maakten. 'En dat het werk ballen heeft.' Gescout werd in eerste instantie op Sectie C, een groot industrieterrein in hun woonplaats Eindhoven. 'Dat is eigenlijk ook al een heel groot collectief van meer dan honderd ontwerpers.' Daarnaast werd rondgekeken op internet. 'Niet iedereen kent elkaar. Het is dus één groot experiment. Of we gaan over tien jaar nog met z'n allen naar Milaan of dit was het dan.' Gezond opportunisme hoort bij een groepsexpositie. Ontwerper Michiel Martens staat zowel op Eindhoven Avant-Garde als op de Dutch Design Sustainable Hub met zijn Sprouce Stove, een kachel waar een hele boomstam langzaam in wordt geschoven. 'Mijn werk heeft ballen én is duurzaam. Omdat ik op twee verschillende plekken sta, val ik zelfs meer op dan wanneer ik alleen zou gaan.'


Grootste meubelbeurs ter wereld

Op dinsdag 9 april gaat in Milaan de jaarlijkse Salone del Mobile van start. Deze toonaangevende meubelbeurs duurt zes dagen en is met ruim 300 duizend bezoekers de grootste ter wereld. De vijfhonderd commerciële designlabels presenteren zich in het beursgebouw Rho Fiera aan de stadsrand. De innovatievere merken en de ruim tweeduizend individuele ontwerpers zoeken hun heil in exotische locaties in de stad, zoals pompeuze stadspaleizen, oude fabrieksloodsen en zelfs lege parkeergarages. Hier vind je ook het merendeel van het avontuurlijke Dutch design, waaronder presentaties van de Design Academy Eindhoven, het Textielmuseum, merken als Moooi en individuele ontwerpers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden