Controverse rond Stalinposters toont pluriform denken

MOSKOU Woensdag verschenen ze dan, posters van Sovjetdictator Jozef Stalin omringd door enkele van zijn maarschalken tijdens de Tweede Wereldoorlog....

Maar de posters zijn van klein formaat (25 cm) en lijken in niets meer op de grootse plannen die de Moskouse burgemeester aanvankelijk had. Hij wilde grote posters van Stalin tonen langs de route waar op 9 mei de militaire parade wordt gehouden.

Daarmee is het vertoon van Stalins foto niet zozeer een symbool van de restauratie van Stalin geworden, als wel van het pluriforme denken over de dictator in politieke kringen en in de maatschappij zelf.

Zo rijdt in St. Petersburg een buswaarop Stalin groots is afgebeeld. Het is een privé-initiatief van een jonge pro-Stalin-blogger die onder medestanders genoeg geld vond om de bus te laten rijden. De bus werd meteen door tegenstanders overgeschilderd.

In Vladivostok heeft het stadsbestuur besloten Stalins portret op te hangen, samen met die van andere commandanten, op verzoek van veteranen. ‘We begrijpen dat het gemengde reacties zal oproepen’, zei een woordvoerder, ‘maar we moeten niet vergeten dat voor de veteranen Stalin en die anderen wel hun commandanten waren.’

Maar ook niet alle veteranen staan te juichen. Olga Kosorez, die in de oorlog vrijwillig diende, zei tegen Radio Free Europe dat het een schande is om een overwinning waar ‘miljoenen van onze broeders hun leven voor gaven’ toe te schrijven aan ‘deze onopgevoede seminarist’.

Ze wijst erop dat Stalin voor de oorlog ‘alle goed opgevoede generaals die het leger voorbereidden op de oorlog’ als staatsvijanden liet doodschieten en dat hij alle signalen over de op handen zijnde oorlog negeerde.

De mini-Stalins in Moskou zijn een teken van de tanende macht van burgemeester Loezjkov. Op zijn eerdere plannen barstte de kritiek los – niet alleen van mensenrechtengroepen maar ook van functionarissen uit het Kremlin. Die zinnen er al langer op de macht van de burgemeester te breken – en grepen hier hun kans.

Het Kremlin zelf is bezig met een herevaluatie van Stalin, zo blijkt uit de recente Katyn-herdenking van premier Poetin en uit de veroordeling van zijn misdaden door zowel Poetin als president Medvedev.

Uit peilingen blijkt dat eenderde van de bevolking positieve gevoelens heeft over Stalin en meer dan de helft prijst zijn leiderschapskwaliteiten. Maar uit deze controverse is toch gebleken dat soms de Stalinvereerders ook een kopje kleiner gemaakt kunnen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden