'Controles, hier? Ik heb nooit iemand gezien'

Meer dan 700 vrachtwagens per dag onderzoeken op verstekelingen is onmogelijk. Vandaar dat Zeebrugge een geliefd oversteekpunt is naar het populaire Groot-Brittannië....

Stapvoets waggelen tientallen trailers maandagmiddag over een laadbrug de buik van de European Seaway binnen. De waarneming is op afstand: de terminal van Zeebrugge waar de vrachtferry's van rederij P & 0 Stena naar Dover vertrekken, is voor buitenstaanders verboden terrein.

Hiervandaan begon om half acht zondagavond ook het zusterschip van de Seaway, de European Pathway, de overtocht, met aan boord de koelcontainer met zijn bizarre lading mensen en tomaten. De chauffeur van de vrachtwagen had zich om kwart over zes gemeld; als hij iets later was gekomen, had hij nog op een volgende afvaart moeten wachten. In het café boven de P & O-balies drinkt vrachtwagenchauffeur Peter Borg nog een biertje voordat hij zich inscheept. Op samenzweerderige toon: 'Controles, hier? Are you kidding? Ik heb nog nooit iemand gezien.' Hij maakt de oversteek soms vier keer per week.

Nee, het zijn de chauffeurs zelf die moeten oppassen. Net als de ferrymaatschappijen kunnen ook zij worden beboet: 7000 gulden per verstekeling. Dus is het opletten: mijdt donkere parkeerplaatsen, speur naar voetafdrukken op treeplanken, let op neergedwarreld stof, luister naar mogelijk gestommel. Borg loopt na elke stop enkele rondjes om zijn truck en knipt het licht aan in de laadruimte. 'Zo rijk ben ik niet, begrijp je?' Het dreigen met boetes werkt: het aantal onderscheppingen in Dover is de afgelopen maanden met de helft gedaald.

Jabbeke, Wetteren, Groot-Bijgaarden. De namen van de parkeerplaatsen langs de rijksweg naar de kust zijn inmiddels vertrouwde begrippen in het Belgische nieuws. De politie treft hier met regelmaat door mensensmokkelaars achtergelaten vluchtelingen aan. Vooral vorige zomer was het raak. Ze komen vooral uit de Balkan, China of Sri Lanka.

Iedere chauffeur die de oversteekt maakt, is gewaarschuwd voor de tactieken. Smokkelaars repareren provisorisch sloten en zegels nadat hun 'waar' naar binnen is geklommen. Opleggers met dekzeilen zijn geliefd. De leren lussen zijn makkelijk te verwijderen. Soms klimmen verstekelingen op de aanhangers en snijden de zeilen open. Maar niet iedereen neemt die moeite: er zijn gelukzoekers ontdekt die hadden plaatsgenomen op de kasten van de wielassen.

De verantwoordelijke instanties in België zeggen dat ze doen wat in hun vermogen ligt. Er is resultaat: de eerste vijf maanden van dit jaar zijn in Zeebrugge en Oostende ruim tweeduizend illegalen opgepakt. Maar er moet veel door de mazen glippen: nergens is sprake van een systematische controle. De politie treedt alleen op als er concrete aanwijzingen zijn. De douane in Zeebrugge concentreert zich vooral op goederen die afkomstig zijn uit landen van buiten de Europese Unie. Soms volgen er steekproeven. 'Maar onze risicoanalyses voorzien niet in het zoeken naar verstekelingen.'

P & O Ferries, met afstand de grootste maatschappij in Zeebrugge, wijst erop dat de rederij zich niet onbetuigd laat. Er zijn periodes dat ze honderden verstekelingen per maand onderscheppen. De vrachtterminals zijn afgegrendeld met hoog en degelijk hekwerk. Personeel is waakzaam.

Maar de rederij geeft het ook grif toe: lang niet iedere vrachtwagen wordt gecontroleerd. Woordvoerder Luc Missine: 'Ga maar na: drie schepen die twee keer per dag overvaren. Dat zijn 720 vrachtwagens. Het is gewoon niet te doen. Dan moet je chauffeurs vragen acht tot tien uur voor vertrek al aanwezig te zijn.' Ze hebben scanners geprobeerd die op warmte reageren. 'Maar ze zijn onbetrouwbaar.' Met honden kom je ook slechts aan steekproeven toe.

Zelfs onderschepping heeft maar een beperkt effect. Mensensmokkelaars voorzien verstekelingen vaak van kortdurende verblijfsdocumenten. De politie kan ze niet lang vasthouden. Binnen 24 uur wagen ze een nieuwe poging. Missine: 'Mag je dat, eh, frustrerend noemen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden